ਮਿਡਲ

ਸਾਲ- 2009 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਬਿੰਨੀਗੁੜ੍ਹੀ (ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ) ਤੋਂ ਹਾਸੀਮਾਰਾ (ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ) ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਪੁੰਸਲਿੰਗ (ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਇੱਕ...

ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ, ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕਰਨੀ ਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਉਡਾਉਣੀਆਂ, ਗੁਣਾਂ-ਔਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪਰਖ਼ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਨਾਂਹ-ਪੱਖੀ ਵਤੀਰਾ ਅਪਣਾਉਣਾ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿੱਧ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਧਾਰਨ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਆਂਢੀ...

ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਔਨਲਾਈਨ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਢਿੰਡੋਰਾ ਪਿੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਬੈਠੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਢੰਗ ਓਨਾ ਵੀ ਕਾਰਗਰ ਨਹੀਂ, ਜਿੰਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੱਧ...

ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸਕੂਨ ਲੋਚਦਾ ਹੈ। ਘਰੋਂ ਕੰਮ ’ਤੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਇੱਕੋ ਇੱਛਾ ਦਿਲ ਦੇ ਬੂਹੇ ਦਸਤਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਖੁਸ਼ਗਵਾਰ ਰਹੇ, ਕੰਮਕਾਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੁਖਾਵਾਂ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇ, ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ...

ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੰਘੋਲ ਗੱਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾੜੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕਰੀ ਪਹਿਰੇ ਆਮ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਹਰੇਕ ਗਲੀ-ਮੁਹੱਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਰੀ ਸਿਰ ਰੋਜ਼ ਪੰਜ-ਸੱਤ ਜਣਿਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਠੀਕਰੀ ਪਹਿਰੇ...

ਇਕੱਤੀ ਮਾਰਚ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਮਨ ਬੀਤੇ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕੂਲੀ ਦਿਨ ਚੇਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸਾਲਾਨਾ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਤੀਜੇ ਦਾ ਦਿਨ ਇਕੱਤੀ ਮਾਰਚ ਉਡੀਕਣ ਲੱਗਦੇ ਸਾਂ। ਮਿਲੀਆਂ-ਜੁਲੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ...

ਚੁਬਾਰੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਾਪੂ-ਬੇਬੇ ਦੀ ਤੂੰ-ਤੂੰ ਮੈਂ-ਮੈਂ ਹੁਣ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਪੂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਠੀਕ ਸੀ ਤੇ ਬੇਬੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਨਿੱਤ ਦੇ ਝਗੜੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਜਿਊਣਾ ਦੁੱਭਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।...

ਸਮਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤੌਰ-ਤਰੀਕੇ, ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦਾ ਦੌਰ ਅਤਿ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ...

ਗੱਲ ਕਰੀਬ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਤਬਾਦਲੇ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਪੁਲੀਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ’ਤੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਅਫ਼ਸਰ...

ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਨਾ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਤਕਨੀਕ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਲਕ ਬਣੇ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। - ਅਭਿਜੀਤ ਨਸਕਰ ...

ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ‘ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ’ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਬ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਤਸਵੀਰ ਦੇਖੀ। ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀਆਂ ਝੁਰੜੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਉਸ ਨੇ...

ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਦਾ ਸੁਖ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਖ ਬੇਅੰਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ, ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੇ ਬਿਆਨੇ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਕਿਲਕਾਰੀ...

ਪਿੰਡ ਆਪਣੇ ਪੰਜ-ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਘਰ, ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਭਲੇ ਲੋਕ ਇਸ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਗਏ ਹਨ। ਉਦੋਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਥ,...

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਆਦਮਪੁਰ ਦਾ ‘ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ’ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਪੰਜਾਬ ਫੇਰੀ ਸਮੇਂ ਇਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਇੰਡੀਗੋ’ ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ...

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਪਣੀ ਤੋਰ ਤੁਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਤਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਬਨੂੜ ਨੇੜਲੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਗੱਡੀ ਰਿੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਨ ਲੱਗੀ। ਵਿੱਤੀ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਦਾ ਰੌਲਾ ਪਿਆ,...

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਬੜੀ ਪਿਆਰੀ ਪਿਆਰੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗੀ। ਅਚਾਨਕ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਦਾ ਨਾਵਲ ‘ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ’ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖ...

ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਦਾਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗ਼ਰੀਬੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਸ਼ਹਿਣਾ ਦੇ 65 ਸਾਲਾ ਭੂਸ਼ਣ ਕੁਮਾਰ ਮਿੱਤਲ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਮੰਦਭਾਗੀ ਸਵੇਰ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ...

ਉਮਰ ਦੇ 78 ਮੀਲ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਪਿਛਾਂਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਝਾਤ ਮਾਰੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਜਿਹੜੀ ਘਟਨਾ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਲਗਦੀ ਸੀ ਅੱਜ ਪਿਆਰੀ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਪਰਦੇ ਉੱਤੇ ਵਾਪਰਦੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਸੁਖਦਾਈ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਘਟਨਾ 1960-61...

ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਬਣੇ ਇੱਕ ਕੂੜਾ-ਘਰ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਪਈ। ਕੂੜਾ ਘਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਥੇ ਕੂੜਾ-ਕਰਕਟ ਖਿੱਲਰਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਪਸ਼ੂ ਕੂੜੇ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ ਮਾਰ...

ਸੋੋਨੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸ਼ਾਖਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ, ‘‘ਸੌ ਪੇਪਰ-ਵੇਟ ਖਰੀਦੋ, ਹਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਦਰਾਜ ਵਿੱਚ 10-10 ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਲੋੜ ਪਵੇ, ਹਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ’ਤੇ ਪੇਪਰ-ਵੇਟਾਂ ਦਾ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਾ ਦੇਵੇ।’’ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟ...

ਮੈਂ ਆਰਥਿਕ ਅਪਰਾਧ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਤਫ਼ਤੀਸ਼ੀ ਅਫਸਰ ਤਾਇਨਾਤ ਸਾਂ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਦਰਖ਼ਾਸਤ ਮਾਣਯੋਗ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੇਜਰ ਦੀ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਨਾਲ ਪੰਜ ਲੱਖ ਦੀ ਐੱਫ ਡੀ ਉਸ ਦੇ ਜਾਅਲੀ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰ ਕੇ ਕਢਾ...

ਅੱਜ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ 1985 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਸਾਡੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਕਰਵਾਉਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਲਵਾਈ ਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੀ ਮਠਿਆਈ ਬਣਾਈ...

ਮੈਂ 1996 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਤੜਾਂ ਰਿਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਰੋਟਰੀ ਕਲੱਬ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਰੋਟਰੀ ਕਲੱਬ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪਾਤੜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਇਨਜ਼ ਕਲੱਬ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ...

ਅਜੋਕੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਆਪਕ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਤਾਂ ਦੂਰ, ਝਿੜਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ’ਤੇ ਝੱਂਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਸਕੂਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਗੱਲ ਇੰਨੀ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ...

ਸੰਨ ਅੱਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਸਿਆਲ ਦੀਆਂ ਟਿਕੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ’ਚ ਜਦ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਦੀ ਰੁਦਨ ਕਰਦੀ ਆਵਾਜ਼, ‘ਵੀਰੋ ਊਠਾਂ ਵਾਲਿਓ ਵੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਜਾਓ ਦੋ ਪਲ ਬਹਿ ਕੇ। ਕੌਲਾਂ ਡੱਕੇ ਚੁਗਦੀ ਦੀਆਂ, ਜਾਇਓ ਵੇ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ...