Iran Crisis : ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ’ਤੇ ਮੰਡਰਾਇਆ ਸੰਕਟ ! ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕੀਮਤਾਂ !
ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ
ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ 5-7 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਬਾਲਣ (fuel) ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, 'ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੁਜ਼' (Strait of Hormuz) ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਸਪਲਾਈ ਮਾਰਗ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਇਰਾਨ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫੌਜੀ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਲਾਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਕੋਲ ਬਦਲਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧ (contingency plans) ਤਿਆਰ ਹਨ।
ਇਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ 'ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੁਜ਼' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਲਗਪਗ 20 ਫੀਸਦ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਇਸੇ ਰਸਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਆਪਣਾ 50 ਫੀਸਦ ਕੱਚਾ ਤੇਲ (ਇਰਾਕ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਯੂਏਈ ਤੋਂ) ਅਤੇ ਲਗਪਗ ਸਾਰੀ ਕੁਕਿੰਗ ਗੈਸ (LPG) ਇਸੇ ਰਸਤਿਓਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਰਸਤਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਜਹਾਜ਼ 5 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਰੂਸ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Brent crude) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 73 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਇਹ 80 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਕੋਲ ਟੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ 10 ਤੋਂ 15 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਲਣ ਦੇ ਟੈਂਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ 7-10 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।"
ਗੈਸ (LNG) ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਲ ਦੇ ਉਲਟ, ਗੈਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੌਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ (contracts) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਸਤਾ ਬੰਦ ਰਹਿਣ 'ਤੇ ਬਦਲ ਲੱਭਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਤੇਲ ਦਾ ਕਾਫੀ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਹੋਵੇਗੀ।
