ਉਮਰ 83 ਸਾਲ, ਪਰ ਜਜ਼ਬਾ ਬੇਮਿਸਾਲ: ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਬੈਠ ਕੇ ਠਾਕੁਰ ਜੀ ਦੇ ਪੋਸ਼ਾਕ ਸਿਉਣ ਵਾਲੀ ਦਾਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀ

ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਰੋਡ ’ਤੇ ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਭੀੜ ਵਧਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੋਹਣ ਕਰਿਆਨਾ ਸਟੋਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ 83 ਸਾਲਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਹਿਲਾ ਬੜੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਮੇਜ਼ ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਬਦੇ ਪਰ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਹੱਥ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਅਤੇ ਖਾਟੂ ਸ਼ਿਆਮ ਜੀ ਲਈ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ (ਕੱਪੜਿਆਂ) ਨੂੰ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਿਉਂ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹਰ ਪੋਸ਼ਾਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸਹਾਰਾ ਵੀ ਹੈ।

ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕੌਰ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੋਂ ਤੋਂ ਰਾਤ 8 ਵਜੇ ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਬੈਠ ਕੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਕੱਪੜੇ ਵੇਚਦੀ ਹੈ। ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਹਰ ਦਿਨ ਬਿਨਾਂ ਨਾਗਾ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਬਿਮਾਰੀ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਹੰਭੀ, ਸਵੈ-ਮਾਣ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ

ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਦਰਸ਼ਨ ਕੌਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਸਰਵਾਈਕਲ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ। ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਅੱਡਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਬੋਝ ਬਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਲਾਈ-ਕਢਾਈ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਗੁੜ ਮੰਡੀ ਜਾ ਕੇ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਕੱਪੜਾ, ਲੇਸ, ਗੋਟਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਜਾਵਟੀ ਸਾਮਾਨ ਖ਼ੁਦ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਈ-ਕਈ ਘੰਟੇ ਬੈਠ ਕੇ ਹੱਥੀਂ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਆ ਕੇ ਸਜਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਖਰੀਦਦਾਰ ਮਿਲ ਸਕੇ।

ਦਰਸ਼ਨ ਕੌਰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, “ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਜਾਂ ਤਰਸ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਪਸੰਦ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦਣ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।”

ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਕਮਾਈ, ਪਰ ਹੌਸਲਾ ਬੁਲੰਦ

ਦਰਸ਼ਨ ਕੌਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਦੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਲਈ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਸਾਈਜ਼ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 2,000 ਤੋਂ 3,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਕਮਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਸਾਂ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਗਾਹਕ ਦਾਦੀ ਦੇ ਇਸ ਜਜ਼ਬੇ ਦੇ ਕਾਇਲ ਹਨ। ਇੱਕ ਗਾਹਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਹੈ।”

ਪਰਿਵਾਰਕ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਕਾਰਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ

ਦਰਸ਼ਨ ਕੌਰ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਘਰ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਲਾ ਕੇ ਮਾਮੂਲੀ ਕਮਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੱਕਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾ ਰਿਹਾ। ਪਰਿਵਾਰ ’ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਘੱਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਲਈ 83 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੂਈ-ਧਾਗਾ ਫੜ ਕੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਟੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਦਰਸ਼ਨ ਕੌਰ ਲਈ ਹਰ ਪੋਸ਼ਾਕ ਸਿਰਫ਼ ਕੱਪੜਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਆਸ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਡੋਰ ਹੈ। ਉਮਰ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਮੱਠੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਬੈਠ ਕੇ ਉਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਅਮੀਰੀ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜਿਉਣ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।