ਲਗੀ ਆਜ ਸਾਵਨ ਕੀ ਫਿਰ ਵੋ ਝੜੀ ਹੈ...

ਭਾਰਤੀ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਉਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੌਸਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ, ਪ੍ਰੇਮ, ਵਿਛੋੜੇ, ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਪਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਰਖਾ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹਰ ਦਿਲ ਨੂੰ ਮਹਿਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦਰੱਖਤਾਂ ’ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਫੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਖੇਤ ਹਰਿਆਲੀ ਦੀ ਚਾਦਰ ਓੜ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਨਦੀਆਂ-ਨਾਲੇ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਿਕ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਰੰਗ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਰੁੱਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਾਉਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਤੱਕ ਸਾਉਣ ਨੇ ਕਵੀਆਂ, ਗੀਤਕਾਰਾਂ, ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਅਣਗਿਣਤ ਯਾਦਗਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਸਾਉਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਵਿੱਛੜੇ ਸਾਥੀ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਇਹ ਝੂਲਿਆਂ, ਤੀਆਂ, ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬੌਲੀਵੁੱਡ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦੌਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਉਣ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਪਰਦੇ ’ਤੇ ਉਤਾਰਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲਗਭਗ ਹਰ ਵੱਡੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਰਸਾਤ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਗੀਤ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਮੀਂਹ ਦਾ ਮੌਸਮ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਡੂੰਘਾਈ, ਰੁਮਾਂਸ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਬਰਸਾਤੀ ਗੀਤਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਮਰ ਹੋ ਗਏ।

ਅੱਜ ਭਾਵੇਂ ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਰੂਪ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਧੁਨਾਂ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਉਣ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਬੱਦਲ ਛਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪਹਿਲੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਰੇਡੀਓ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਇਹ ਗੀਤ ਮੁੜ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਬੂਤ ਹੈ।

ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਸਾਤੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੰਜਾਹਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਪੂਰ, ਨਰਗਿਸ, ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ, ਨੂਤਨ, ਮਧੂਬਾਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਉਚਾਈ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ। ਸਾਲ 1955 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ‘ਸ਼੍ਰੀ 420’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਪਿਆਰ ਹੂਆ ਇਕਰਾਰ ਹੂਆ ਹੈ’ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਬਰਸਾਤੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਦੇ ਬੋਲ, ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਮੰਨਾ ਡੇਅ ਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀਆਂ ਸੁਰੀਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਅਮਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਨਰਗਿਸ ’ਤੇ ਛਤਰੀ ਹੇਠ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਯਾਦਗਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਗੀਤ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਪਿਆਰ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਹਰ ਮੌਸਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1958 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ‘ਚਲਤੀ ਕਾ ਨਾਮ ਗਾੜੀ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਭੀਗੀ ਭਾਗੀ ਸੀ’ ਵੀ ਬਰਸਾਤੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਚੁਲਬੁਲੀ ਗਾਇਕੀ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਮਧੂਬਾਲਾ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਉੱਤੇ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਸ਼ਰਾਰਤ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਹਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਇਹ ਗੀਤ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਰਸਾਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸੱਤਰ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਸਾਉਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫੁਹਾਰ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੱਠ ਅਤੇ ਸੱਤਰ ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦੌਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ, ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਮੇਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਉਣ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦੀਦਾ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਬਣ ਗਏ। ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ, ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ, ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ, ਆਨੰਦ ਬਖ਼ਸ਼ੀ, ਹਸਰਤ ਜੈਪੁਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵਰਖਾ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪ੍ਰੇਮ, ਕਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਅਮਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

ਸਾਲ 1960 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ‘ਛਲੀਆ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਡਮ ਡਮ ਡੀਗਾ ਡੀਗਾ, ਮੌਸਮ ਭੀਗਾ ਭੀਗਾ’ ਅੱਜ ਵੀ ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਿਆਣਜੀ-ਆਨੰਦਜੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਮੁਕੇਸ਼ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਨੂਤਨ ਦੀ ਦਿਲਕਸ਼ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਗੀਤ ਵਰਖਾ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਮਸਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਖੁਸ਼ਗਵਾਰ ਮੂਡ ਨੂੰ ਬੜੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1967 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ‘ਮਿਲਨ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਸਾਵਨ ਕਾ ਮਹੀਨਾ ਪਵਨ ਕਰੇ ਸ਼ੋਰ’ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਾਉਣ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਿਆ। ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਮੁਕੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੁਰੀਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਦੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤੀ। ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਅਤੇ ਨੂਤਨ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਸਾਉਣ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮੇਟੇ ਹੋਏ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਜਦੋਂ ਸਾਉਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹੀ ਗੀਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ’ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਲ 1969 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ‘ਅੰਜਾਨਾ’ ਦਾ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਗੀਤ ‘ਰਿਮਝਿਮ ਕੇ ਗੀਤ ਸਾਵਨ ਗਾਏ, ਭੀਗੀ ਭੀਗੀ ਰਾਤੋਂ ਮੇਂ’ ਵੀ ਸਾਉਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀਆਂ ਸੁਰੀਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਏ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਬਬੀਤਾ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਾਉਣ ਦੀ ਰਿਮਝਿਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੜੇ ਹੀ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਫਿਲਮ ‘ਬੰਧਨ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਆਇਓ ਰੇ ਸਾਵਨ ਆਇਓ ਰੇ’ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੋਇਆ। ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ ਦੀ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਇਹ ਗੀਤ ਸਾਉਣ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸੱਤਰ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਰਸਾਤੀ ਗੀਤਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਛੂਹੀਆਂ। 1972 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ‘ਸ਼ੋਰ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਪਾਨੀ ਰੇ ਪਾਨੀ ਤੇਰਾ ਰੰਗ ਕੈਸਾ’ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਮੁਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੀਤ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਜਯਾ ਭਾਦੁੜੀ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।

ਸਾਲ 1973 ਵਿੱਚ ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਤੇ ਮੁਮਤਾਜ ਦੀ ਫਿਲਮ ‘ਲੋਫ਼ਰ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਆਜ ਮੌਸਮ ਬੜਾ ਬੇਈਮਾਨ ਹੈ’ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਗੀਤ ਮੌਸਮ ਦੀ ਬਦਲਦੀ ਫ਼ਿਤਰਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦਿਲ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। 1974 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ‘ਅਜਨਬੀ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਭੀਗੀ ਭੀਗੀ ਰਾਤੋਂ ਮੇਂ’ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਾਨ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਸੇ ਸਾਲ ਆਈ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਫਿਲਮ ‘ਰੋਟੀ ਕੱਪੜਾ ਔਰ ਮਕਾਨ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਹਾਏ ਹਾਏ ਯੇ ਮਜਬੂਰੀ, ਯੇ ਮੌਸਮ ਔਰ ਯੇ ਦੂਰੀ’ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਾਨ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 1975 ਵਿੱਚ ਆਈ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ‘ਚੁਪਕੇ ਚੁਪਕੇ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਅਬ ਕੇ ਸਜਨ ਸਾਵਨ ਮੇਂ ਆਗ ਲਗੇਗੀ ਮਨ ਮੇਂ’ ਵੀ ਸਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਆਰ. ਡੀ. ਬਰਮਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ।

ਸਾਲ 1976 ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ‘ਮਹਿਬੂਬਾ’ ਦਾ ਅਮਰ ਗੀਤ ‘ਮੇਰੇ ਨੈਨਾ ਸਾਵਨ ਭਾਦੋਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪਿਆਸਾ’ ਸਾਉਣ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਰੁਮਾਂਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਰੂਹਾਨੀ ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਅਧੂਰੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਧੁਨ ਅਤੇ ਬੋਲ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਗੀਤ-ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸੱਤਰ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ‘ਸਾਵਨ ਕੋ ਆਨੇ ਦੋ’ (1979) ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ‘ਤੁਝੇ ਗੀਤੋਂ ਮੇਂ ਢਾਲੂੰਗਾ, ਸਾਵਨ ਕੋ ਆਨੇ ਦੋ’ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। ਅਰੁਣ ਗੋਵਿਲ ਅਤੇ ਜ਼ਰੀਨਾ ਵਹਾਬ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦੀਦਾ ਗੀਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਫਿਲਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੀਤ ‘ਚਾਂਦ ਜੈਸੇ ਮੁਖੜੇ ਪੇ ਬਿੰਦੀਆ ਸਿਤਾਰਾ’ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮੇਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸੱਠ ਅਤੇ ਸੱਤਰ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਇਹ ਗੀਤ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਕੁਦਰਤ, ਪ੍ਰੇਮ, ਸੰਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵੀ ਸੀ। ਸਾਉਣ ਦੀ ਹਰ ਫੁਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਸੀ ਅਤੇ ਨੱਬੇ ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦੌਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮਿਠਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮੇਲ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਸਾਉਣ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਬਣੇ ਰਹੇ। ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਇਜ਼ਹਾਰ, ਕਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤੜਫ਼ ਅਤੇ ਕਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਾਲ 1980 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ‘ਕਾਲੀ ਘਟਾ’ ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ‘ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਛਾਈ, ਪ੍ਰੇਮ ਰੁੱਤ ਆਈ’ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਰੇਖਾ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਰੁੱਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਉਣ ਦੀ ਆਮਦ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸੰਗੀਤਮਈ ਚਿੱਤਰ ਘੱਟ ਹੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ‘ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੀ ਬੇਵਫ਼ਾਈ’ (1980) ਦਾ ਗੀਤ ‘ਮੌਸਮ ਮੌਸਮ ਲਵਲੀ ਮੌਸਮ’ ਵੀ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਦੀ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬੜੇ ਹੀ ਸੋਹਣੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਾਲ 1981 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ‘ਪਿਆਸਾ ਸਾਵਨ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਮੇਘਾ ਰੇ ਮੇਘਾ ਰੇ, ਮਤ ਪਰਦੇਸ ਜਾ’ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਸੁਰੇਸ਼ ਵਾਡੇਕਰ ਦੀਆਂ ਸੁਰੀਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। ਜਤਿੰਦਰ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਚੈਟਰਜੀ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਸਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਛੋੜੇ ਅਤੇ ਉਡੀਕ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਾਲ 1982 ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੀ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਫਿਲਮ ‘ਨਮਕ ਹਲਾਲ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਆਜ ਰਪਟ ਜਾਏਂ ਤੋ ਹਮੇਂ ਨਾ ਉਠਾਈਓ’ ਬਰਸਾਤੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਉੱਪਰ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਰੁਮਾਂਸ ਅਤੇ ਹਾਸੇ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਮਿਲਾਪ ਹੈ।

ਸਾਲ 1983 ਵਿੱਚ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ‘ਬੇਤਾਬ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਬਾਦਲ ਯੂੰ ਗਰਜਤਾ ਹੈ, ਡਰ ਕੁਝ ਐਸਾ ਲਗਤਾ ਹੈ’ ਵੀ ਸਾਉਣ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਗੀਤ ਹੈ। ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ੱਬੀਰ ਕੁਮਾਰ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਇਹ ਗੀਤ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਜੋੜੀ ਉੱਪਰ ਬੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸਾਲ 1984 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ‘ਸ਼ੁਕਰੀਆ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਬਰਸਾਤ ਕੀ ਬੂੰਦਾਬਾਂਦੀ’ ਵੀ ਬਰਸਾਤ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰੁੱਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਇੱਕ ਸੁਰੀਲਾ ਗੀਤ ਹੈ। ਅਨੁਰਾਧਾ ਪੌਡਵਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ੱਬੀਰ ਕੁਮਾਰ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ। 1987 ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖਰ ਕਪੂਰ ਦੀ ਫਿਲਮ ‘ਮਿਸਟਰ ਇੰਡੀਆ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਕਾਟੇ ਨਹੀਂ ਕਟਤੇ ਯੇ ਦਿਨ ਯੇ ਰਾਤ’ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਏ ਗਏ ਸਭ ਤੋਂ ਚਰਚਿਤ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਯਾਦਗਾਰ ਬਰਸਾਤੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਨੀਲੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿਨੇਮਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਹੈ।

ਸਾਲ 1988 ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦਾ ਅਤੇ ਕਿਮੀ ਕਾਟਕਰ ਦੀ ਫਿਲਮ ‘ਦਰਿਆ ਦਿਲ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਬਰਸੇ ਰੇ ਸਾਵਨ, ਕਾਂਪੇ ਮੇਰਾ ਮਨ’ ਵੀ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਗੀਤ ਹੈ। ਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਰੀਲਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। 1989 ਸਾਉਣ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਯਾਦਗਾਰ ਸਾਲ ਰਿਹਾ। ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ‘ਚਾਂਦਨੀ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਲਗੀ ਆਜ ਸਾਵਨ ਕੀ ਫਿਰ ਵੋ ਝੜੀ ਹੈ’ ਸੁਰੇਸ਼ ਵਾਡੇਕਰ ਦੀ ਭਾਵਪੂਰਨ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਉਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਵੁਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਸਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ‘ਨਿਗਾਹੇਂ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਸਾਵਨ ਕੇ ਝੂਲੋਂ ਨੇ ਮੁਝ ਕੋ ਬੁਲਾਇਆ, ਮੈਂ ਪਰਦੇਸੀ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ’ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਸਾਉਣ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫਿਲਮ ‘ਆਇਆ ਸਾਵਨ ਝੂਮ ਕੇ’ ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ‘ਆਇਆ ਸਾਵਨ ਝੂਮ ਕੇ’ ਵੀ ਸਾਉਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਪਾਰੇਖ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸਾਉਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਮੰਚਾਂ ’ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਨੱਬੇ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਰਸਾਤੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੀ। 1991 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ‘ਆਈ ਮਿਲਨ ਕੀ ਰਾਤ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਸਾਵਨ ਕਾ ਮਹੀਨਾ ਆਇਆ ਹੈ’ ਅਨੁਰਾਧਾ ਪੌਡਵਾਲ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਸੁਰੀਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। ਅਵਿਨਾਸ਼ ਵਧਾਵਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀਨ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਬਣ ਗਿਆ। 1992 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ‘ਦੀਵਾਨਾ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਤੇਰੀ ਇਸੀ ਅਦਾ ਪੇ ਸਨਮ ਮੁਝ ਕੋ ਤੋ ਪਿਆਰ ਆਇਆ’ ਕੁਮਾਰ ਸਾਨੂ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੋਇਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਭਾਰਤੀ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਬਰਸਾਤੀ ਰੁਮਾਂਸ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਸੀ ਅਤੇ ਨੱਬੇ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਸਾਉਣ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਦੀ ਰੁਮਾਂਚਕਤਾ ਕਦੇ ਵੀ ਫਿਲਮੀ ਪਰਦੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਰਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਛੇੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਰੂਪ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ, ਨਵੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਨੇ ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੰਗ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਉਣ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਜਾਦੂ ਕਦੇ ਫਿੱਕਾ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ, ਉਡੀਕ, ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਪਰਦੇ ਉੱਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਸਾਲ 1994 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ‘1942: ਏ ਲਵ ਸਟੋਰੀ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਰਿਮਝਿਮ ਰਿਮਝਿਮ, ਰੂਮਝੂਮ ਰੂਮਝੂਮ’ ਅੱਜ ਵੀ ਬਰਸਾਤੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਆਰ. ਡੀ. ਬਰਮਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦੌਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਸਾਨੂ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮੂਰਤੀ ਦੀਆਂ ਸੁਰੀਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਮਨੀਸ਼ਾ ਕੋਇਰਾਲਾ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਮੇਲ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।

ਇਸੇ ਸਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ‘ਮੋਹਰਾ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਟਿੱਪ ਟਿੱਪ ਬਰਸਾ ਪਾਨੀ’ ਬੌਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਬਰਸਾਤੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਦਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਅਲਕਾ ਯਾਗਨਿਕ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ ਇਹ ਗੀਤ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰਵੀਨਾ ਟੰਡਨ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਗੀਤ ਨੇ ਵਰਖਾ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਜਾਦੂ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। 1995 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ‘ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਮੇਰੇ ਖ਼ਵਾਬੋਂ ਮੇਂ ਜੋ ਆਏ’ ਭਾਵੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਸਾਤੀ ਗੀਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਕਾਜੋਲ ਦੀ ਚੁਲਬੁਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।

ਇਸੇ ਸਾਲ ਫਿਲਮ ‘ਹਲਚਲ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਸਾਵਨ ਕਾ ਮਹੀਨਾ, ਸ਼ਾਦੀ ਬਿਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਜੀਨਾ’ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਅਲੀਸ਼ਾ ਚਿਨਾਏ ਅਤੇ ਵਿਨੋਦ ਰਾਠੌਰ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ ਇਹ ਗੀਤ ਅਜੇ ਦੇਵਗਨ ਅਤੇ ਕਾਜੋਲ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ। 1997 ਵਿੱਚ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਫਿਲਮ ‘ਦਿਲ ਤੋ ਪਾਗਲ ਹੈ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਕੋਈ ਲੜਕੀ ਹੈ, ਜਬ ਵੋ ਹੱਸਤੀ ਹੈ’ ਸਾਉਣ ਦੀ ਮਸਤੀ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਉਦਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ, ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਾਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸਾਲ 1998 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ‘ਦਿਲ ਸੇ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਜੀਆ ਜਲੇ ਜਾਨ ਜਲੇ’ ਵੀ ਵਰਖਾ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਉਚਾਈ ਦਿੱਤੀ। 1999 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ‘ਸਰਫ਼ਰੋਸ਼’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਜੋ ਹਾਲ ਦਿਲ ਕਾ ਇਧਰ ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ’ ਕੁਮਾਰ ਸਾਨੂ ਅਤੇ ਅਲਕਾ ਯਾਗਨਿਕ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸੋਨਾਲੀ ਬੇਂਦਰੇ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਬਰਸਾਤੀ ਰੁਮਾਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।

ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਉਣ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। 2001 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ‘ਲਗਾਨ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਘਨਨ ਘਨਨ’ ਵਰਖਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ। 2003 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ‘ਕੋਈ ਮਿਲ ਗਿਆ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਇਧਰ ਚਲਾ ਮੈਂ, ਉਧਰ ਚਲਾ’ ਵੀ ਮੀਂਹ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਗੀਤ ਹੈ।

ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ‘ਹਮ ਤੁਮ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਸਾਂਸੋਂ ਕੋ ਸਾਂਸੋਂ ਮੇਂ ਢਲਨੇ ਦੋ ਜ਼ਰਾ’ ਸੈਫ਼ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਉੱਪਰ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਲਕਾ ਯਾਗਨਿਕ ਅਤੇ ਬਾਬੁਲ ਸੁਪਰੀਓ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿੱਠਾ ਰੰਗ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਫਿਲਮ ‘ਧੂਮ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਦਿਲਬਰਾ’ ਵੀ ਮੀਂਹ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਖ਼ਾਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। 2006 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ‘ਫ਼ਨਾ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਦੇਖੋ ਨਾ, ਦੇਖੋ ਨਾ’ ਅਤੇ ‘ਚਾਂਦ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼’ ਬਰਸਾਤੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਏ ਗਏ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਗੀਤ ਹਨ। ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਕਾਜੋਲ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਮਣੀ ਰਤਨਮ ਦੀ ਫਿਲਮ ‘ਗੁਰੂ’ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਬਰਸੋ ਰੇ ਮੇਘਾ ਮੇਘਾ’ ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਉੱਪਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਗੀਤ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸਾਉਣ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਫੁਹਾਰਾਂ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਨਾਇਕਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦ ਰੂਹ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨਮੋਹਕ ਚਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜ਼ਰੂਰ ਬਦਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਅੱਜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਛਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬਰਸਾਤੀ ਗੀਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੀਤ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪਲਾਂ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਸਾਉਣ ਦੀ ਰੁੱਤ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਨਿਖਾਰਦੀ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਗਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਾਉਣ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਕਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੌਸਮ ਬਣ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰੇਮ, ਵਿਛੋੜਾ, ਉਡੀਕ, ਮਿਲਾਪ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਤੜਫ਼, ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਆਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣੇ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਪਰਦੇ ’ਤੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਛਾਏ, ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੀ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵਰ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਈਆਂ।

ਜੇਕਰ ਬੌਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪੰਜਾਹਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸੈਂਕੜੇ ਅਜਿਹੇ ਗੀਤ ਬਣੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਉਣ ਦੀ ਰੂਹ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ‘ਪਿਆਰ ਹੂਆ ਇਕਰਾਰ ਹੂਆ’, ‘ਏਕ ਲੜਕੀ ਭੀਗੀ ਭਾਗੀ ਸੀ’, ‘ਡਮ ਡਮ ਡੀਗਾ ਡੀਗਾ’, ‘ਸਾਵਨ ਕਾ ਮਹੀਨਾ ਪਵਨ ਕਰੇ ਸ਼ੋਰ’, ‘ਰਿਮਝਿਮ ਕੇ ਗੀਤ ਸਾਵਨ ਗਾਏ’, ‘ਭੀਗੀ ਭੀਗੀ ਰਾਤੋਂ ਮੇਂ’, ‘ਮੇਰੇ ਨੈਨਾ ਸਾਵਨ ਭਾਦੋਂ’, ‘ਹਾਏ ਹਾਏ ਯੇ ਮਜਬੂਰੀ’, ‘ਅਬ ਕੇ ਸਜਨ ਸਾਵਨ ਮੇਂ’, ‘ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਛਾਈ’, ‘ਲਗੀ ਆਜ ਸਾਵਨ ਕੀ ਫਿਰ ਵੋ ਝੜੀ ਹੈ’, ‘ਸਾਵਨ ਕੇ ਝੂਲੋਂ ਨੇ ਮੁਝ ਕੋ ਬੁਲਾਇਆ’, ‘ਟਿੱਪ ਟਿੱਪ ਬਰਸਾ ਪਾਨੀ’, ‘ਕੋਈ ਲੜਕੀ ਹੈ’, ‘ਘਨਨ ਘਨਨ’, ‘ਬਰਸੋ ਰੇ ਮੇਘਾ’ ਵਰਗੇ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ‘ਰਿਮਝਿਮ ਗਿਰੇ ਸਾਵਨ’ (ਫਿਲਮ ਮੰਜ਼ਿਲ), ‘ਬਰਖਾ ਰਾਨੀ ਜ਼ਰਾ ਜਮ ਕੇ ਬਰਸੋ’ (ਫਿਲਮ ਸਬਕ), ‘ਰੂਮਝੂਮ ਬਰਸੇ ਬਦਰਵਾ’, ‘ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਨਹੀਂ ਭੂਲੇਗੀ ਯੇ ਬਰਸਾਤ ਕੀ ਰਾਤ’, ‘ਮੇਘਾ ਛਾਏ ਆਧੀ ਰਾਤ’, ‘ਸਾਵਨ ਆਏ ਯਾ ਨਾ ਆਏ ਜੀਆ ਜਬ ਝੂਮੇ ਸਾਵਨ ਹੈ’, ‘ਆਜ ਨਾ ਆਏ ਬਾਲਮਾ ਸਾਵਨ ਬੀਤਾ ਜਾਏ’, ‘ਸਾਵਨ ਕੇ ਝੂਲੇ ਪੜੇ ਤੁਮ ਚਲੇ ਆਓ’ ਅਤੇ ‘ਵਰਖਾ ਬਹਾਰ ਆਈ’ ਵਰਗੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗੀਤ ਵੀ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਲੋਕ-ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਦੀ ਝਲਕ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਉਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਤੀਆਂ, ਝੂਲੇ, ਲੋਕ-ਗੀਤ ਅਤੇ ਮੇਲੇ ਲੱਗਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੌਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਲੋਕ-ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਸਾਉਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਗੀਤ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਨੇਮਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ। ਅੱਜ ਵੀ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਰੇਡੀਓ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਇਹੀ ਗੀਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਹਕੀਕਤ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਾਉਣ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤ, ਪੱਛਮੀ ਧੁਨਾਂ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਫਿਲਮੀ ਰੁਝਾਨਾਂ ਕਾਰਨ ਕੁਦਰਤ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਗੀਤ ਘੱਟ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਗੀਤ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਅੱਜ ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਕੇਵਲ ਮਨੋਰੰਜਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਡੂੰਘਾਈ, ਕਾਵਿਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਰੰਗ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਉਣ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੁਰਾਣੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਹਰ ਸਾਲ ਜਦੋਂ ਸਾਉਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫੁਹਾਰ ਵਰ੍ਹਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਗੀਤ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਗੀਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਹਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾ ਲਵੇ।

ਸਾਉਣ ਹਰ ਸਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਬੱਦਲ ਹਰ ਸਾਲ ਵਰ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਹਰ ਸਾਲ ਨਵਾਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬੌਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਇਹ ਅਮਰ ਗੀਤ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ਸਾਉਣ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰ੍ਹਦਾ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਤਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਦੂਰੋਂ ਇਹ ਸੁਰ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ: ‘ਆਇਆ ਸਾਵਨ ਝੂਮ ਕੇ...’, ‘ਸਾਵਨ ਕੇ ਝੂਲੋਂ ਨੇ ਮੁਝ ਕੋ ਬੁਲਾਇਆ’ ਜਾਂ ‘ਸਾਵਨ ਕਾ ਮਹੀਨਾ ਪਵਨ ਕਰੇ ਸ਼ੋਰ’ ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੁਦਰਤ ਆਪ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਬਣ ਕੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ।

ਸੰਪਰਕ: 95015-75511