ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ 'ਚ 72 ਗਾਣੇ ! ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਉਹ ਰਿਕਾਰਡ ਜੋ 94 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਿਆ

ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਗਾਣਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ 5 ਜਾਂ 6 ਗਾਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ 70 ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਾਣੇ ਹੋਣ? ਜੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਸੁਣਿਆ!

ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਸਾਲ 1932 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ 'ਇੰਦਰਸਭਾ' ਦੀ। ਇਹ ਉਹ ਦੌਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਅਜੇ ਨਵੀਂ-ਨਵੀਂ ਆਈ ਸੀ। ਜੇ.ਜੇ. ਮਦਾਨ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਇਹ ਫਿਲਮ 1853 ਦੇ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਨਾਟਕ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ 72 ਗਾਣੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ।

ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਗਾਣੇ ਕਿਵੇਂ ਫਿੱਟ ਹੋਏ ? ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਮੌਜ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ 31 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, 9 ਠੁਮਰੀਆਂ, 4 ਹੋਲੀ ਦੇ ਗੀਤ, 15 ਆਮ ਗੀਤ, 2 ਚੌਬੋਲੇ, 5 ਛੰਦ ਅਤੇ 8 ਹੋਰ ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਫਿਲਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਂਕੁੰਭ ਸੀ!

ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਹੱਥ ਸੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਜਹਾਂਆਰਾ ਕਜਨ ਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਇੰਨੀ ਮਿੱਠੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ 'ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਕੋਇਲ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਸਟਰ ਨਿਸਾਰ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਈ, ਪਰ ਉਹ 'ਇੰਦਰਸਭਾ' ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਕਰ ਗਏ। ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਫਿਲਮਾਂ 2 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਮਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ 72 ਗਾਣਿਆਂ ਵਾਲੀ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਟੁੱਟਣਾ ਲਗਪਗ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਤਾਂ ਦੋਸਤੋ, ਇਹ ਸੀ 72 ਗਾਣਿਆਂ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਇੰਦਰਸਭਾ' ਦੀ ਕਹਾਣੀ। ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਣੇ ਲਗਾਤਾਰ ਘੱਟ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਇਸ 94 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਪਾਏਗਾ? ਸਾਨੂੰ ਕੁਮੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸੋ!