ਕੀ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 'Mother Approach'! 2030 ਦਾ ਸਿਹਤ ਟੀਚਾ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਲਿਆ ਫ਼ਤਿਹ !
ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਨੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ 2030 ਦਾ ਸਤਤ ਵਿਕਾਸ ਲਕਸ਼ (SDG Goal) ਸਮੇਂ...
ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਨੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ 2030 ਦਾ ਸਤਤ ਵਿਕਾਸ ਲਕਸ਼ (SDG Goal) ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿਹਰਾ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਮਦਰ ਅਪ੍ਰੋਚ' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਸੈਂਪਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ 2024 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਮੌਤ ਦਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।
ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਿਆ ਪੰਜਾਬ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸੁਨਿਯੋਜਿਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਦਕਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਬਿਹਤਰ ਹਨ:
ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਮੌਤ ਦਰ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਜੀਵਿਤ ਜਨਮਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਦਰ ਘੱਟ ਕੇ 16 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ (ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੌਮੀ ਔਸਤ 24 ਹੈ)।
ਨਵਜਾਤ ਮੌਤ ਦਰ (ਜਨਮ ਦੇ 28 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ): ਇਹ ਅੰਕੜਾ 11 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ: ਇਹ ਅੰਕੜਾ 19 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
'MOTHER' ਦੇ ਹਰ ਅੱਖਰ ਵਿੱਚ ਛਿਪਿਆ ਹੈ ਫਾਰਮੂਲਾ'ਮਦਰ' ਅਪ੍ਰੋਚ ਕੋਈ ਸਾਧਾਰਨ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਜੱਚਾ-ਬੱਚਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢਾਂਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
M (ਮਾਤ੍ਰ ਸਿਹਤ ਸੁਦ੍ਰਿੜੀਕਰਨ): ਉੱਚ ਜੋਖਮ (High Risk) ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਲੈਵਲ-2 ਅਲਟਰਾਸੋਨੋਗ੍ਰਾਫੀ' ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
O (ਆਊਟਰੀਚ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ): ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਤਨਪਾਨ (ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ) ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
T (ਤਕਨੀਕ-ਸਮਰੱਥ ਦੇਖਭਾਲ): ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ CPAP ਵਰਗੀ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਅਕ ਤਕਨੀਕ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
H (ਮਾਨਵ ਸੰਸਾਧਨ ਸੁਦ੍ਰਿੜੀਕਰਨ): ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਅਤੇ ਦੁਰਗਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੱਤੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
E (ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ): ਨਵਜਾਤਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਪੂਰੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 24 ਸਪੈਸ਼ਲ ਨਿਊਬੋਰਨ ਕੇਅਰ ਯੂਨਿਟ, 81 ਨਿਊਬੋਰਨ ਸਟੇਬਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟ ਅਤੇ 208 ਨਿਊਬੋਰਨ ਕੇਅਰ ਕਾਰਨਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
R (ਰੇਫਰਲ ਨੈੱਟਵਰਕ): ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਹਸਪਤਾਲ ਤੱਕ ਤੁਰੰਤ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੇਫਰਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਹਤ ਸਰਵੇਖਣ-6 (NFHS-6) ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਕੜੇਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ 'ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਗਾਈ ਹੈ:
| ਸਿਹਤ ਦੇ ਸੂਚਕ (Indicators) | ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ | ਹੁਣ ਦੇ ਸੁਧਰੇ ਹੋਏ ਅੰਕੜੇ |
| ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਕ ਆਹਾਰ (6 ਤੋਂ 8 ਮਹੀਨੇ) | 46.2% | 58.2% |
| ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਟਾਪਣ (Stunting - 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ) | 24.5% | 20.4% (ਘਟਿਆ) |
| ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਟੀਕਾਕਰਨ (1 ਤੋਂ 2 ਸਾਲ) | 76.2% | 77.7% (ਖਸਰੇ-ਰੋਟਾਵਾਇਰਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ) |
| ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 4 ਜਾਂਚਾਂ | 59.7% | 72% |
| ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪ੍ਰਸਵ (Deliveries) | 94.3% | 96.1% |
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਸਿਹਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਪਗ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
