Explainer: ‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਤੋਂ ‘ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ’ ਤੱਕ: ਜਾਣੋ 77ਵਾਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਕਿਉਂ ਹੈ ਖ਼ਾਸ ?
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਦੇ 150 ਸਾਲ ਹੋਏ ਪੂਰੇ
Republic Day 2026- ਭਾਰਤ ਦਾ 77ਵਾਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਗਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ 2026 ਕਰਤੱਵਯ ਪੱਥ ’ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਦੇ 150 ਸਾਲ ਵੀ ਪੂਰੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਦੀ ਪਰੇਡ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗੀ।
‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਦੀ ਰਚਨਾ
‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਦੀ ਰਚਨਾ 1875 ਵਿੱਚ ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ 1905 ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1882 ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ‘ਆਨੰਦਮਠ’ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1896 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਗਾਇਆ। ਇਸ ਗੀਤ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਗਾਈ। 24 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਝਾਕੀ ਵਿੱਚ ‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਦੇ ਮੂਲ ਹੱਥੀਂ ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਤਰਾ ਦਿਖਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
77ਵੇਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ
ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ 2026 ਦਾ ਦੂਜਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ‘ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ’। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ‘ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਮੰਤਰ: ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਅਤੇ ‘ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਮੰਤਰ: ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ’ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਜੋੜ ਕੇ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਨੇਹੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਵੱਡਾ ਕਦਮ
ਅੱਜ ਦਾ ਭਾਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮੋਸ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਤੇਜਸ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼, ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ UPI ਅਤੇ ਟੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਅਗਵਾਈ ਇਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹਨ। 2026 ਤੱਕ ‘ਮੇਡ ਇਨ ਇੰਡੀਆ’ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਚਿੱਪਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ 2020 ਵਿੱਚ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜ ਥੰਮ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਜੋਸ਼ੀਲੀ (ਜਵਾਨ) ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਮੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤਕਨੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਉਹ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲੀ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ 77ਵਾਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਬੀਤੇ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੈ।
