Explainer: ਕੀ ਹੈ 'Hantavirus', ਜਿਸ ਨੇ ਵਧਾਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, WHO ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਅਲਰਟ

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵੱਲੋਂ 2 ਮਈ ਨੂੰ 147 ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਇੱਕ ਕਰੂਜ਼ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹੁਣ ਤੱਕ, ਇਸ ਫੈਲਾਅ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੱਠ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ Hantavirus ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ-ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸ਼ੱਕੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

Hantavirus ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਚੂਹਿਆਂ ਵਰਗੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ Hantavirus ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਲਾਲ (saliva) ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਹਨ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ?

WHO ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਅੱਠ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁਖਾਰ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦਰਦ, ਮਤਲੀ ਜਾਂ ਉਲਟੀ ਵਰਗੇ ਪਾਚਨ ਸੰਬੰਧੀ ਲੱਛਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

WHO ਨੇ ਕਿਹਾ, “Hantavirus ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਹੋਰ ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ, ਕੋਵਿਡ-19, ਵਾਇਰਲ ਨਿਮੋਨੀਆ, ਲੈਪਟੋਸਪਾਇਰੋਸਿਸ, ਡੇਂਗੂ ਜਾਂ ਸੈਪਸਿਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਸੰਪਰਕ, ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਜੋਖਮਾਂ, ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ Hantavirus ਮੌਜੂਦ ਹਨ।”

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਟੇਡਰੋਸ ਅਧਾਨੋਮ ਘੇਬਰੇਅਸਸ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ Hantavirus ਦੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ 'ਐਂਡੀਜ਼ ਵਾਇਰਸ' ਹੈ ਜੋ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਐਂਡੀਜ਼ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਫੈਲਾਅ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।”

ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ ਬਾਰੇ WHO ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?

WHO ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ Hantavirus ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਲਈ ਕੋਈ ਲਾਇਸੈਂਸਸ਼ੁਦਾ ਖਾਸ ਐਂਟੀਵਾਇਰਲ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਵੈਕਸੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਹਾਇਕ (supportive) ਹੈ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਕਲੀਨਿਕਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸਾਹ, ਦਿਲ ਅਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਡਾਕਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਤੀਬਰ ਦੇਖਭਾਲ (intensive care) ਤੱਕ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ Hantavirus ਕਾਰਡੀਓਪੁਲਮੋਨਰੀ ਸਿੰਡਰੋਮ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ।

WHO ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ 72 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ Hantavirus ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। WHO ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟੈਸਟ ਵਾਇਰਸ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੱਛਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ 72 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਅਕਸਰ ਦੁਬਾਰਾ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁਖਾਰ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਮਤਲੀ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਵਰਗੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਸਮਝ ਕੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।”