Explainer: ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਾਮਨ ਨੇ ਰਚਿਆ ਇਤਿਹਾਸ: ਲਗਾਤਾਰ 9ਵੀਂ ਵਾਰ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ
ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਬੇਹੱਦ ਕਰੀਬ ਪਹੁੰਚੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ
Nirmala Sitharaman Budget History: ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਾਮਨ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ 9ਵੀਂ ਵਾਰ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਬਜਟ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ, ਵਿੱਤੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਵਪਾਰਕ ਤਣਾਅ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਰਿਫ) ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਕਰੀਬ
ਇਸ ਉਪਲਬਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਤਾਰਾਮਨ ਹੁਣ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਦੇ 10 ਬਜਟਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਬੇਹੱਦ ਕਰੀਬ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਸਾਈ ਨੇ 1959 ਤੋਂ 1969 ਦਰਮਿਆਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ’ਤੇ 10 ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੀਤਾਰਾਮਨ ਦੇ ਨਾਂ ਹੁਣ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ (consecutive) 9 ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਮਹਾਨ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਿਆ
ਸੀਤਾਰਾਮਨ ਨੇ ਪੀ. ਚਿਦੰਬਰਮ (9 ਬਜਟ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ (8 ਬਜਟ) ਵਰਗੇ ਦਿੱਗਜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਉੱਚਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਚਿਦੰਬਰਮ ਨੇ 9 ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਸੀਤਾਰਾਮਨ 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੂਰਨਕਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਵਰਗੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਬਜਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ
ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਭਾਸ਼ਣ: ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਾਮਨਦੇ ਨਾਂ 1 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ 2 ਘੰਟੇ 40 ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਬਜਟ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਭਾਸ਼ਣ: 1977 ਵਿੱਚ ਐਚ.ਐਮ. ਪਟੇਲ ਦਾ ਅੰਤਰਿਮ ਬਜਟ ਭਾਸ਼ਣ ਸਿਰਫ਼ 800 ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੀ।
ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ: ਪਹਿਲਾਂ ਬਜਟ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ 1999 ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਤਾਰੀਖ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ: 2017 ਤੋਂ ਬਜਟ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਦੀ ਬਜਾਏ 1 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਜੋ 1 ਅਪਰੈਲ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕੇ।
ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬਜਟ
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬਜਟ 26 ਨਵੰਬਰ 1947 ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਆਰ.ਕੇ. ਸ਼ਨਮੁਖਮ ਚੇੱਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਸੀਤਾਰਾਮਨ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਧਿਆਏ ਵਜੋਂ ਵੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
