Explainer: Thailand ਤੋਂ ਮੁੜਦਿਆਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਝਟਕੇ
Akasa Air ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਟਕਰਾਈ; ਜਾਣੋ ਕਿਉਂ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ; ਫੁਕੇਤ (ਥਾਈਲੈਂਡ) ਤੋਂ ਬੰਗਲੁਰੂ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਆਕਾਸਾ ਏਅਰ ਦੀ ਫਲਾਈਟ; ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ
ਫੁਕੇਤ (ਥਾਈਲੈਂਡ) ਤੋਂ ਬੰਗਲੁਰੂ ਜਾ ਰਹੀ ਆਕਾਸਾ ਏਅਰ ਦੀ ਇੱਕ ਫਲਾਈਟ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਟਕਰਾਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਖ਼ਰਾਬ ਮੌਸਮ ਕਾਰਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਾਪਰਿਆ ਜਦੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹਤਿਆਤ ਵਜੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਬੰਗਲੁਰੂ ਦੀ ਥਾਂ ਚੇਨਈ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਜਹਾਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਤਰ ਗਿਆ।
ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੇ ਅੱਜ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫਲਾਈਟ ਨੰਬਰ QP 624, ਬੋਇੰਗ 737 MAX ਜਹਾਜ਼ 18 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਮੌਸਮ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਪਾਇਲਟਾਂ ਅਤੇ ਕਰਿਊ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਫਿਲਹਾਲ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ ਪਰ ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੱਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਟਕਰਾਉਣਾ ਆਮ ਹੈ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਹਿ ਸਕਣ। ਇਹਤਿਆਤ ਵਜੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੋਕ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਟੀਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਅਗਲੀ ਉਡਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਸਮਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ: ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ; ਫੈਰਾਡੇ ਕੇਜ (Faraday Cage) ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ
ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਜਾਂ ਖਾਸ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਚਾਲਕ (conductor) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸਮਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਜਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਸਤਿਹ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਪਿੰਜਰਾ ਅੰਦਰ ਬੈਠੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।
ਸਟੈਟਿਕ ਡਿਸਚਾਰਜ ਵਿੱਕਸ (Static Discharge Wicks)
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਖੰਭਾਂ (wings) ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਛੋਟੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਖੀਆਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਟੈਟਿਕ ਵਿੱਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈ ਵਾਧੂ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਛੱਡਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬਿਜਲੀ ਟਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਨੋਕਦਾਰ ਡੰਡੀਆਂ ਉਸ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ (Radio/Navigation) ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖ਼ਰਾਬੀ ਨਾ ਆਵੇ।
ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਟੈਂਕੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਿੱਸੇ
ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਿੱਸੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਟੈਂਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਕਾਫੀ ਮੋਟੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਅੰਦਰ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਿਜਲੀ ਸਰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ 'ਸ਼ੀਲਡਿੰਗ' ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿਸਟਮ ਜਾਮ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਟਕਰਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਕਾਸਾ ਏਅਰ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਤਰ ਸਕਿਆ।
