Explainer: GLP Drugs: ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਇਹ ਗੋਲੀਆਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ?
ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ GLP ਦਵਾਈਆਂ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਨਲੇਵਾ: ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ GLP-1 ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸਲਾਹ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਨੁਸਖ਼ੇ (Prescription) ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ Ozempic ਅਤੇ Mounjaro ਵਰਗੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੀ ਮੰਗ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਟਾਇਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ (Diabetes) ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ: ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਹੁਣ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਸਤੀਆਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ (Self-medication) ਕਰਨ ਲੱਗ ਗਏ ਹਨ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡਾਕਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਨਤੀਜੇ ਨਿਕਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ?
BGLP-1 ਦਵਾਈਆਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 'ਗਲੂਕਾਗਨ-ਵਰਗੇ ਪੈਪਟਾਈਡ-1' (GLP-1) ਹਾਰਮੋਨ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ:
ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਨਸੁਲਿਨ ਦੇ ਰਿਸਾਅ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੇਟ ਦੇ ਖਾਲੀ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੇਟ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ\B1. ਆਮ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ (Common Side Effects):\B ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ, ਉਲਟੀਆਂ, ਕਬਜ਼, ਦਸਤ, ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਧਣਾ, ਸਿਰਦਰਦ ਅਤੇ ਬਦਹਜ਼ਮੀ।
2. ਗੰਭੀਰ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ (Serious Complications):
ਪੈਨਕ੍ਰੀਅਸ ਦੀ ਸੋਜ (Inflammation of the pancreas)।
ਥਾਇਰਾਇਡ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ।
ਗੁਰਦਿਆਂ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣਾ।
ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ (Diabetic Retinopathy) ਦਾ ਵਿਗੜਨਾ।
ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਜਾਂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ।
3. ਚਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ (Visible Changes): ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਰ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਚਿਹਰਾ ਉਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਝੁਰੜੀਆਂ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਧਸ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਲਟਕ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ: ਸਿਰਫ਼ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ: ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਐਂਡੋਕਰੀਨੋਲੋਜਿਸਟ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ (Internal medicine experts) ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਹੀ ਲਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਾਰਵਾਈ: ਡਰੱਗ ਕੰਟਰੋਲਰ ਜਨਰਲ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (DCGI) ਨੇ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਪ੍ਰਚਾਰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਛਾਪੇਮਾਰੀ: 49 ਥਾਵਾਂ (ਔਨਲਾਈਨ ਫਾਰਮੇਸੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਾਂ) 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਕਰੀ ਪਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਲਾਹ: ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਖਰੀਦੋ। ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
