Explainer: ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੱਬਿਆ Chandigarh: ਹਰ 4 ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਇੱਕ ਮੌਤ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਖੂਨੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਅੰਕੜੇ (2021-2025)

ਸਾਲ 2021 ਤੋਂ 2025 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 987 ਹਾਦਸੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ:

407 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ।

836 ਲੋਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ।

ਔਸਤ: ਹਰ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਦਸਾ, ਹਰ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੌਤ ਅਤੇ ਹਰ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਆਬਾਦੀ ਲਗਪਗ 12.5 ਲੱਖ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਵਾਹਨ 14.27 ਲੱਖ ਹਨ। ਜਿਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਘਣਤਾ 1,142 ਵਾਹਨ ਪ੍ਰਤੀ 1,000 ਨਿਵਾਸੀ (ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 280 ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਧ)। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ 104 ਨਵੇਂ ਵਾਹਨ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਉਤਰਦੇ ਹਨ।

2022 ਵਿੱਚ ਹਾਦਸੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸਨ (237 ਹਾਦਸੇ), ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2023 ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਈ ਪਰ 2025 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਫਿਰ ਵਧ ਗਏ। ਘਾਤਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ 15.3% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ 86 ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਹਾਦਸੇ 191 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 'ਬਲੈਕ ਸਪਾਟ' (Black Spots)

ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ 500 ਮੀਟਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜਿੱਥੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਜਾਂ ਵੱਧ ਹਾਦਸੇ ਜਾਂ 10 ਮੌਤਾਂ ਹੋਣ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਬਲੈਕ ਸਪਾਟ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ 4 ਮੁੱਖ ਪੁਆਇੰਟ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਲੋਮਾਜਰਾ-ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮ ਚੌਂਕ (NH-05): ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ (9 ਹਾਦਸੇ, 9 ਮੌਤਾਂ)। ਕਲਾਗ੍ਰਾਮ (ਮੱਧ ਮਾਰਗ) ਵਿੱਚ 5 ਮੌਤਾਂ, ਹਾਊਸਿੰਗ ਬੋਰਡ ਲਾਈਟ ਪੁਆਇੰਟ ਦਾ ਅੰਕੜਾ 5 ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਲਕ ਕਲੋਨੀ (ਧਨਾਸ) ਲਾਈਟ ਪੁਆਇੰਟ ਵਿੱਚ ਵੀ 5 ਮੌਤਾਂ।

ਕੌਮੀ ਸੰਦਰਭ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2023 ਦੌਰਾਨ 4,64,029 ਹਾਦਸੇ ਅਤੇ 1.73 ਲੱਖ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਦਿੱਲੀ 1,457 ਮੌਤਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਮੈਟਰੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਪਰਾਲੇ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪੁਲੀਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ CCTV ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅਡੈਪਟਿਵ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਕੰਟਰੋਲ ਸਿਸਟਮ (ATCS) ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਚੌਂਕ ਤੋਂ ਏਅਰਪੋਰਟ ਰੋਡ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ ਟ੍ਰੈਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਪੈਦਲ ਯਾਤਰੀ ਲਈ 6 ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪੈਲੀਕਨ ਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ 61 ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਲਿੰਕਰ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਰੋਡ ਸੇਫਟੀ ਸੈੱਲ ਹਰ ਘਾਤਕ ਹਾਦਸੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਸਾਗਰ ਪ੍ਰੀਤ ਹੁੱਡਾ (DGP ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ) ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਹਰ ਮੌਤ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਲਣਾ, ਸਮਾਰਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਰਾਹੀਂ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹਾਂ।"

ਸੁਮੇਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ (SSP ਟ੍ਰੈਫਿਕ) ਮੁਤਾਬਿਕ "ਰੋਜ਼ਾਨਾ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੇਂ ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਟੀਮ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ 'ਤੇ 24 ਘੰਟੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ 2025 ਦੇ ਵਧਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।"