Explainer: Bomb Threats: ਜਾਣੋ ਬੰਬ ਦੀਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਕਿਉਂ ਔਖਾ ਹੈ !
ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਰਵਰਾਂ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕ ਕੇ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਫੈਲਾ ਰਹੇ ਸਾਈਬਰ ਅਤਿਵਾਦੀ
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਸਿਟੀ (ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਮੁਹਾਲੀ, ਪੰਚਕੂਲਾ) ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ 'ਈਮੇਲ ਟੈਰਰ' ਯਾਨੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਦਹਿਸ਼ਤ ਫੈਲਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਅਦਾਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਬੰਬ ਦੀਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਖਲਲ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ:
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਾ 'ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗੋਸ਼ੀ (ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼) ਲੱਭਣ' ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:
ਐਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਰੂਟਿੰਗ (ਲੁਕਵੇਂ ਰਸਤੇ): ਈਮੇਲ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ Tor (ਟੋਰ) ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਅਤੇ ਕਈ VPN (ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈੱਟਵਰਕ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਐਡਰੈੱਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਵਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਘੁਮਾ ਕੇ ਲੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸਲੀ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ: ਪੰਜਾਬ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਈਮੇਲਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ 5 ਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂ.ਕੇ., ਫਰਾਂਸ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਆਦਿ) ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲੀ IP ਐਡਰੈੱਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬੇਨਤੀਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਂ: ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅਤਿਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ (ਜਿਵੇਂ LTTE) ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਧਮਕੀਆਂ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਵੱਖਵਾਦ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰੇਸ਼ਾਨ:
ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਮਕਸਦ ਘੱਟ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਹਿਸ਼ਤ ਫੈਲਾਉਣਾ ਹੈ:
ਫਰਜ਼ੀ ਨਾਂ: ਈਮੇਲ ਅਕਸਰ "ਬਿਲੀ ਹਾਲ" ਜਾਂ "ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਗੁਰਨਾਖ ਸਿੰਘ" ਵਰਗੇ ਨਾਵਾਂ ਹੇਠ ਜੀਮੇਲ (Gmail) ਖਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਹੀ ਸਮਾਂ: ਧਮਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸਵੇਰੇ 9:30 ਜਾਂ ਦੁਪਹਿਰ 1:11 ਵਜੇ ਵਰਗੇ ਖਾਸ ਸਮੇਂ (Deadlines) ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਭਾਜੜ ਮਚ ਜਾਵੇ।
ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਨਿਸ਼ਾਨੇ: ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੰਬ ਸਕੁਐਡ ਅਤੇ ਫਾਇਰ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਵਰਗੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲੀ ?
ਪੰਜਾਬ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਮੁਖੀ, ਸਪੈਸ਼ਲ ਡੀਜੀਪੀ ਵੀ. ਨੀਰਜਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਵੇਂ ਹਮਲਾਵਰ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਹਰ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ 'ਅਜਿੱਤ' ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਹ ਪਰਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਹ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।"
ਪੰਜਾਬ ਪੁਲੀਸ ਨੇ Microsoft ਅਤੇ Google ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ BharatPol ਤੇ I4C (ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਕੋਆਰਡੀਨੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ) ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
