Explainer: ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਿਹਾ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਖ਼ਤਰਨਾਕ, ਕੋਰੀਅਨ ਗੇਮਾਂ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਘੇਰੇ ’ਚ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਪੇ ਗੇਮਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ
ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਿੰਗ ਦੀ ਲਤ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿਚਕਾਰ, "ਕੋਰੀਅਨ ਗੇਮਜ਼" ਸ਼ਬਦ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਤਰਾਸਦੀ ਨੇ ਸਭ ਦਾ ਧਿਆਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਗੇਮਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਗੇਮਾਂ ਅਕਸਰ K-pop ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਖਿਡਾਰੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ AI-ਅਧਾਰਿਤ ਚੈਟ ਰਾਹੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੇਮਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਜੀਬ ਟਾਸਕ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਵਾਕਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗਲਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਜੋਖਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਹਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ:
ਟਾਸਕ-ਅਧਾਰਤ 'ਪਿਆਰ' ਜਾਂ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਗੇਮਾਂ
ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਨੋਵਲ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਗੇਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ "ਕੋਰੀਅਨ ਲਵ ਗੇਮਜ਼" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਅਕਸਰ ਕੇ-ਪੌਪ (K-pop) ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਡ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਂ AI-ਅਧਾਰਤ ਚੈਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਮਾਹਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬੇਵਕਤੀ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਗਿਰਾਵਟ, ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਨਿਰਭਰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਾਂ
ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗੇਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮੋਹਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ PUBG, MapleStory, Black Desert, ਅਤੇ Lost Ark ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟਾਈਟਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੇਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਨਾਮ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਸਕੁਇਡ ਗੇਮ' (Squid Game) ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਵਾਇਤੀ ਕੋਰੀਅਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੈੱਡ ਲਾਈਟ, ਗ੍ਰੀਨ ਲਾਈਟ ਅਤੇ ਡਾਲਗੋਨਾ ਕੈਂਡੀ ਚੈਲੇਂਜ ਆਨਲਾਈਨ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹਨ, ਮਾਹਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਰੁਝਾਨ ਜੋਖਮ ਭਰੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਕਿਉਂ ਚਿੰਤਤ ਹਨ?
ਮਾਹਰ ਹਾਈ-ਇੰਗੇਜਮੈਂਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦਬਾਅ, ਗੁਪਤਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗਤਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਰੱਖਣ ਲਈ "ਡਾਰਕ ਪੈਟਰਨ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਪਾੜਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਦੀ ਤਰਾਸਦੀ ਨੇ ਵਧਾਈ ਚਿੰਤਾ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਿੰਤਾ ਹੋਰ ਵੱਧ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ 12, 14 ਅਤੇ 16 ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਰਾਤ ਕਰੀਬ 2 ਵਜੇ ਆਪਣੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਲੜਕੀਆਂ 'ਕੋਰੀਅਨ ਲਵਰ' ਨਾਮਕ ਟਾਸਕ-ਅਧਾਰਤ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੋਨਾਂ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟਸ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਖਰੀ ਟਾਸਕ ਵਜੋਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੁਸਾਈਡ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ: "ਮੰਮੀ, ਪਾਪਾ, ਸੌਰੀ। ਜਿਸ ਗੇਮ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਛੱਡ ਦੇਈਏ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਕੋਰੀਆ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੀ।"
ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੜਕੀਆਂ ਖੇਡ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਉਹ "ਕੋਰੀਅਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ" ਹਨ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਖੇਡ ਦੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ ਅਤੇ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਮੋਬਾਈਲ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸੀ।
ਮਾਹਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਟਾਸਕ-ਅਧਾਰਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ (grooming) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਜੋ ਇਕੱਲੇਪਣ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗਤਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਪੈਟਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ (Blue Whale) ਵਰਗੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਗੁਪਤਤਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਤੋਂ ਦੂਰੀ, ਖਰਾਬ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਾਹਰ ਹੋਰ ਤ੍ਰਾਸਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸੰਚਾਰ, ਸਕ੍ਰੀਨ-ਟਾਈਮ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਮਾਨਸਿਕ-ਸਿਹਤ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
