ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ’ਚ ਨਸ਼ੇ

ਖ਼ੈਰ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੋ ਮਾਪਦੰਡ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ, ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਸਰਗਨਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਾਲਾਤ। ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਦੀ ਜਿਊਂਦੀ ਜਾਗਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਕਿ ਨਸ਼ਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਰਣਨੀਤੀ ਤਹਿਤ ਵਿੱਢੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਨਾਕਾਮ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚਲੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਸਾਲ ਭਰ ਕਾਰਗਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਮੂਲ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹੋਣ, ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੌਖਿਆਂ ਮਿਲਣਾ ਜਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਹੋਵੇ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਮੁੜਵਸੇਬਾ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਬਤੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਢਿੱਲ ਵੀ ਮਾਮਲਾ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਸ਼ਾ ਕੋਈ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸੌਖਿਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਜੇਕਰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਤੋੜਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਆਦਤ ਅਤੇ ਤਲਬ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਅਹਿਮ ਹੈ।