AI ਰੇਸ 'ਚ ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਚ 5ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਭਾਰਤ

'ਆਈਸੀਆਰਆਈਈਆਰ-ਪ੍ਰੋਸਸ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਐਂਡ ਡਿਜੀਟਲ ਇਕਾਨਮੀ' (IPCIDE) ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ਡ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। 71 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ AI ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ, ਫਰਾਂਸ, ਜਾਪਾਨ, ਯੂਕੇ (UK) ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਰਗੇ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 'ਸਟੇਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆਜ਼ ਡਿਜੀਟਲ ਇਕਾਨਮੀ' (SIDE) 2026 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ 'CHIPS-AI' ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 72 ਫੀਸਦੀ AI ਉਪਭੋਗਤਾ (Users) ਹੁਣ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਚੀਨ ਮਿਲ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਲਗਪਗ ਦੂਜਾ-ਪੰਜਵਾਂ (two-fifths) ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰ ਰਾਹੀਂ 328 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ 'AI ਟੈਲੇਂਟ ਪੂਲ' (ਹੁਨਰਮੰਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ) ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਨਰੇਟਿਵ AI (Generative AI) ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਂਚ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਮਕਬੂਲ ਹੋ ਗਈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਲੋਬਲ ਡਿਜੀਟਲ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼—ਚੀਨ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ—ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ (ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ) ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਗਲੋਬਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2025 ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਹੁਣ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। AI ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹਿਣਾ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ AI ਪਾਵਰਹਾਊਸ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ। ICRIER ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਪ੍ਰਮੋਦ ਭਸੀਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸਸ ਦੇ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਸਹਿਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਡਿਜੀਟਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ AI ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।