Sirsa River pollution: ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ’ਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪੁੱਜੀ
ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰੋਕਥਾਮ ਬੋਰਡ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ’ਚ ਖੁਲਾਸਾ; ਘਨੌਲੀ ਵਿਖੇ ਕੌਲੀਫ਼ਾਰਮ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਤੈਅ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਿਆ
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰੋਕਥਾਮ ਬੋਰਡ (PPCB) ਵੱਲੋਂ ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਜ਼ਾ ਸੈਂਪਲਿੰਗ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
‘ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ’ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਪੀ.ਪੀ.ਸੀ.ਬੀ. ਦੀ ‘ਸਰਫੇਸ ਵਾਟਰ ਐਨਾਲਿਸਿਸ ਰਿਪੋਰਟ ਅਗਸਤ 2026’ ਅਨੁਸਾਰ, 11 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਘਨੌਲੀ ਨੇੜੇ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ’ਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਸੈਂਪਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਕੌਲੀਫ਼ਾਰਮ (Total Coliform) ਦੀ ਮਾਤਰਾ 1,30,000 MPN/100 ml ਅਤੇ ਫੀਕਲ ਕੌਲੀਫ਼ਾਰਮ (Faecal Coliform) 23,000 MPN/100 ml ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਤਰਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਤੈਅ ਸੀਮਾ (300 MPN) ਅਤੇ ਨਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਤੈਅ ਸੀਮਾ (500 MPN) ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਕੈਮੀਕਲ ਆਕਸੀਜਨ ਡਿਮਾਂਡ (BOD) ਦਾ ਪੱਧਰ 5.4 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾ (3 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ) ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਘਨੌਲੀ ਵਿਖੇ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ‘ਕਲਾਸ D’ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਜ਼ੋਨਲ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲੀ ਹੋਈ ਆਕਸੀਜਨ (Dissolved Oxygen) 6.5 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ, ਕੈਮੀਕਲ ਆਕਸੀਜਨ ਡਿਮਾਂਡ (COD) 36 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ, ਅਤੇ ਗੰਧਲਾਪਣ (Turbidity) 182 NTU ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਚ 2026 ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ’ਚ ਕੌਲੀਫ਼ਾਰਮ 60,000 MPN ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੱਡੀ-ਬੜੋਟੀਵਾਲਾ-ਨਾਗਾੜ੍ਹ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,200 ਈਕਾਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਾ ਬਿਨਾਂ ਸੋਧਿਆ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਤੇ ਰਸਾਇਣ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਰੋਪੜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਤਲੁਜ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਪੂਰੇ ਜਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੌਮੀ ਹਰਿਤ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ (NGT) ਨੇ ਵੀ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ 'ਤੇ ਪੈ ਰਹੇ ਇਸ ਦੇ ਮਾੜੇ ਅਸਰ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਨੋਟਿਸ ਲਿਆ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
