Punjab Congress 'ਚ ਫਿਰ ਛਿੜੀ ਸੱਤਾ ਦੀ ਜੰਗ: ਚੰਨੀ ਅਤੇ ਵੜਿੰਗ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 2027 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਕਾਂਗਰਸ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਲੇਸ਼ (ਗੁੱਟਬਾਜ਼ੀ) ਦੀ ਉਹੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੁਹਰਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵੱਖਰੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਰਦਾਰ (ਨੇਤਾ) ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ।

ਅਜੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾਰਟੀ ਹਾਈਕਮਾਂਡ ਨੇ ਏਕਤਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ (PPCC) ਵਿੱਚ ਫੇਰਬਦਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਨੂੰ ਪੀ.ਪੀ.ਸੀ.ਸੀ. ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਬਗਾਵਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੋਰਿੰਡਾ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵੜਿੰਗ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।

ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚੰਨੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ (ਕੈਂਪੇਨ ਕਮੇਟੀ) ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹਨ ਕਿ ਵੜਿੰਗ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮੁੱਖ ਕਮਾਂਡ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਕੀ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਜਿਸ "ਸਾਂਝੀ" ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ "ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੇਚੈਨੀ" ਨੂੰ ਝੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਹਾਈਕਮਾਂਡ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਦੋਫਾੜ (ਵੱਡੀ ਵੰਡ) ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਲੇਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਹੇ ਸਾਲ 2015 ਹੋਵੇ, 2021 ਹੋਵੇ ਜਾਂ 2026, ਪਾਰਟੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁੱਟਬਾਜ਼ੀ, ਹਉਮੈ (ਈਗੋ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

2021 ਦਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ: ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚਰਨਜੀਤ ਚੰਨੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪੀ.ਪੀ.ਸੀ.ਸੀ. ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੂਬਾ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਕੈਪਟਨ ਸਰਕਾਰ ਖਿਲਾਫ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਥਿਤ ਨੇੜਤਾ 2022 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਏਕਤਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਚੱਲੀ। ਚੰਨੀ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ) ਅਤੇ ਸਿੱਧੂ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 2022 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਸਿਰਫ਼ 18 ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਸਿਮਟ ਗਈ। ਇਸ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲੀ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸੁਨੀਲ ਜਾਖੜ, ਕੇਵਲ ਢਿੱਲੋਂ, ਫ਼ਤਿਹ ਬਾਜਵਾ ਅਤੇ ਰਾਣਾ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਆਗੂ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।

2015 ਦਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ: ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਸਾਂਸਦ (ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਉਪ ਨੇਤਾ) ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਨੂੰ ਪੀ.ਪੀ.ਸੀ.ਸੀ. ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਚੰਨੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਜਵਾ ਖਿਲਾਫ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, 2015 ਵਿੱਚ ਜਾਖੜ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਬਣੇ ਸਨ। ਬਾਜਵਾ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਉਹ ਫੈਸਲਾ 2017 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਲਗਪਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 117 ਵਿੱਚੋਂ 77 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਰੰਗ ਦੇਖੋ, ਬਾਜਵਾ ਜੋ 2015 ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਸਨ, ਹੁਣ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਹਨ ਅਤੇ ਵੜਿੰਗ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਚੰਨੀ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੰਨੀ ਉਸੇ ਪੁਰਾਣੀ ਰਣਨੀਤੀ (ਪਲੇਬੁੱਕ) ਮੁਤਾਬਕ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਾਰ ਇਹ ਸਮਾਂ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ।

ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਚੋਣਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹਨ, ਚੰਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਉਭਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਵੜਿੰਗ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੱਤਾ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਾਈਕਮਾਂਡ (ਵੱਡੇ ਨੇਤਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ ਰੱਖਣਾ ਹੈ।

ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਇੱਕਜੁਟਤਾ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਆਵੇਗੀ।