‘ਗਿਆਨ ਉਤਸਵ’ ਤਹਿਤ ਵਿਦਿਅਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ !    ਐੱਸਐੱਮਓ ਵੱਲੋਂ ਲੋੜੀਦੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ !    ਨਾਟਕ ‘ਦਮ ਤੋੜਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ’ ਨੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੋਕਾ ਦਿੱਤਾ !    ਸਟੋਕਸ ਨੇ ਫਿਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਵਖ਼ਤ ਪਾਇਆ !    ਲੜਕੀ ਨੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ’ਤੇ ਲਾਈਵ ਹੋ ਕੇ ਖਾਧਾ ਜ਼ਹਿਰ !    ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲਾਂਘਾ: ਪਾਕਿ ’ਤੇ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਸ਼ੱਕ ਠੀਕ ਨਹੀਂ !    ਚਾਨਣ ਦੇ ਰਾਹੀ !    ਗਿਆਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ‘ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ’ !    ਆਦਰਸ਼ ਸਕੂਲ ਮੁਖੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ? !    ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪਲੇਟਲੈੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਡੇਂਗੂ ਨਹੀਂ !    

ਵਿਰਾਸਤ › ›

Featured Posts
ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ

ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ

ਡਾ. ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਜਾਗਰੂਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਰੁਚੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੇਖਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਰਮ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ, ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ, ਡਾ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ, ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ, ਡਾ. ਪਿਆਰ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ...

Read More

ਔਖੇ ਵੇਲਿਆਂ ਦਾ ਆਗੂ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ

ਔਖੇ ਵੇਲਿਆਂ ਦਾ ਆਗੂ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ

22 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਬਰਸੀ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਮੇਸ਼ ਬੱਗਾ ਚੋਹਲਾ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਹੀ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਜਜ਼ਬੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਲੋਕਾਈ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਪਾਤਰ ...

Read More

ਗ਼ਦਰੀ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਨਾਰੰਗਵਾਲ

ਗ਼ਦਰੀ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਨਾਰੰਗਵਾਲ

ਜਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਲਲਤੋਂ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1898 ’ਚ ਪਿਤਾ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਨਾਰੰਗਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੰਜਵੀਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਜੀਫਾ ਮਿਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਰਨੈਕੂਲਰ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਗੁੱਜਰਵਾਲ ਤੇ 1912 ਤੋਂ ...

Read More

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਰ੍ਹਾ

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਰ੍ਹਾ

15 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਕਵਾਕ ਸਿੰਘ ਪੱਟੀ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਸਿਰਮੌਰ ਸੰਸਥਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਆਪਣੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ 100ਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। 99 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਮਰਿਆਦਾ ਬਹਾਲ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਸਦਕਾ 15 ਨਵੰਬਰ 1920 ਦੇ ...

Read More

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ

ਡਾ. ਕਿਰਨਦੀਪ ਕੌਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ (1780-1839) ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਅਤੇ ਦੂਰ ਅੰਦੇਸ਼ੀ ਸੋਚ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਿੱਖ ਰਾਜ (ਸਰਕਾਰ-ਏ-ਖਾਲਸਾ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਏਨਾ ਵਧੀਆ ਸੀ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਯੋਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ...

Read More

ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ

ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ

ਡਾ. ਲਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਮਧਾਰੀ ਕੂਕਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ 1857 ਈ. ਨੂੰ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਰੱਖੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਹਿਰ ਰੋੜਾਂ ਵਾਂਗ ਰੜਕਦੀ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਦਿਆਂ ਉਹ ਮਨਹੂਸ ਸਮੇਂ ਨੇ ਆ ਦਸਤਕ ਦਿੱਤੀ, ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ’ਤੇ ਢਾਹੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ...

Read More

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ

ਵਿਰਸਾ ਲੇਖ ਲੜੀ: 10 ਮੁਹੰਮਦ ਇਦਰੀਸ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਸੁਲਤਾਨ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੁਰਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਇਸਲਾਮ ਸੀ। ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਨਬੀ ਹਜ਼ਰਤ ...

Read More


ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਜ਼ਖ਼ਮੀ’

Posted On September - 22 - 2010 Comments Off on ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਜ਼ਖ਼ਮੀ’
ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨ-17 ਕਿੱਤਾ ਮੁਖੀ ਪਰੰਪਰਾ ਖਾਨਦਾਨ ਦੇ ਰੌਸ਼ਿਨੇ-ਚਿਰਾਗ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪਰਪੱਕ ਗਵੱਈਏ, ਕੀਰਤਨੀਏ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ‘ਜ਼ਖਮੀ’ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਦੇ ਮੁਹਤਾਜ ਨਹੀਂ। ਆਪ ਦੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਲਿਖਣਾ ਜਾਂ ਕਹਿਣਾ ਇਤਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਤੈਨੀ ਕੀਰਤਨੀਏ ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜ਼ਖਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1920 ਵਿਚ ਕੀਰਤਨੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੀ ਹੋਇਆ। ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਭਾਈ ਦੌਲਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ 

ਮਹਾਂਕਵੀ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ

Posted On September - 22 - 2010 Comments Off on ਮਹਾਂਕਵੀ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਸਰਹੱਦੀ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਂਕਵੀ ਚੂੜਾਮਣੀ ਕਵੀ ਕਰਕੇ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੁਸਤਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਂ ‘ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ’ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਲੰਤ ਨਾਂ ‘ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੋਂ 223 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1757 ਈਸਵੀ (7 ਅੰਸੂ 1844) ਬਿਕਰਮੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 

ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਨ ਗਿਆਨੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ

Posted On September - 22 - 2010 Comments Off on ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਨ ਗਿਆਨੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ
ਸਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਸਿਆਣਾ, ਐਡਵੋਕੇਟ ਇਕ ਪੂਰਨ ਗੁਰਸਿੱਖ ਗਿਆਨੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਏ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਹਰ ਸਮੇਂ ਆਤਮਿਕ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਇਸ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਜੀਵਨ ਘਾਲਣਾਵਾਂ, ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਆਦਰਸ਼ ਜੀਵਨ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਆਤਮਿਕ ਆਨੰਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਚਿਤਰੇ ਇਕ ਸਿੱਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ 

ਮਹਾਨ ਤਿਆਗੀ, ਪਰਮ ਤਪੱਸਵੀ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਰੀਦ

Posted On September - 22 - 2010 Comments Off on ਮਹਾਨ ਤਿਆਗੀ, ਪਰਮ ਤਪੱਸਵੀ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਰੀਦ
ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਐਮ.ਏ. ਮਹਾਨ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਈਸਾ ਦੀ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਚਾਸਰ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਹੈ। ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ੇਖ ਜਮਾਲੁਦੀਨ ਸੁਲੇਮਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਮਰੀਅਮ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਕੋਠੀਵਾਲ ਵਿਚ ਸੰਮਤ 1230, ਸੰਨ 1173 ਈ. ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ। ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਆਪ ਕੋਠੀਵਾਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁਲਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨ, 

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਸ਼ਰਧਾ, ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ, ਹਲੀਮੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਪੁੰਜ

Posted On September - 15 - 2010 Comments Off on ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਸ਼ਰਧਾ, ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ, ਹਲੀਮੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਪੁੰਜ
16 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਪੁਰਬ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਹੋਏ। ਆਪ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਸਭ ਗੁਰੂਆਂ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਕੇਵਲ ਦਸ ਵਰ੍ਹੇ ਹੀ ਛੋਟੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਮਈ 1479ਈ. (ਵੈਸਾਖ ਸੁਦੀ 14 ਸੰਮਤ 1536) ਵਿਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਬਾਸਰਕੇ ਨਾਮੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇਜ ਭਾਨ ਭੱਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਵਪਾਰੀ 

ਪੰਜਾਬ

Posted On September - 15 - 2010 Comments Off on ਪੰਜਾਬ
ਐ ਪੰਜਾਬ ਕਰਾਂ ਕੀ ਸਿਫਤ ਤੇਰੀ, ਵੰਡੇ ਗਏ ਕਦੋਂ ਦੇ ਆਬ ਤੇਰੇ। ਰਾਵੀ, ਬਿਆਸ ਤੇ ਸਤਲੁਜ ਇਕ ਪਾਸੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੀਂ ਜਿਹਲਮ, ਝਨਾਬ ਤੇਰੇ। ਮਜ਼ਬ੍ਹੀ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਨੇ, ਕਰੇ ਟੋਟੇ ਕਈ ਐ ਪੰਜਾਬ ਤੇਰੇ। ਹੁਣ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਤਿਕੜਮਬਾਜ਼ੀ ਏ, ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣਨ ਨਵਾਬ ਤੇਰੇ। ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਜਵਾਨੀ ਏਂ, ਅੱਜ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇਰੇ, ਰੁੱਖ ਕੱਟ ਗਏ ਪੰਛੀ ਉੱਡ ਗਏ ਨੇ, ਗਹਿਰੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾਣ ਸੈਲਾਬ ਤੇਰੇ। ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾੜਾਂ ਖਾਂਦੀਆਂ ਨੇ, ਅੱਜ ਰੁਲਦੇ ਏ ਗੁਲਾਬ ਤੇਰੇ। ਕੂੜ-ਕਪਟ ਨੇ ਸਿਖਰਾਂ 

ਪੰਜਾਬ

Posted On September - 15 - 2010 Comments Off on ਪੰਜਾਬ
ਰਿਗਵੇਦ ਤੋਂ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਤਕ-5 ਡਾ. ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਉਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਮਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਉਪਰ ਝਲਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ। ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਰਥਾਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਲਗਪਗ 60 ਵੱਡੇ ਹਮਲੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਉਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਖਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਕਤਲੇਆਮ ਰਾਹੀਂ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਮੀਨਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਗਾਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਪਾਧੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਅਜਿਹੀ 

ਰਿਆੜਕੀ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਰਾਸਤ ਵਾਲਾ ਖਿੱਤਾ

Posted On September - 15 - 2010 Comments Off on ਰਿਆੜਕੀ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਰਾਸਤ ਵਾਲਾ ਖਿੱਤਾ
ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਉਂਜ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਚੱਪਾ-ਚੱਪਾ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਰਾਸਤ ਸਮੋਈ ਬੈਠਾ ਹੈ ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦਾ ਪੂਰਬਲਾ ਤੇ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ ਦੇ ਨੇੜੇ (ਲਹਿੰਦੇ ਪਾਸੇ) ਵਾਲਾ ਇਲਾਕਾ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਰਿਆੜਕੀ’ ਆਖਦੇ  ਹਨ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਸਠਿਆਲਾ-ਬੁਤਾਲਾ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਾਹਨੂੰਵਾਨ ਲਹਿੰਦੇ ਪਾਸੇ ਬਟਾਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਦੀਆਂ, ਹਰਚੋਵਾਲ, ਸ੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਅਤੇ ਘੁਮਾਣ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਕਸਬੇ ਹਨ। 

ਭਾਈ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ

Posted On September - 15 - 2010 Comments Off on ਭਾਈ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ
ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨ-16 ਸੰਨ 1914-15 ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਸ. ਆਤਮਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੀਬੇ ਜਿਹੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਬਾਲਕ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਲਿਖਣਾ ਜਾਂ ਕਹਿਣਾ ਇਤਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ। ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਹ ਸਖ਼ਸੀਅਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਖਾਲਸਾ ਯਤੀਮਖਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਸੰਗੀਤਕ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਭਾਈ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਲਈ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੀ ਸਿੱਖਰ ਹੋ ਨਿਬੜੀ। ਆਪ ਨੇ ਬਾਲ ਉਮਰੇ ਹੀ ਸੰਗੀਤਕ ਰਿਆਜ਼ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਪੈੜ ਨੱਪ ਲਈ ਜੇਹੜੀ ਕਿ ਆਪ ਨੂੰ 

ਭਾਈ ਚਾਂਦ ਜੀ

Posted On September - 8 - 2010 Comments Off on ਭਾਈ ਚਾਂਦ ਜੀ
ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨ-15 ਸੰਨ 1947 ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਕਾਇਨਾਤ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਧਰੂ ਤਾਰੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਇਕ ਮੁਕਾਮ ਤੇ ਨਾਮ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਕਸਰ ਈ ਗੁਣੀ-ਜਨ ਰਾਗੀਆਂ/ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਉੱਪਰ ਥਿਰਕਦੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਮੇਰੀ ਮੁਰਾਦ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਨਿਰਮੋਲਕ ਹੀਰੇ ਕੀਰਤਨੀਏਂ ਤੋਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਜਗਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਮ 

ਪੰਜਾਬ

Posted On September - 8 - 2010 Comments Off on ਪੰਜਾਬ
ਰਿਗਵੇਦ ਤੋਂ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਤੱਕ-4 ਡਾ. ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਭਗਵੰਤ, ਗੁਸਾਈਂ, ਜਗਨਨਾਥ, ਗੋਪਾਲ, ਗੋਬਿੰਦ, ਨਾਰਾਇਣ, ਰਾਮ, ਵਾਸਦੇਵ ਆਦਿ ਕਹਿਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹਿਚਕਿਚਾਹਟ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਈ ਗਈ। ਪਰ ਗੂਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਵਤਾਰਵਾਦ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਂਜ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਪਿਤ ਆਦਰਸ਼ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ 

ਚੱਪੜਚਿੜੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ

Posted On September - 8 - 2010 Comments Off on ਚੱਪੜਚਿੜੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ
ਡਾ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੱਥੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਂ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਚਪੜ ਚਿੜੀ ਮੈਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਅਸਥਾਨ ’ਤੇ ਜੋ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ ਮੈਦਾਨ ਚਪੜ ਚਿੜੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਇਸੇ ਸਾਲ 16 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਸਨ।  ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਲਾਂਡਰਾਂ, ਖਰੜ ਸੜਕ ’ਤੇ ਦੋ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹਟਵਾਂ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੇ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਵਰਾਜ ਟਰੈਕਟਰਜ਼ ਦੇ ਮਗਰਲੇ ਪਾਸੇ ਗੁਰੂ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਲਾਂਡਰਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ 

ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ

Posted On September - 8 - 2010 Comments Off on ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸ਼ਹੀਦ ਪੁਨੀਤ ਬਾਵਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਵੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਨ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਅਜਿਹੇ ਸਿੱਖ ਸਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਬਦਲਾ  ਲੈਣ ਲਈ ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਇੱਟ ਨਾਲ ਇੱਟ ਖੜ੍ਹਕਾਈ,  ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਅਜਿੱਤ ਹੋਣ ਦੇ ਭਰਮ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ  ਸਿੱਕਾ ਤੇ ਮੋਹਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਨੀਚ ਮੰਨੇ 

ਭਾਈ ਸਮੁੰਦ ਸਿੰਘ

Posted On September - 1 - 2010 Comments Off on ਭਾਈ ਸਮੁੰਦ ਸਿੰਘ
ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨ-14 ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਅਨਮੋਲ ਹੀਰੇ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਰਤਨ ਭਾਈ ਸਮੁੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਜਨਵਰੀ, 1900 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸ. ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਕਰਮ ਕੌਰ ਦੀ ਸੁਲੱਖਣੀ ਕੁੱਖ ’ਚੋਂ  ਪਿੰਡ ਹਮਜ਼ਾਂ ਮੁੱਲਾ ਚੱਕ ਨੰਬਰ 47 ਜ਼ਿਲਾ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ (ਪੰਜਾਬ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਜੰਗਲਾਤ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿਚ ਆਹਲਾ ਅਫਸਰ ਸਨ। ਭਾਈ ਸਮੁੰਦ ਸਿੰਘ  ਨੂੰ ਬਾਲ ਉਮਰੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਪਾਸੋਂ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ  ਤਾਊਸ ਨਾਲ 

ਸਬਦੁ ਗੁਰੂ ਪਰਕਾਸਿਓ

Posted On September - 1 - 2010 Comments Off on ਸਬਦੁ ਗੁਰੂ ਪਰਕਾਸਿਓ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜੇ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਲਕੱਤਾ 406 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਕ ਐਸਾ ਰੂਹਾਨੀ ਇਨਕਲਾਬ ਆਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲੈ ਆਂਦੀ। ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂਜਲੀ ਦੇ ਕੇ ਹੱੱਠ ਯੋਗ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਖਤ ਤਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਬੀਆਬਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ‘‘ਹਸੰਦਿਆਂ, ਖੇਲੰਦਿਆਂ, ਖਾਵੰਦਿਆਂ, 

ਜਾਗਤ ਜੋਤਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ

Posted On September - 1 - 2010 Comments Off on ਜਾਗਤ ਜੋਤਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ
ਜਥੇਦਾਰ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ* ਚਵਰ-ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ, ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਕੇਵਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਹਨ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਇਸ ਵਿਚ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਰਬ-ਸਾਂਝੇ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਦਾ ਪੈਗਾਮ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਨਸੀਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ 
Available on Android app iOS app
Powered by : Mediology Software Pvt Ltd.