‘ਗਿਆਨ ਉਤਸਵ’ ਤਹਿਤ ਵਿਦਿਅਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ !    ਐੱਸਐੱਮਓ ਵੱਲੋਂ ਲੋੜੀਦੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ !    ਨਾਟਕ ‘ਦਮ ਤੋੜਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ’ ਨੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੋਕਾ ਦਿੱਤਾ !    ਸਟੋਕਸ ਨੇ ਫਿਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਵਖ਼ਤ ਪਾਇਆ !    ਲੜਕੀ ਨੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ’ਤੇ ਲਾਈਵ ਹੋ ਕੇ ਖਾਧਾ ਜ਼ਹਿਰ !    ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲਾਂਘਾ: ਪਾਕਿ ’ਤੇ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਸ਼ੱਕ ਠੀਕ ਨਹੀਂ !    ਚਾਨਣ ਦੇ ਰਾਹੀ !    ਆਦਰਸ਼ ਸਕੂਲ ਮੁਖੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ? !    ਗਿਆਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ‘ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ’ !    ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪਲੇਟਲੈੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਡੇਂਗੂ ਨਹੀਂ !    

ਖੇਤੀ/ ਖੇਡਾਂ › ›

Featured Posts
ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ

ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ

ਸੁਖਵਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਨੌਲੀ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤ ’ਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਤੇ ਓਲੰਪੀਅਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ’ਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਸੀ ਪਿੜ ’ਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬੈਂਕਾਕ-1998 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ’ਚ 800 ਤੇ 1500 ਮੀਟਰ ’ਚ ਦੋ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿਤਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ...

Read More

ਆੜ੍ਹਤੀਆਂ ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਤਿੜਕਦੇ ਤੇ ਟੁੱਟਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ

ਆੜ੍ਹਤੀਆਂ ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਤਿੜਕਦੇ ਤੇ ਟੁੱਟਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ

ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਮਹਿਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆੜ੍ਹਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਹੁੰ-ਮਾਸ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਹੁਣ ਤਿੜਕਦੇ ਅਤੇ ਟੁੱਟਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਦੇ ਸਾਂਝੀ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਆੜ੍ਹਤ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆੜ੍ਹਤੀਏ ਕਿਸਾਨ ...

Read More

ਜਿਣਸਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਬਾਰੇ ਨੀਤੀ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ

ਜਿਣਸਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਬਾਰੇ ਨੀਤੀ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ

ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ 23 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕੈਬਨਿਟ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜਿਣਸਾਂ ਦੀਆਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਕੀਮਤਾਂ ਮਿਥਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜਿਣਸ ਕਣਕ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਕੀਮਤ ਵਿਚ 85 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਐਲਾਨ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਾੜ੍ਹੀ ...

Read More

ਆਲਮੀ ਹਾਕੀ ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਟਰਾਈਕਰ ਰਿਹਾ ਹਸਨ ਸਰਦਾਰ

ਆਲਮੀ ਹਾਕੀ ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਟਰਾਈਕਰ ਰਿਹਾ ਹਸਨ ਸਰਦਾਰ

ਸੁਖਵਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਨੌਲੀ ਆਲਮੀ ਹਾਕੀ ਦੇ ਤੇਜ਼-ਤਰਾਰ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰਵਰਡ ਹਸਨ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਖੇਡ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਹਾਕੀ ਕੱਪ ਮੁੰਬਈ-1982, ਏਸ਼ੀਅਨ ਗੇਮਜ਼ ਹਾਕੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ-1982, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਓਲੰਪਿਕ-1984 ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਹਾਕੀ ਕੱਪ ਕਰਾਚੀ-1982 ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਹਾਕੀ ਕੱਪ ਢਾਕਾ-1985 ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚਾਂ ’ਚ ਸਕੋਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹਾਸਲ ...

Read More

ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਬਨਾਮ ਖੇਤੀ ਸੰਕਟ

ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਬਨਾਮ ਖੇਤੀ ਸੰਕਟ

ਡਾ. ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ* ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ-2018 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਨਾਸਿਕ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆਜ਼ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਿਣਸ ਦਾ ਭਾਅ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਨਾਸਿਕ ਦੀ ਨਿਫਾਦ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿਆਜ਼ ਉਤਪਾਦਕ ਸੰਜੇ ਸਾਠੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ 750 ਕਿਲੋ ਦੀ ਕੁੱਲ ਪੈਦਾਵਾਰ 1064 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣੀ ...

Read More

ਝੋਨੇ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਮੰਡੀਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੁਕਤੇ

ਝੋਨੇ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਮੰਡੀਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੁਕਤੇ

ਡਾ. ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ* ਝੋਨਾ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲ ਹੈ ਜੋ ਸਾਲ 2019-20 ਦੌਰਾਨ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਢੇ ਸਤਾਈ ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਬੀਜੀ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1970-71 ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦ 8.46 ਲੱਖ ਟਨ ਸੀ ਜੋ 2019-20 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 177.34 ਲੱਖ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਚਾਲੂ ਸਾਲ ...

Read More

ਨਵੇਂ ਕਲੱਬਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਟਾਰ ਫੁਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ

ਨਵੇਂ ਕਲੱਬਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਟਾਰ ਫੁਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ

ਪ੍ਰੋ. ਸੁਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਲੰਘੇ ਦਿਨੀਂ ਕਲੱਬ ਫੁਟਬਾਲ ਵਿਚਲਾ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦੋ-ਫ਼ਰੋਖਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਚੋਟੀ ਦੇ ਫੁਟਬਾਲ ਕਲੱਬਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੁੱਲ 436 ਕਰੋੜ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਫੁਟਬਾਲ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਪੇਨ ਦੇ ਰਿਆਲ ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਨੇ ਚੈਲਸੀ ਕਲੱਬ ...

Read More


ਤਾਏ-ਭਤੀਜੇ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਖੀਰ ਵੰਡੀ ਹੀ ਗਈ

Posted On October - 16 - 2010 Comments Off on ਤਾਏ-ਭਤੀਜੇ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਖੀਰ ਵੰਡੀ ਹੀ ਗਈ
ਬੋਲ-ਕਬੋਲ ਜਰਨੈਲ ਘੁਮਾਣ -ਮਾਸਟਰ ਜੀ, ਅੱਜ ਅਖਬਾਰ ‘ਚ ਬੜਾ ਖੁਬ ਕੇ ਬੈਠੇ ਓ! ਸੁੱਖ ਤਾਂ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਕੀ ਛਪਿਆ ਅੱਜ ਜਿਹੜਾ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵੜਨ ਨੂੰ ਫਿਰਦੇ ਓ… -ਤਾਏ ਭਤੀਜੇ ਦੀ ਵੰਡੀ ਗਈ ਸਿਆਸੀ ਖੀਰ ਦੀ ਖਬਰ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹੈ ਫੌਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਦੇਖੋ ਸਿਆਸਤ ਕੈਸੀ ਖੇਡ ਆ, ਜਦੋਂ ਮੌਕਾ ਪੈਂਦੇ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਖਸ਼ਦਾ। ਰਗੜਤਾ ਨਾ ਵਿਚਾਰਾ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਬਾਦਲ ਸਿਆਸੀ ਪੈਂਤੜੇਬਾਜ਼ੀ ਨੇ। -ਹਾ… ਹਾ…ਹਾ…ਹਾ… ਭਲਾ ਬੱਕਰੇ ਦੀ ਮਾਂ ਕਦ ਤੱਕ ਖ਼ੈਰ ਮਨਾਉਂਦੀ ਮਾਸਟਰਾ, ਬਾਦਲ 

ਝੋਨਾ ਵੱਢ ਕੇ ਹੁਣ ਕਣਕ ਦੀ ਬੀਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ

Posted On October - 16 - 2010 Comments Off on ਝੋਨਾ ਵੱਢ ਕੇ ਹੁਣ ਕਣਕ ਦੀ ਬੀਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਅਕਤੂਬਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੰਦਰਵਾੜਾ ਡਾ. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਫਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੀ ਬਿਜਾਈ ਕੱਤਕ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕੇ। ਝੋਨਾ ਵੱਢ ਕੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਵੀ ਹੈਵੀ ਸੀਡਰ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਏਕੜ ਲਈ 35 ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।  ਇਹ ਮਾਤਰਾ ਕੇਵਲ  ਡਬਲਯੂ ਐਚ 542 ਕਿਸਮ ਲਈ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ 40 ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਪਾਵੋ। ਬੀਜ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਦਾਣੇ ਨਰੋਏ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਬਿਜਾਈ 

ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਰੂਪ

Posted On October - 16 - 2010 Comments Off on ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਰੂਪ
ਡਾ. ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਰਿਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਥ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ‘ਉਹ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਮਿਲਕੇ ਬੈਠਣ, ਸਹਿ-ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਥਾਂ, ਸਭਾ, ਮਜਲਿਸ, ਠਹਿਰਨ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਆਦਿ, ਸੱਥ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ’। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਆਮ ਕਰਕੇ ਸੱਥ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਅਤੇ ਛਾਂਦਾਰ ਜਗ੍ਹਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ 

ਖੇਤੀ ਸਾਹਿਤ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਮਿੱਤਰ

Posted On October - 16 - 2010 Comments Off on ਖੇਤੀ ਸਾਹਿਤ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਮਿੱਤਰ
ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧੀਮਾਨ ਅੱਜ ਦੀ ਖੇਤੀ ‘ਕਰਮਾ ਖੇਤੀ’ ਨਾਲੋਂ ‘ਅਕਲਾਂ ਖੇਤੀ’ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰੱਜ ਕੇ ਵਾਹੁਣ ਨਾਲੋਂ ਅਕਲ ਨਾਲ ਵਾਹ ਕੇ ਹੀ ਅੱਜ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹਾਣੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਸਾਰ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪਿੰਡ, ਸ਼ਹਿਰ, ਸੂਬੇ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਉਹੀ 

ਬਾਪੂ ਦੀਆਂ ਕਮਾਈਆਂ

Posted On October - 16 - 2010 Comments Off on ਬਾਪੂ ਦੀਆਂ ਕਮਾਈਆਂ
ਗੀਤ ਬਾਪੂ ਕੁੜਤੇ ਨਾਲ ਪਜਾਮਾ, ਕਦੇ ਚਾਦਰਾ ਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਮੋਚੀ ਦੀ ਬਣਾਈ ਜੁੱਤੀ, ਧੌੜੀ ਵਾਲੀ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਫੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਹਦਾ ਫ਼ਿਕਰ, ਕੱਪੜੇ ਹੁੰਦੇ ਵੱਟੋ ਵੱਟ। ਕੋਟ ਪੈਂਟ ਨਾਲ ਟਾਈ ਲਾ ਕੇ, ਅੱਜ ‘ਬਾਬੂ’ ਬਣਗੇ ਜੱਟ। ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਖੇਤਾਂ ‘ਚ, ਬਾਪੂ ਹੱਲ ਜੋੜਦਾ ਸੀ। ਚੱਲਦਾ ਜਦ ਖੂਹ, ਨੱਕੇ ਕਿਆਰੇ ਦੇ ਮੋੜਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਮਿੰਟ ਦਾ ਵਿਹਲ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਕੰਮਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਮਸ਼ੀਨੀ ਖੇਤੀ ਹੋਗੀ, ਕੰਮ ਨਿਬੜਦਾ ਝੱਟ। ਕੋਟ ਪੈਂਟ…। ਕੰਮ ਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਬਾਪੂ 

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਲਾਹੇਵੰਦ ਬਣਾਉਣਾ ਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ

Posted On October - 6 - 2010 Comments Off on ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਲਾਹੇਵੰਦ ਬਣਾਉਣਾ ਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ
ਸਤਬੀਰ ਸਿੰਘ ਗੋਸਲ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਖੇਤੀ ਸਬੰਧੀ ਤਕਨੀਕੀ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਹੁਣ ਤਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ 686 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਜਰਾ, ਮੱਕੀ, ਅਰਹਰ, ਕਪਾਹ, ਸੂਰਜਮੁਖੀ, ਗੋਭੀ ਸਰ੍ਹੋਂ, ਨੇਪੀਅਰ ਬਾਜਰਾ, ਖਰਬੂਜੇ, ਬੈਂਗਣ, ਮਿਰਚਾਂ, ਟਮਾਟਰ ਅÇਾਦ ਦੀਆਂ ਦੋਗਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 

ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਹੀ ਪੱਤਝੜ ਕਿਉਂ?

Posted On October - 6 - 2010 Comments Off on ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਹੀ ਪੱਤਝੜ ਕਿਉਂ?
ਰਘਵੀਰ ਸਿੰਘ ਚੰਗਾਲ ਸਾਉਣ ਭਾਦੋਂ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਉਣ-ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੇ ਕਣੀਆਂ ਦੀ ਬੁਛਾੜ ਨੇ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਲਾਕੇ ਭਰ ਵਿਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਭਰਵੀਂ ਫਸਲ ਲਹਿਲਾਉਂਦੀ ਕਿਸਾਨਾਂ  ਨੂੰ ਸਰੂਰ ਬਖ਼ਸ਼ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਐਤਕੀਂ ਤਾਂ ਚੜ੍ਹੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਭਾਰ ਲਾਹ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਵੇਗੀ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਸਾਉਣ-ਭਾਦੋਂ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਮੀਂਹ ਦੀ ਮਾਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਮਾਨੋਂ ਟਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 

ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਵੱਲੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀਆਂ ਉਡੀਕਾਂ

Posted On October - 6 - 2010 Comments Off on ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਵੱਲੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀਆਂ ਉਡੀਕਾਂ
ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸੰਦਲੀ ਪੈੜਾਂ ਬੀਰਬਲ ਰਿਸ਼ੀ ਪਿੰਡ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਵਸੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ, ਰਾਜਸੀ ਸਮਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਚੇਤਨ ਹਨ ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਵੱਲੀ ਨਜ਼ਰ ਪੈਣ ਦੀ ਡਾਹਢੀ ਉਡੀਕ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਬੜਾ ਦਿਲਚਸਪ 

ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਵੱਲੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀਆਂ ਉਡੀਕਾਂ

Posted On October - 6 - 2010 Comments Off on ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਵੱਲੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀਆਂ ਉਡੀਕਾਂ
ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸੰਦਲੀ ਪੈੜਾਂ ਬੀਰਬਲ ਰਿਸ਼ੀ ਪਿੰਡ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਵਸੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ, ਰਾਜਸੀ ਸਮਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਚੇਤਨ ਹਨ ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਵੱਲੀ ਨਜ਼ਰ ਪੈਣ ਦੀ ਡਾਹਢੀ ਉਡੀਕ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਬੜਾ ਦਿਲਚਸਪ 

ਫਸਲਾਂ ਸਾਂਭਣ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਬੀਜਾਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ

Posted On October - 6 - 2010 Comments Off on ਫਸਲਾਂ ਸਾਂਭਣ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਬੀਜਾਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ
ਡਾ. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਕਤੂਬਰ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਰੁਝੇਂਵਿਆਂ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਬਸੰਤ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦੋ ਵੇਰ ਬਸੰਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਸੰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸੇ ਮਹੀਨੇ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਵੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਮਹੀਨਾ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਡੀਆਂ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਫ਼ਸਲ ਆਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ 

ਫਸਲਾਂ ਸਾਂਭਣ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਬੀਜਾਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ

Posted On October - 6 - 2010 Comments Off on ਫਸਲਾਂ ਸਾਂਭਣ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਬੀਜਾਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ
ਡਾ. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਕਤੂਬਰ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਰੁਝੇਂਵਿਆਂ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਬਸੰਤ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦੋ ਵੇਰ ਬਸੰਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਸੰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸੇ ਮਹੀਨੇ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਵੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਮਹੀਨਾ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਡੀਆਂ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਫ਼ਸਲ ਆਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ 

ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਸੂਚਕ ਚਿੜੀਆਂ

Posted On October - 2 - 2010 Comments Off on ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਸੂਚਕ ਚਿੜੀਆਂ
ਪ੍ਰੋ. ਸੰਦੀਪ ਚਾਹਲ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 10,000 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਅਲੀਵਰ ਅਸਟਿਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਬਰਡਜ਼ ਆਫ ਦ ਵਰਲਡ’ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫਾਸਿਲ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਤਕਰੀਬਨ 250000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਲੀਸਟੀਓਸੀਨ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 11500 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ 600 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 100 ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਨ 2009 ਤਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 1000 ਕਿਸਮਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਅੰਕੜਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਨ 

ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ!

Posted On October - 2 - 2010 Comments Off on ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ!
ਚਿੜੀਆਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰੁੱਸ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰੁੱਸਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਵੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਜੋਕੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਇੰਨੇ ਸਵਾਰਥੀ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਜੀਅ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਜੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਚਿੜੀਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਰ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਹਰ ਪਿੰਡ, ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਚਹਿਚਹਾਉਂਦੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨ ਨੂੰ 

ਫੇਰ ਲੈ ਆਏ ਅੱਠ ਸੌ ਕਰੋੜ

Posted On October - 2 - 2010 Comments Off on ਫੇਰ ਲੈ ਆਏ ਅੱਠ ਸੌ ਕਰੋੜ
ਬੋਲ-ਕਬੋਲ ਜਰਨੈਲ ਘੁਮਾਣਚੰਡੀਗੜ੍ਹੋਂ? – ਫੌਜੀ ਸਾਹਿਬ ਗਏ ਸੀ ਥੋਡੇ ‘ਜੱਟ ਯੂਨੀਅਨ ਵਾਲੇ’ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਝੰਡੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਫੇਰ ਲੈ ਆਏ ਅੱਠ ਸੌ ਕਰੋੜ। – ਅਮਲੀਆ ਲੈ ਆਵਾਂਗੇ ਅੱਠ ਸੌ ਕਰੋੜ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ ਸਾਡਾ ਹੱਕ ਐ ਸਹੁਰੀ ਕੋਈ ਭੀਖ ਮੰਗਦੇ ਆਂ ਅਸੀਂ। – ਨਾਲੇ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆਂ ਬਈ ਮੁਕਰ ਗਈ ਸਰਕਾਰ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਤੋਂ? – ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਪਤੈ ਅਮਲੀਆ ਲੀਡਰਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਂ ਕਰਨਗੇ ਫੇਰ ਨਾ ਕਰਨਗੇ… ਐਨ ਵੋਟਾਂ ਵੇਲੇ ਜਾ ਕੇ ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਹਮਦਰਦੀ ਜਿੱਤਣਗੇ…ਮੱਘਰ ਮਾਸਟਰ ਅਖਬਾਰ 

ਕਿਸਾਨ ਕੇਲੇ ਦੀ ਫਸਲ ਵੱਲ ਮੁੜੇ

Posted On October - 2 - 2010 Comments Off on ਕਿਸਾਨ ਕੇਲੇ ਦੀ ਫਸਲ ਵੱਲ ਮੁੜੇ
ਜਤਿੰਦਰ ਪੰਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੇਲੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬਦਲਵੀਂ ਖੇਤੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਮੋਗਾ, ਸੰਗਰੂਰ, ਬਠਿੰਡਾ, ਰੋਪੜ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੇ 

ਦੋਆਬੇ ’ਚ ਵਗਦਾ ਦੁੱਧ ਦਾ ਦਰਿਆ

Posted On October - 2 - 2010 Comments Off on ਦੋਆਬੇ ’ਚ ਵਗਦਾ ਦੁੱਧ ਦਾ ਦਰਿਆ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਭੂਪਾਲ ਖੇਤੀ ਧੰਦਾ ਬਹੁਤਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਜ਼ਮੀਨ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਠੇਕਾ ਰੇਟ ਵਧ ਗਏ ਹਨ, ਖੇਤੀ ਦੇ ਔਜ਼ਾਰ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੇ ਹਨ, ਰੇਹਾਂ, ਸਪਰੇਆਂ ਦੇ ਵਧੇ ਰੇਟਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਲੱਕ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਧੰਦਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਹੈ। ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਟਰੇਨਿੰਗ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ 
Available on Android app iOS app
Powered by : Mediology Software Pvt Ltd.