ਹੜ੍ਹ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਪੰਜ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਲਾਈ !    ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹਰਸਾ ਬੇਲਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ !    ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ: ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ ਸੰਗਤ ਦੀ ਗਿਣਤੀ !    ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਮੰਦਰ ਢਾਹੁਣ ’ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਗਰਮਾਈ !    ਮਹਾਨ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ੀ ਯੋਧਾ ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਜੋਗਾ !    ਸਾਉਣੀ ਰੁੱਤ ਦੇ ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੇ ਨੁਕਤੇ !    ਝੋਨੇ ਦੀ ਸ਼ੀਥ ਬਲਾਈਟ ਤੇ ਝੂਠੀ ਕਾਂਗਿਆਰੀ !    ਗੋਲਚੀ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸੰਧੂ ਤੇ ਥਰੋਅਰ ਤੇਜਿੰਦਰਪਾਲ ਤੂਰ ਦੀ ਅਰਜੁਨਾ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਚੋਣ !    ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਦਾ ਨੱਕਾਸ਼ !    ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਗ਼ਮਿਆਂ ਦੀ ਗਾਇਕਾ ਮੁਨੱਵਰ ਸੁਲਤਾਨਾ !    

ਖੇਤੀ/ ਖੇਡਾਂ › ›

Featured Posts
ਗੋਲਚੀ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸੰਧੂ ਤੇ ਥਰੋਅਰ ਤੇਜਿੰਦਰਪਾਲ ਤੂਰ ਦੀ ਅਰਜੁਨਾ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਚੋਣ

ਗੋਲਚੀ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸੰਧੂ ਤੇ ਥਰੋਅਰ ਤੇਜਿੰਦਰਪਾਲ ਤੂਰ ਦੀ ਅਰਜੁਨਾ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਚੋਣ

ਸੁਖਵਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਨੌਲੀ ਕੌਮੀ ਫੁਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੇ ਗੋਲਕੀਪਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ: ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁਹਾਲੀ ਦੇ ਫੇਜ਼-11 ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਫੁਟਬਾਲਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਸਾਲ ‘ਅਰਜੁਨਾ ਐਵਾਰਡ’ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੂਚੀ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟ ਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੀ.ਕੇ. ਬੈਨਰਜੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫੁਟਬਾਲਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1961 ’ਚ ਅਰੁਜਨਾ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ...

Read More

ਝੋਨੇ ਦੀ ਸ਼ੀਥ ਬਲਾਈਟ ਤੇ ਝੂਠੀ ਕਾਂਗਿਆਰੀ

ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਹੂੰਜਨ ਤੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੱਲ* ਸ਼ੀਥ ਬਲਾਈਟ ਤੇ ਝੂਠੀ ਕਾਂਗਿਆਰੀ ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱੱਖ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਝਾੜ ਅਤੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਝੋਨੇ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਖਾਦ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ, ਗ਼ੈਰ-ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਬੇਮੌਸਮੀ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ...

Read More

ਸਾਉਣੀ ਰੁੱਤ ਦੇ ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੇ ਨੁਕਤੇ

ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਰੋਮਾਣਾ ਤੇ ਡਾ. ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਢੱਟ* ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਹਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਸਾਉਣੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਸ਼ਤ (ਜਨਵਰੀ-ਅਪਰੈਲ) ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਇਸ ਦੀ ...

Read More

ਮਹਾਨ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ੀ ਯੋਧਾ ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਜੋਗਾ

ਮਹਾਨ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ੀ ਯੋਧਾ ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਜੋਗਾ

ਦਰਸ਼ਨ ਜੋਗਾ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਉੱਘੇ ਸੁੰਤਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਕਾਮਰੇਡ ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਜੋਗਾ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਗੋਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਅਥਾਹ ਤਸੀਹੇ ਝੱਲਦਿਆਂ ਬਿਤਾਈ। ਪਰਜਾ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੋਢੀ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਰਿਆਸਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਜਵਾੜਿਆਂ ਦੀ ਤੀਹਰੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਜੁੂਲੇ ਹੇਠੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ...

Read More

ਭਾਦੋਂ

ਭਾਦੋਂ

ਡਾ. ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ  ਗੂਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਹਰ ਘੜੀ, ਪਹਿਰ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਭਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਤਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਰਚਨਹਾਰ ਕਰਤਾਰ ਸੁਹਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰਚਨਾ ਕਿਵੇਂ ਮਾੜੀ ਹੋਈ? ਪਰ ਮੈਂ ਆਮ ਬੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਸਾਨੀ ਪਿਛੋਕੜ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਮੈਨੂੰ ਭਾਦੋਂ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ। ਹੁੰਮਸ, ਵੱਟ, ਪਿੰਡਾ ਵਿੰਨ੍ਹਦੀ ਕੜਕਦੀ, ਲਹੂ ...

Read More

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਪਾਣੀ ਸੰਕਟ: ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੱਲ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਪਾਣੀ ਸੰਕਟ: ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੱਲ

ਡਾ. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ* ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪਾਣੀ-ਸੰਕਟ ਪਿਛਲੇ ਤਕਰੀਬਨ 35 ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਰਗ (ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਖੇਤਰ) ...

Read More

ਸ਼ਿਵਾ ਥਾਪਾ ਦੇ ਸੁਨਿਹਰੀ ਮੁੱਕੇ ਸੁਨਹਿਰੀ

ਸ਼ਿਵਾ ਥਾਪਾ ਦੇ ਸੁਨਿਹਰੀ ਮੁੱਕੇ ਸੁਨਹਿਰੀ

ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੁਨਾਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਅੱਜ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮੁੱਕੇ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮਨਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ ਦਿਵਾਈ ਸੀ। ਮੈਰੀਕਾਮ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਇਰਨ ਲੇਡੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਸਿੱਧ ਹੈ, ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅਲੱਗ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ...

Read More


ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਗੁਥਲੀ ਹੈ ਹਲਦੀ

Posted On September - 10 - 2010 Comments Off on ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਗੁਥਲੀ ਹੈ ਹਲਦੀ
ਹਲਦੀ ਸਾਡੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਦਾਲ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀ। ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਮਾਈਆਂ, ਬੰਨੇ ਲਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੱਟ ਲੱਗਣ ’ਤੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਿਲਾਉਣ ਅਤੇ  ਜ਼ਖਮਾਂ ’ਤੇ ਮੱਲਮ ਬਣਾ ਕੇ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਆਰਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਸੁਆਣੀਆਂ ਘਰ ਵਿਚ ਕੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਖਿੰਡਾ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੇਤੀ ਧੰਦੇ ਵਿਚ ਫਸਲ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਕਾਫੀ ਲਾਹੇਵੰਦ 

ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ’ਚ ਵੈੱਬਸਾਈਟ

Posted On September - 10 - 2010 Comments Off on ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ’ਚ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
ਨਰਮਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨਕਦੀ ਵਪਾਰਕ ਫਸਲ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸੱਤ ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿਚ ਨਰਮੇ ਦੀ ਫਸਲ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਭਾਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮੁਕਤਸਰ, ਫਰੀਦਕੋਟ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਹਨ ਪਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੋਗਾ, ਬਰਨਾਲਾ ਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਵੀ ਕਾਫੀ ਰਕਬਾ ਇਸ ਫਸਲ ਹੇਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਿਆਂ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਛਿੜਕੀਆਂ ਜ਼ਹਿਰਾਂ ਕਾਰਨ 

ਫ਼ਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਲੋੜਾਂ ਪੱਤਾ ਪਰਖ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਪਛਾਣੋਂ

Posted On September - 10 - 2010 Comments Off on ਫ਼ਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਲੋੜਾਂ ਪੱਤਾ ਪਰਖ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਪਛਾਣੋਂ
ਪਰਮਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਫਲਦਾਰ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਵਧਣ-ਫੁੱਲਣ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੁਰਾਕੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਲਦਾਰ ਬੂਟੇ ਵਿਚ ਖੁਰਾਕੀ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬੂਟੇ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਬੂਟੇ ਉਪਰ ਲੱਗਿਆ ਫਲ ਅਤੇ ਬਾਗ ਵਿਚਲੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਾਰਜਾਂ ਆਦਿ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਖੁਰਾਕੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬੂਟੇ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਤੱਤ। ਮੁੱਖ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, 

ਨਸ਼ੱਈਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੁਖੀ ਸਾਰੀਆਂ…

Posted On September - 3 - 2010 Comments Off on ਨਸ਼ੱਈਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੁਖੀ ਸਾਰੀਆਂ…
ਨਸ਼ੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਔਕੜਾਂ ਬਥੇਰੀਆਂ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ’ਚ ਖਾਂਦੇ ਨੇ ਘੁੰਮਣ-ਘੇਰੀਆਂ। ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੀਆਂ ਲੱਗਣ ਬਿਮਾਰੀਆਂ। ਨਸ਼ੱਈਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੁਖੀ ਸਾਰੀਆਂ… ਇਕ ਦੱਸੇ ਸਾਡਾ ਨਿੱਤ ਚੱਬੇ ਜ਼ਰਦਾ। ਥੁੱਕ-ਥੁੱਕ ਸਾਰਾ ਘਰ ਗਿੱਲਾ ਕਰਦਾ। ਪਿਚਕ ਪਿਚਕ ਮਾਰੇ ਪਿਚਕਾਰੀਆਂ। ਨਸ਼ੱਈਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੁਖੀ ਸਾਰੀਆਂ… ਇਕ ਕਹਿੰਦੀ ਮੇਰਾ ਸ਼ੌਂਕੀ ਨਸਵਾਰ ਦਾ। ਬੋਕ ਵਾਂਗੂੰ ਓਹਦੇ ’ਚੋਂ ਮੁਸ਼ਕ ਮਾਰਦਾ। ਕੋਲ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਨ ਗੁਬਾਰੀਆਂ। ਨਸ਼ੱਈਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੁਖੀ ਸਾਰੀਆਂ… ਇਕ ਆਖੇ 

ਜੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਰਾਜ…

Posted On September - 3 - 2010 Comments Off on ਜੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਰਾਜ…
ਜੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਰਾਜ ਪੰਜਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤੇ। ਨਾਲ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਗਾਉਂਦਾ-ਭਾਗ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁੱਤੇ। ਜੱਟ ਵਾਹ ਕੇ ਬਠਿੰਡੇ ਦਿਆਂ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦੀ ਰੇਤ। ਭੁੱਖ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁਕਾਈ-ਭਰੇ ਕਣਕਾਂ ਦੇ ਖੇਤ। ਖਿੜ੍ਹੇ ਤੋਰੀਏ ਤੇ ਸਰ੍ਹਵਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਮਿੱਠੀ ਰੁੱਤੇ। ਜੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਰਾਜ… ਸਾਹੀਂ ਜੱਟ ਦੇ ਤਾਂ ਮਹਿਕਦੇ-ਕਪਾਹਾਂ ਦੇ ਨੇ ਫੁੱਲ। ਕੁੱਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤੇ-ਕੋਈ ਜੱਟ ਦੇ ਨਾ ਤੁੱਲ। ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਖਰੀ ਹੈ-ਜੱਟ ਭੇੜਦਾ ਬੂਤੇ। ਜੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਰਾਜ… ਇਹਦੇ ਚਿਹਰੇ ’ਚੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਹੈ ਆਈ। ਭਗਤ 

ਪਿਛਲ ਖੁਰੀ ਕਿਉਂ ਮੁੜਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ

Posted On September - 3 - 2010 Comments Off on ਪਿਛਲ ਖੁਰੀ ਕਿਉਂ ਮੁੜਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ
ਅੱਜ ਜੋ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਚੋਣ ਲੜਦੀ ਐ ਉਹ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਗਰਾਂਟਾਂ ਦੇ ਗੱਫੇ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਐ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਪਰ ਅੱਜ ਜੋ ਅਸਲ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ ਐ ਮੈਂ ਅੱਜ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਨੇ ਕਿੰਨੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਇਹੋ ਹਾਲ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ ਅੱਜ ਤੋਂ ਵੀਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਦੋ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ 

ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਇੰਜ ਵੀ…

Posted On September - 3 - 2010 Comments Off on ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਇੰਜ ਵੀ…
ਡਾ. ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਸੋਕਾ ਕੇਵਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਜਿੱਠਣ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਵੰਗਾਰ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਤਾਂ ਬਣਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ, ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਕਿਥੋਂ ਪੈਦਾ ਕਰੇ ਕਿਹੜਾ ਉਸ ਪਾਸ ਅਲਾਦੀਨੀ ਚਿਰਾਗ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਘਸਾਏ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਫਵਾਰੇ ਚਲਾ ਦੇਵੇ। ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਹੀ ਕੰਮ ਆ ਸਕੇਗੀ, ਅਸਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਉਪਰਾਲਾ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗਿਆ ਕਿੱਥੇ? ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਾਹਰਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਤਾਂ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈ ਗਿਆ। 

ਇਕ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਗਾਥਾ ਹੈ ਰਾਮੂੰਵਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ

Posted On September - 3 - 2010 Comments Off on ਇਕ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਗਾਥਾ ਹੈ ਰਾਮੂੰਵਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ
ਰਛਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੋਸਣ ਮੋਗਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਾਮੰੂਵਾਲਾ ਕਲਾਂ ਦੇ ਸ. ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਗੱਲ ਤੁਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੜਪੋਤੇ ਪੱਪੂ ਰਾਮੂੰਵਾਲਾ ’ਤੇ ਆ ਕੇ ਰੁਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ’ਚ 1900 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਦੇ 110 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਗਾਥਾ ਸਮੋਈ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਸੰਨ 1900 ਤੋਂ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਮੋਢਿਆਂ ’ਤੇ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਬਦਲੇ ਜਿੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਵਲੋਂ 1929 ’ਚ ਰੂਰਲ ਅੱਪਲਿਫਟਮੈਂਟ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਤੇ ਇਨਾਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ, 

ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸੋਮਾ

Posted On September - 3 - 2010 Comments Off on ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸੋਮਾ
ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ਡਾ. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਇਸ ਵੇਰ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਫਸਲ ਚੰਗੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਮੌਸਮ ਨੇ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਭਰਪੂਰ ਫਸਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਇੰਦਰ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਘਾਟ ਪੂਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਮੀਂਹ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਉਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਕੁਦਰਤ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਲਈ ਹਿਰਸ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਦੀ ਲਾਪ੍ਰਵਾਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ 

ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਖੇਤੀ-ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ

Posted On August - 27 - 2010 Comments Off on ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਖੇਤੀ-ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਹਰਮੀਤ ਸਿਵੀਆਂ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਢੰਗ, ਸਹਾਇਕ ਧੰਦੇ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਖੇਤੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸਖਤ ਲੋੜ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ‘ਖੇਤੀ ਅੰਕ’, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਾਸਿਕ ਪੱਤਰ-ਪੱਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਖੇਤੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤੀ-ਸਾਹਿਤ ਲਾਹੇਵੰਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਕਿਸਾਨ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਤਜਰਬਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਕੰਨੀ ਕਤਰਾਉਂਦੇ 

ਜਾਨਵਰ

Posted On August - 27 - 2010 Comments Off on ਜਾਨਵਰ
ਸੁਣ! ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਿਆ ਦੁਸ਼ਮਣਾ ਓਏ, ਕੀ ਕੀ ਛੱਡੇਂਗਾ, ਕੀ ਕੀ ਖਾਏਂਗਾ ਤੂੰ। ਤੇਰੇ ਡਰੋਂ ਬੇਜ਼ੁਬਾਨ, ਤੈਥੋਂ ਦੂਰ ਨੱਠ ਗਏ, ਕਿੱਥੋਂ ਲੱਭ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਏਂਗਾ ਤੂੰ। ਚਿੜੀ ਚੂਕਦੀ, ਕੋਇਲ ਦੀ ਕੂਕਣੀ ਨੂੰ, ਬੱਚੇ ਪੁੱਛਣਗੇ, ਕਿੱਥੋਂ ਸੁਣਾਏਂਗਾ ਤੂੰ। ਪੈਲ ਮੋਰ ਦੀ, ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ ਵਰਗੀ, ਪੁੱਤ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦਿਖਲਾਏਂਗਾ ਤੂੰ। ਤੋਤਾ ਰਾਮ, ਖਰਗੋਸ਼ ਤੇ ਮਿਆਓਂ ਬਿੱਲੀ, ਸਭ ਬਨਾਵਟੀ, ਘਰੇਂ ਸਜਾਏਂਗਾ ਤੂੰ। ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਹੈ ਅਸਲ ਨੇ ਮੁੱਕ ਜਾਣਾ, ਡਿਸਕਵਰੀ ਲਾ ਫੇਰ ਸਮਝਾਏਂਗਾ 

ਦੋ ਗੀਤ

Posted On August - 27 - 2010 Comments Off on ਦੋ ਗੀਤ
ਦੁਨੀਆਂ ’ਚ ਅੰਨਦਾਤਾ-ਹੈ ਨੀ੍ਹਂ ਜੱਟ ਨਾਲ ਦਾ। ਆਪ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿ ਕੇ-ਜਿਹੜਾ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹਾੜ ਦੀਆਂ ਧੁੱਪਾਂ-ਨੰਗੇ ਪਿੰਡੇ ’ਤੇ ਹੰਢਾਉਂਦਾ ਜੋ। ਠੰਢੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ’ਚ ਪਾਣੀ-ਕਣਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਉਂਦਾ ਜੋ। ਭੋਰਾ ਨਈਓਂ ਡਰ ਇਹਨੂੰ ਹਾੜ ਤੇ ਸਿਆਲ ਦਾ, ਦੁਨੀਆਂ ’ਚ ਅੰਨਦਾਤਾ… ਬਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਲਈ-ਜੱਟ ਭੋਲਾ ਲੱਭਿਆ। ਰਹਿੰਦਾ ਜੋ ਉਮਰ ਭਰ ਕਰਜ਼ੇ ’ਚ ਦੱਬਿਆ। ਜੱਟ ਦਾ ਤਾਂ ਜਿਗਰਾ ਹੈ-ਫੇਰ ਵੀ ਕਮਾਲ ਦਾ, ਦੁਨੀਆਂ ’ਚ ਅੰਨਦਾਤਾ… ਜੱਟ ਸਦਾ ਰਖੇ-ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ’ਤੇ ਡੋਰੀਆਂ। ਦਾਣਿਆਂ 

ਫਲਦਾਰ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਹੁਣ ਢੁੱਕਵਾਂ ਸਮਾਂ

Posted On August - 27 - 2010 Comments Off on ਫਲਦਾਰ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਹੁਣ ਢੁੱਕਵਾਂ ਸਮਾਂ
ਡਾ. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਇਹ ਪੰਦਰਵਾੜਾ ਫਲਦਾਰ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਢੁੱਕਵਾਂ ਹੈ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਦਾ-ਬਹਾਰ ਬੂਟੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਲਗਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਅੰਬ, ਨਿੰਬੂ ਜਾਤੀ ਦੇ ਫਲ, ਪਪੀਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰੂਦ ਮੁੱਖ ਫਲ ਹਨ। ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਲੀਚੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੁਕਾਟ ਦੇ ਬੂਟੇ ਵੀ ਘਰ-ਬਗੀਚੀ ਵਿਚ ਲਗਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਫਲ ਦੇ ਬਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਿਉਪਾਰਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਅੰਬ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ 

ਹਲਦੀ ਦੀ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ

Posted On August - 27 - 2010 Comments Off on ਹਲਦੀ ਦੀ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ
ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਜੈਵਿਕ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸਬੰਧੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਸਾਲ 2007-08 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਲਗਪਗ 400 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਉਤਪਾਦ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਗਪਗ 123 ਕਰੋੜ ਦੀ ਕਪਾਹ ਅਤੇ 60 ਕਰੋੜ ਦੇ ਬਾਸਮਤੀ ਚਾਵਲ ਸਨ। ਇਹ ਨਿਰਯਾਤ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਸ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਸਦਕਾ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਹੇਠ ਰਕਬਾ 8,65,000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਤਕ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਹੜਾ ਕਿ 2003 

ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਦਾ ਸਫਲ ਉਤਪਾਦਕ

Posted On August - 27 - 2010 Comments Off on ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਦਾ ਸਫਲ ਉਤਪਾਦਕ
ਗੁਰਬਖਸ਼ਪੁਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੁੱਬਲੀ ਦਾ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸੋਚ ਤੇ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਚੌਖਾ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਇਕ ਕਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਨੈੱਟ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਬਜ਼ੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੀੜੇਮਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਿਰਚ ਦਾ ਰੇਟ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚ 25 ਤੋਂ 30 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ 

ਨਰਮੇ ਦਾ ਰਸ ਚੂਸਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ

Posted On August - 27 - 2010 Comments Off on ਨਰਮੇ ਦਾ ਰਸ ਚੂਸਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ
ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਨਰਮਾ  ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਨ ਸੁੰਡੀ ਵੱਲੋਂ ਨਰਮੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਕੀਤੀ ਤਬਾਹੀ ਸਦਕਾ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਨਰਮਾ ਬੀਜਣ ਤੋਂ ਵੀ ਤੋਬਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਨਰਮੇ ਦਾ ਬੀ.ਟੀ. ਬੀਜ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਰੁਖ਼ ਨਰਮੇ ਵੱਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਕਿ ਇਸ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਸੁੰਡੀ ਦਾ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕੀੜੇ ਹਨ ਜੋ ਨਰਮੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ 
Available on Android app iOS app