ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ !    ਮੈਂ ਲਾਚਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਬੋਲਦਾਂ…… !    ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦਾ ਗੱਠੀਆ (ਓਸਟੀਓ ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ) !    ਮੰਦੀ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਭਟਕਾਉਣ ਲਈ ਐੱਨਆਰਸੀ ਦਾ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ: ਸੀਪੀਆਈਐੱਮ !    ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ: ਦੇਬਰੀਤੋ !    ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣਾਂ ’ਚ ਖਿੱਲਰਿਆ ਪੀਡੀਏ !    ਬਟਾਲਾ ਧਮਾਕਾ: ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ਮਿਲੀ !    ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮੰਗ !    ਪੀਵੀ ਸਿੰਧੂ ਡੈਨਮਾਰਕ ਓਪਨ ’ਚੋਂ ਬਾਹਰ !    ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਪੈੱਟ੍ਰਿਕ ਡੇਅ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ !    

ਅਦਬੀ ਸੰਗਤ › ›

Featured Posts
‘ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਗਿੱਧਾ ਪੈਂਦਾ...’: ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ!

‘ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਗਿੱਧਾ ਪੈਂਦਾ...’: ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ!

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਆਹਫਾਮ ਚਿੰਤਕ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਮੁਤਾਬਿਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ (popular culture) ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਅਸਥਾਨ/ਸਪੇਸ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ੋਰਾਵਰਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਵਾਰ ਭਾਰੂ ਸਮਾਜਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ...

Read More

ਚਾਚੀ ਛਟੈਲੋ

ਚਾਚੀ ਛਟੈਲੋ

ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕ-10 ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਟੈਲ ਤੀਵੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ-ਭੈਅ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਸਾਰੇ ਵਿਹੜੇ ਦੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ ਤੋਂ ਤਕੜੀ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਕੱਦ ਪਰ ਬਹੁਤੀ ਸੋਹਣੀ ਨਹੀਂ, ਉਂਜ ਉਹਦੇ ਨੈਣ-ਨਕਸ਼ ਖਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ। ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਇੱਥੇ ਨਾ ਹੀ ਲਿਖਾਂ ਤਾਂ ਠੀਕ ਰਹੂ। ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ...

Read More

ਸੰਕਟ ਦੀ ਘੜੀ

ਸੰਕਟ ਦੀ ਘੜੀ

ਓਮਕਾਰ ਸੂਦ ਫ਼ਰੀਦਾਬਾਦ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਤੀਜੀ ਜਮਾਤ ’ਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸਾਂ। ਮੇਰਾ ਇਕ ਜਮਾਤੀ ਸੀ- ਕੱਬੂ। ਉਹ ਨਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਂਜ ਵੀ ‘ਕੱਬਾ’ ਸੀ। ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ। ਪੜ੍ਹਾਈ ’ਚ ਏਨਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਕਿ ਸੱਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤਕ ਅੱਪੜਦਿਆਂ ਉਹ ਗੱਭਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਮਤਲਬ ਇਕ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਦੋ-ਦੋ, ...

Read More

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰਤੀ ਦਾ ਰਚੇਤਾ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰਤੀ ਦਾ ਰਚੇਤਾ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ

ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭਦੌੜ ਭਲਕੇ 30 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਜਾਂ ਮਾਸੀ ਮੰਨਣ ਦੇ ਰੌਲੇ-ਗੌਲੇ ਵਿਚ 30 ਸਤੰਬਰ 1837 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਿਲੌਰ ਵਿਚ ਜਨਮੇ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ...

Read More

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਪਿਆਰ

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਪਿਆਰ

ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਛਾਂਗਾ ਰਾਏ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜਵਾਨ ਮਨ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ? ਕੀ ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਉਹ ਮੁਹੱਬਤ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ...

Read More

ਧਰਤ ਪੁਆਧ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਧਰਤ ਪੁਆਧ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਅਤੈ ਸਿੰਘ ਪੁਆਧੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕੁਝ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਪੁਆਧੀ ਖੇਤਰ ਬਾਰੇ ਹੋਏ ਖੋਜ-ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੌਲਿਕ, ਮਿਥਿਹਾਸਕ; ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨੇ। ਇਹ ਪੁਆਧ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਗੌਰਵ ਨੂੰ ਸਾਂਭੀ ਬੈਠੀਆਂ ਨੇ। ਪੁਆਧ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕਵੀਸ਼ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਸਾ ਰਾਮ ਬੈਦਵਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰ ...

Read More

ਇਸ ਰਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੋ ਇਕ ਸ਼ਾਮ ਹੋਰ

ਇਸ ਰਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੋ ਇਕ ਸ਼ਾਮ ਹੋਰ

ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਮੌਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਗਵਿੰਦਰ ਜੋਧਾ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਉੱਘਾ ਸ਼ਾਇਰ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਕੁਮਾਰ 42 ਸਾਲ ਜੀਵਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਵਿਦਾ ਹੋਇਆਂ 44 ਸਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਇਨ੍ਹਾਂ 44 ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਏਨੀ ਵਧੀ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ...

Read More


  • ‘ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਗਿੱਧਾ ਪੈਂਦਾ…’: ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ!
     Posted On October - 13 - 2019
    ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ’ਤੇ 1980 ਵਿਚ ‘ਦਿਲ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ’ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ, ਲਗਭਗ 40 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ,....
  • ਚਾਚੀ ਛਟੈਲੋ
     Posted On October - 6 - 2019
    ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਟੈਲ ਤੀਵੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ-ਭੈਅ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਸਾਰੇ ਵਿਹੜੇ ਦੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ ਤੋਂ ਤਕੜੀ ਤੇ....
  • ਹਰਿਆਣੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ
     Posted On October - 6 - 2019
    ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਜਿਊਣਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਰੱਬੀ ਰਹਿਮਤ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕੋਮਲ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦੀ....
  •  Posted On October - 6 - 2019
    ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਤੁਕ ‘ਮਨ ਪਰਦੇਸੀ ਜੇ ਥੀਐ ਸਭੁ ਦੇਸੁ ਪਰਾਇਆ’ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਰਥ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ-ਚਰਨਾਂ....

ਪ੍ਰਸੰਗ-ਪੁਆਧ: ਏਧਰ ਵਸੇਬਾ ਓਧਰ ਉਜਾੜਾ

Posted On November - 3 - 2018 Comments Off on ਪ੍ਰਸੰਗ-ਪੁਆਧ: ਏਧਰ ਵਸੇਬਾ ਓਧਰ ਉਜਾੜਾ
ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਪਿੰਡਾਂ-ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਤੋਂ ਨਵੀਨਤਮ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਤੱਕ ਅਪੜਦਿਆਂ ਮਨੁੱਖ ਕਿੰਨੇ ਉਜਾੜਿਆਂ, ਕਿੰਨੇ ਵਸੇਬਿਆਂ, ਮੁੜ ਵਸੇਬਿਆਂ ਵਿਚਦੀ ਲੰਘਿਆ- ਇਹ ਵਾਰਤਾ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇਰੀ, ਬਹੁਤ ਦਰਦੀਲੀ, ਬਹੁਤ ਬੇਦਲੀਲੀ ਏ। ਏਸ ਵਸੇਬੇ ਤੇ ਉਜਾੜੇ ਦੀ ਕਹਿਰੀ-ਵਾਰਤਾ ਪੁਆਧੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਿੱਕੜੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਾਪਰੀ- ਪੁਆਧੀ ਪਿੰਡ ਉਜਾੜ ਕੇ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨਵ-ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ। ....

ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ’ਚ ਗ਼ਦਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ

Posted On October - 27 - 2018 Comments Off on ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ’ਚ ਗ਼ਦਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ
ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਅਤੇ 1914-15 ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਅਤੇ ਨਾਇਕਾਂ ਦੀ ਦੇਣ ਖ਼ਾਸ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੀ ਦੇਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਅੱਜ ਵੀ ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਦੇ ਬੁੱਲੇ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਗ਼ਦਰੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਹਾਲ ਅੰਦਰ ਚਾਰ-ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਅਨੇਕਾਂ ਯਾਦਾਂ ....

ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਨਿਆਰੇ

Posted On October - 27 - 2018 Comments Off on ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਨਿਆਰੇ
ਲਿਖਾਰੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੰਦੇ ਨਾਲ਼ ਐਨਾ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਉਹ ਸਾਰਾ ਚੇਤੇ ਰਹਿਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਸਭ ਕੁਝ ਲਿਖਤ ’ਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ ਕੁਝ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵੇਰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ....

ਕਾਵਿ-ਤਕਨੀਕ ਪ੍ਰਤੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਸਾਹਿਤਕ ਜੁਰਮ

Posted On October - 27 - 2018 Comments Off on ਕਾਵਿ-ਤਕਨੀਕ ਪ੍ਰਤੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਸਾਹਿਤਕ ਜੁਰਮ
ਕਵਿਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਦੀਵੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਧਾਰਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਬਹੁਜਨ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਵੇਦਨਾ, ਦਰਦ, ਗ਼ਮ-ਫ਼ਿਕਰ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਮਨੋਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ ਭਾਸ਼ਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਣ ਉਸ ਦਾ ਲੈਅਯੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੈ। ....

ਅੰਗਾਰੇ ਦੀ ਦੁਲਾਰੀ

Posted On October - 20 - 2018 Comments Off on ਅੰਗਾਰੇ ਦੀ ਦੁਲਾਰੀ
ਮੈਨੂੰ ਸਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਦੁਲਾਰੀ’ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਦੂਜਾ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਯਾਦ ਆਇਆ, ਉਹ ਸੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ। ....

ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ਰੀਕ: ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ

Posted On October - 20 - 2018 Comments Off on ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ਰੀਕ: ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ
1947 ’ਚ ਮੁਲਕ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ‘ਕੌਮਾਂ’ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕੌਮਪ੍ਰਸਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ‘ਵਤਨ’ ਮਿਲ ਗਏ, ਪਰ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ‘ਵਤਨ’ ਵਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਲਾਹੌਰ ਖੁੱਸ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਗੁਰੂ ਕੀ ਨਗਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ’ਚ ਆ ਪਨਾਹ ਲਈ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸ ਨੂੰ 1939 ’ਚ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਨੌਕਰੀ ’ਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ....

ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ: ਪੁਰਖ਼ਲੂਸ ਦੋਸਤ, ਵਧੀਆ ਕਵੀ

Posted On October - 13 - 2018 Comments Off on ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ: ਪੁਰਖ਼ਲੂਸ ਦੋਸਤ, ਵਧੀਆ ਕਵੀ
ਵਧੀਆ ਕਵੀ, ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਯਾਰਾਂ ਦੇ ਯਾਰ ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਵਿਚ, ਉਹਦੀ ਪੱਕੀ ਆਯੂ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਸਚੇਤ ਹੋਣ ਸਦਕਾ, ਭਾਵੇਂ ਓਨੀ ਅਚਾਨਕਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫੇਰ ਵੀ ਇਹ ਤਕੜੇ ਧੱਕੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਦੇਸੋਂ ਪਰਦੇਸ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸੀ ਕਿ ਅਗਲੀ, ਕਲਪਿਤ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਤੁਰਦਾ। ....

ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਔਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸਵਾਲ

Posted On October - 13 - 2018 Comments Off on ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਔਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸਵਾਲ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਔਰਤ ਦਾ ਕੀ ਸਥਾਨ ਹੈ? ਇਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਬਹੁਤ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਰਦ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਗੌਣ, ਨਿਮਨ ਜਾਂ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬਣਤਰ ਮਾਤ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ....

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਅਸਵਾਰ

Posted On October - 13 - 2018 Comments Off on ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਅਸਵਾਰ
ਪ੍ਰਾਣ ਨੈਵਿਲ ਕੌਣ ਸੀ? ਕੋਈ ਕੂਟਨੀਤੀਵਾਨ, ਯੂ.ਐੱਨ. ਅਧਿਕਾਰੀ, ਲੇਖਕ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰ? ਦਰਅਸਲ, ਉਹ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਕਦਰਦਾਨ ਸੀ। ਚਾਹੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਚਾਹੇ ਠੁਮਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦਾਦਰਾ। ਨੈਣਾਂ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਬੇਗ਼ਮ ਅਖ਼ਤਰ ਜਿਹੀਆਂ ਉੱਘੀਆਂ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਉੱਠਣਾ ਬੈਠਣਾ ਸੀ। ....

ਕਾਮਿਲ ਸ਼ਾਇਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ

Posted On October - 6 - 2018 Comments Off on ਕਾਮਿਲ ਸ਼ਾਇਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ
‘ਦੂਖ ਹਰੋ ਗਿਰਧਾਰੀ!’ ਵਾਲਾ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ। ਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ‘ਕਾਮਿਲ’ ਲਿਖਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਤਖੱਲਸ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ। ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਿੰਤਕ, ਪਾਠਕ, ਆਲੋਚਕ, ਲੇਖਕ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਵੱਧ ਨੇੜਲਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਪਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖ਼ੂਬੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਘੁਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਝੱਟ ’ਚ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ....

ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨੋਬੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰੀ

Posted On October - 6 - 2018 Comments Off on ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨੋਬੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰੀ
ਨੋਬੇਲ ਜੇਤੂ ਨਾਇਪਾਲ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ: ਨੋਬੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਵਿਚ ਖੜੋਤ ਨੂੰ ਰਵਾਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਚਰਚਾ ’ਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਹਿਤ ਨੋਬੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਇਸ ਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ....

ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ

Posted On October - 6 - 2018 Comments Off on ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ
ਸਿਰਜਣਾ ਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ‘ਹੀਰ’ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਇਸ ਕਿੱਸੇ ਬਾਰੇ ਬੜੇ ਗੰਭੀਰ ਲੇਖ ਲਿਖੇ। ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਭਾਵ-ਜਗਤ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ‘ਵਾਰਿਸ’ ਨਾਂ ਦਾ ਨਾਟਕ ਰਚਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਕੱਚ-ਸੱਚ ਉਘਾੜਣ ਲਈ ‘ਸਿਆਲਾਂ ਦੀ ਨੱਢੀ’ ਨਾਂ ਦਾ ਉਪ-ਨਾਟ ਝਾਂਗੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ। ....

ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ 1984: ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ

Posted On September - 29 - 2018 Comments Off on ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ 1984: ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ
ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ ਨੇ ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਠਤਾਲੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੇਖ ਜੋੜ ਕੇ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਂਘ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੀ, ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੋਂ, ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਆਵੇਗਾ। ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 1984 ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਉੱਪਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵੀ ‘ਉੱਨੀ ਸੌ ਚੁਰਾਸੀ’ ਹੈ। ....

ਹਾਸ਼ੀਏ ਵੱਲ ਸਰਕਦਾ ਪੁਆਧੀ ‘ਜਲਸਾ’

Posted On September - 29 - 2018 Comments Off on ਹਾਸ਼ੀਏ ਵੱਲ ਸਰਕਦਾ ਪੁਆਧੀ ‘ਜਲਸਾ’
ਨਦੀ ਦਾ ਮੂਲ ਲੱਭਦੇ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਤੋਂ ਤੁਰਦੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਵੀ ਜਾ ਪਹੁੰਚੀਏ ਤਾਂ ਵੀ ਨਦੀ ਦਾ ਮੂਲ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ। ਨਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਏ। ਏਸੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਸੇਕ ਨਾਲ ਮੁੜ ਵਾਸ਼ਪ ਬਣ ਕੇ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਉਚਾਈ, ਖ਼ਾਸ ਗਰਮਾਹਟ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਉੱਤੇ, ਕਣੀ ਕਣੀ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਓਸੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀ ਏ। ....

ਜਦੋਂ ਪਾਠਕ ਕੋਈ ਰਚਨਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ

Posted On September - 29 - 2018 Comments Off on ਜਦੋਂ ਪਾਠਕ ਕੋਈ ਰਚਨਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ
ਲੇਖਕ ਦਾ ਕੋਈ ਰਚਨਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਦਾ ਉਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਦੋ ਦਿਲਚਸਪ ਵਰਤਾਰੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਤਰ-ਸਬੰਧਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੁਆਧੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੇਖਕ ਲਈ ਕੋਈ ਛਿਣ-ਪਲ, ਕੋਈ ਘਟਨਾ, ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਹਦੇ ਰਚਨਾ-ਕਾਰਜ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ....

ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਫ਼ੀ ਹਾਊਸ ਤੇ ਸੰਵਾਦ

Posted On September - 22 - 2018 Comments Off on ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਫ਼ੀ ਹਾਊਸ ਤੇ ਸੰਵਾਦ
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਫ਼ੀ ਹਾਊਸ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ-ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਨਾਂ ਹੈ। ....
Available on Android app iOS app
Powered by : Mediology Software Pvt Ltd.