ਅਯੁੱਧਿਆ ਕੇਸ: ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਕਿਉਂ? !    ਜਾਪਾਨ ’ਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨਾਲ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 56 ਹੋਈ !    ਆਵਲਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ !    ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਰਾਜਸੀ ਵਿੰਗ ਹੈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ: ਰੰਧਾਵਾ !    ਗੁਰਬੱਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕੀ ਬੂਟ ਪਾਲਿਸ਼ ਵਾਲੇ ਸਨੀ ਦਾ ਰਾਹ !    ਪੁਲੀਸ ਵੱਲੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ’ਚ ਤਲਾਸ਼ੀ ਮੁਹਿੰਮ ਜਾਰੀ !    ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਪੀਡੋ ਕਰ ਰਿਹੈ ਬਾਦਲ ਦਲ: ਸਰਨਾ !    ਪਾਦਰੀ ਕੇਸ: ਮੁਹਾਲੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਭਗੌੜੇ ਐਲਾਨੇ !    ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ !    ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਕੌਮੀ ਸੀਨੀਅਰ ਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਗਤਕਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ !    

ਅਦਬੀ ਸੰਗਤ › ›

Featured Posts
‘ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਗਿੱਧਾ ਪੈਂਦਾ...’: ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ!

‘ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਗਿੱਧਾ ਪੈਂਦਾ...’: ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ!

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਆਹਫਾਮ ਚਿੰਤਕ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਮੁਤਾਬਿਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ (popular culture) ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਅਸਥਾਨ/ਸਪੇਸ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ੋਰਾਵਰਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਵਾਰ ਭਾਰੂ ਸਮਾਜਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ...

Read More

ਚਾਚੀ ਛਟੈਲੋ

ਚਾਚੀ ਛਟੈਲੋ

ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕ-10 ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਟੈਲ ਤੀਵੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ-ਭੈਅ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਸਾਰੇ ਵਿਹੜੇ ਦੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ ਤੋਂ ਤਕੜੀ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਕੱਦ ਪਰ ਬਹੁਤੀ ਸੋਹਣੀ ਨਹੀਂ, ਉਂਜ ਉਹਦੇ ਨੈਣ-ਨਕਸ਼ ਖਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ। ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਇੱਥੇ ਨਾ ਹੀ ਲਿਖਾਂ ਤਾਂ ਠੀਕ ਰਹੂ। ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ...

Read More

ਸੰਕਟ ਦੀ ਘੜੀ

ਸੰਕਟ ਦੀ ਘੜੀ

ਓਮਕਾਰ ਸੂਦ ਫ਼ਰੀਦਾਬਾਦ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਤੀਜੀ ਜਮਾਤ ’ਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸਾਂ। ਮੇਰਾ ਇਕ ਜਮਾਤੀ ਸੀ- ਕੱਬੂ। ਉਹ ਨਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਂਜ ਵੀ ‘ਕੱਬਾ’ ਸੀ। ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ। ਪੜ੍ਹਾਈ ’ਚ ਏਨਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਕਿ ਸੱਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤਕ ਅੱਪੜਦਿਆਂ ਉਹ ਗੱਭਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਮਤਲਬ ਇਕ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਦੋ-ਦੋ, ...

Read More

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰਤੀ ਦਾ ਰਚੇਤਾ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰਤੀ ਦਾ ਰਚੇਤਾ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ

ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭਦੌੜ ਭਲਕੇ 30 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਜਾਂ ਮਾਸੀ ਮੰਨਣ ਦੇ ਰੌਲੇ-ਗੌਲੇ ਵਿਚ 30 ਸਤੰਬਰ 1837 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਿਲੌਰ ਵਿਚ ਜਨਮੇ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ...

Read More

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਪਿਆਰ

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਪਿਆਰ

ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਛਾਂਗਾ ਰਾਏ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜਵਾਨ ਮਨ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ? ਕੀ ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਉਹ ਮੁਹੱਬਤ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ...

Read More

ਧਰਤ ਪੁਆਧ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਧਰਤ ਪੁਆਧ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਅਤੈ ਸਿੰਘ ਪੁਆਧੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕੁਝ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਪੁਆਧੀ ਖੇਤਰ ਬਾਰੇ ਹੋਏ ਖੋਜ-ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੌਲਿਕ, ਮਿਥਿਹਾਸਕ; ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨੇ। ਇਹ ਪੁਆਧ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਗੌਰਵ ਨੂੰ ਸਾਂਭੀ ਬੈਠੀਆਂ ਨੇ। ਪੁਆਧ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕਵੀਸ਼ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਸਾ ਰਾਮ ਬੈਦਵਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰ ...

Read More

ਇਸ ਰਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੋ ਇਕ ਸ਼ਾਮ ਹੋਰ

ਇਸ ਰਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੋ ਇਕ ਸ਼ਾਮ ਹੋਰ

ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਮੌਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਗਵਿੰਦਰ ਜੋਧਾ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਉੱਘਾ ਸ਼ਾਇਰ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਕੁਮਾਰ 42 ਸਾਲ ਜੀਵਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਵਿਦਾ ਹੋਇਆਂ 44 ਸਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਇਨ੍ਹਾਂ 44 ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਏਨੀ ਵਧੀ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ...

Read More


  • ‘ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਗਿੱਧਾ ਪੈਂਦਾ…’: ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ!
     Posted On October - 13 - 2019
    ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ’ਤੇ 1980 ਵਿਚ ‘ਦਿਲ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ’ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ, ਲਗਭਗ 40 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ,....
  • ਚਾਚੀ ਛਟੈਲੋ
     Posted On October - 6 - 2019
    ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਟੈਲ ਤੀਵੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ-ਭੈਅ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਸਾਰੇ ਵਿਹੜੇ ਦੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ ਤੋਂ ਤਕੜੀ ਤੇ....
  • ਹਰਿਆਣੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ
     Posted On October - 6 - 2019
    ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਜਿਊਣਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਰੱਬੀ ਰਹਿਮਤ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕੋਮਲ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦੀ....
  •  Posted On October - 6 - 2019
    ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਤੁਕ ‘ਮਨ ਪਰਦੇਸੀ ਜੇ ਥੀਐ ਸਭੁ ਦੇਸੁ ਪਰਾਇਆ’ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਰਥ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ-ਚਰਨਾਂ....

ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਬੁੜਬੁੜ- ਗੁਰਬਚਨ

Posted On December - 29 - 2018 Comments Off on ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਬੁੜਬੁੜ- ਗੁਰਬਚਨ
ਬੁੜਬੁੜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਸਾਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ। ਪਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਬੁੜਬੁੜ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤ ਹੋਵੇ, ਜਜ਼ਬਾ, ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ, ਸਰਲਤਾ, ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਜੁਅਰੱਤ ਹੋਣ? ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਚੰਗਿਆੜਿਆਂ ਦੀ ਦਮਕ, ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਟੁਣਕਾਰ ਹੋਣ? ....

ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼: ਸੰਤਾਲੀ ਦੀ ਕਾਲ਼ੀ ਲਕੀਰ ਤੋਂ ਨਾਬਰ ਪੰਜਾਬਣ

Posted On December - 29 - 2018 Comments Off on ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼: ਸੰਤਾਲੀ ਦੀ ਕਾਲ਼ੀ ਲਕੀਰ ਤੋਂ ਨਾਬਰ ਪੰਜਾਬਣ
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਧਰਲੇ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਮ ਕਰਕੇ ‘ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਿਕਾ’ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਆਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹਿੱਕ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀ ਹੋਈ ਜਿਹੜੀ ਕਾਲ਼ੀ ਲਕੀਰ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਬਣ ਕੇ ਲੰਘੀ, ਤੌਸੀਫ਼ ਉਸ ਲਕੀਰ ਦੇ ਦੂਜੇ, ਲਹਿੰਦੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ....

ਪੰਜਾਬ, ਸੰਤਾਲੀ ਤੇ ਪਾਗਲਪਣ

Posted On December - 22 - 2018 Comments Off on ਪੰਜਾਬ, ਸੰਤਾਲੀ ਤੇ ਪਾਗਲਪਣ
ਇਤਿਹਾਸ ਸਫ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਨ ਸੰਤਾਲੀ ਵਿਚ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਸਤੀ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੰਤਾਲੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਵੰਡ ਸਿਰਫ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਜਾਂ ਸਿਆਸੀ ਤਕਸੀਮ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਡ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੰਦੇ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਵੇਂ ....

ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਮੋਹ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ

Posted On December - 22 - 2018 Comments Off on ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਮੋਹ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਜੀਵੰਤਤਾ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਮਾਨਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਧੜਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਹੀ ਰਚੇਤਾ ਹੈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਅਮਿਤਾਵ ਘੋਸ਼ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ’ਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। ....

ਸਤੀ ਨਾਮ ਕਿਸਦਾ ਹੈ…

Posted On December - 22 - 2018 Comments Off on ਸਤੀ ਨਾਮ ਕਿਸਦਾ ਹੈ…
ਸਤੀ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ’ਚ ਸਮਾਇਆਂ ਦਸ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ। ਨਾ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਯਾਦ ’ਚ ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਣ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਮੇਲਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹਦੀ ਲਿਖਤ ਦੀ ਖ਼ੂਬੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹੀ ਉਹਦੀ ਪਛਾਣ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਲੱਭਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ। ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕਿਧਰੇ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤਕ/ਆਲੋਚਨਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ’ਚ ਉਹਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ....

ਮੇਰਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਤਾਂ ਹੁਣ ਬੰਦ ਵਰਗਾ ਹੀ ਐ

Posted On December - 17 - 2018 Comments Off on ਮੇਰਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਤਾਂ ਹੁਣ ਬੰਦ ਵਰਗਾ ਹੀ ਐ
ਹੁਣ ਹੁੱਕੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਘਟ ਗਿਆ ਹੈ, 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ| ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਅੱਠ ਦੁਕਾਨਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਮੈਂ ’47 ਤੋਂ ਬਾਅਦ 4 ਸਾਲ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਉਸਤੋਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਕੰਮ ਸਿੱਖ ਗਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚ ਦੁਕਾਨ ਸੀ, ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹਾਂ। ਬਾਕੀਆਂ ਨੇ ਕੰਮ ਬਦਲ ਲਏ, ਪਰ ਮੈਂ ਨ੍ਹੀਂ ਬਦਲਿਆ। ....

ਕਿਸਾਨ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ: ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ

Posted On December - 17 - 2018 Comments Off on ਕਿਸਾਨ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ: ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ
ਪਿਛਲੇ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਕਿਸਾਨ/ਮਜ਼ਦੂਰ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਧਦਾ ਰੁਝਾਨ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਰਗ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਸਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਨਾ ਕੇਵਲ ਕਿਸਾਨ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਗੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਤਮਾਮ ਕਿਸਮ ਦੇ ਧੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਆਰਥਿਕ ਨਿਘਾਰ ਵੱਲ ਵਧ ....

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਸਬਕ

Posted On December - 17 - 2018 Comments Off on ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਸਬਕ
ਜੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਕ-ਡੇਢ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇਸਨੂੰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਦਾ ਨਾਂ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੇਵਲ ਰਾਜਸੀ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵੀ ਹੈ। ਸੋ ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖੀ ਸਬਕਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ....

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅਤਿਵਾਦ: ਨਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲੋੜ

Posted On December - 17 - 2018 Comments Off on ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅਤਿਵਾਦ: ਨਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲੋੜ
ਜੰਮੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਤਿਵਾਦੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਲੈਕਚਰ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ’ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ। ....

ਪਾਲਾ ਇਸਾਈ

Posted On December - 15 - 2018 Comments Off on ਪਾਲਾ ਇਸਾਈ
ਜਿਸ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਰਚਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਰਚਨਾ ਦੇ ਮੁੱਕਣ ਤਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਮੇਰਾ ਪਾਤਰ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੁਰੇ-ਫਿਰੇ ਜਿਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਹਨੂੰ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ। ਪਾਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਹੋਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰੰਗ-ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾਂ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਤਰ ਵੀ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨੀ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਉਹਦਾ ਟੁੱਟਣਾ-ਭੱਜਣਾ ਗ਼ੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਨਹੀਂ। ....

ਹਿੰਸਾ, ਤਸ਼ੱਦਦ ਤੇ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ

Posted On December - 15 - 2018 Comments Off on ਹਿੰਸਾ, ਤਸ਼ੱਦਦ ਤੇ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ
ਦਾਨੇਸ਼ ਰਾਣਾ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲੀਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕਾਡਰ ਦੇ 1996 ਬੈਚ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ‘ਰੈੱਡ ਮੇਜ਼’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਲਾਗਿਓਂ ਦੇਖਦਿਆਂ-ਪਰਖਦਿਆਂ ਯਥਰਾਥਕ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਪਲੇਠਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 2015 ’ਚ ਹਾਰਪਰ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਨੇ ਛਾਪਿਆ। ....

ਸੁਹਜਵੰਤ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ

Posted On December - 8 - 2018 Comments Off on ਸੁਹਜਵੰਤ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ
ਮੋਹਨਜੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਨਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੇ ਮੋਹਨਜੀਤ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਓਨਾ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਿੰਨੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਮੋਹਨਜੀਤ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਾਫੀ ਲੰਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਸਹਿਕਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਰਵਰੀਕ, ਕੀ ਨਾਰੀ ਕੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਉਹਲੇ ਵਿਚ ਉਜਿਆਰਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੁਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਮਸਖ਼ਰੇ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਲਿਖਤ ਵਾਲਾ ਵਰਕਾ ਅਤੇ ਡਾਟਾਂ ਵਾਲੇ ਬੂਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ....

ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਰਚਨਾਤਮਿਕਤਾ

Posted On December - 8 - 2018 Comments Off on ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਰਚਨਾਤਮਿਕਤਾ
25 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਦਸਤਕ ਅੰਕ ’ਚ ਵਿਦਵਾਨ ਲੇਖਕ ਗੁਰਬਚਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ‘ਲੇਖਕ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ: ਪੀਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਜੀਤੇ ਹੈਂ’ ਵਿਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਕੌਮੀ ਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਤਸਦੀਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੰਭਵ ....

ਲੋਕ ਕਵੀ ਬਿਸਮਿਲ ਫਰੀਦਕੋਟੀ

Posted On December - 8 - 2018 Comments Off on ਲੋਕ ਕਵੀ ਬਿਸਮਿਲ ਫਰੀਦਕੋਟੀ
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਵੀ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕਵੀ ਕਹਿਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। 1926 ’ਚ ਜਨਮਿਆ ਬਿਸਮਿਲ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟੀ ਇਸ ਕਸਵੱਟੀ ’ਤੇ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਖਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬੜਾ ਖ਼ੁਦਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸੀ ਜੋ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾ ਲਈ ਜੂਝਦਾ ਰਿਹਾ। ....

ਜਿਤੁ ਪੀਤੈ ਮਤਿ ਦੂਰਿ ਹੋਇ

Posted On December - 1 - 2018 Comments Off on ਜਿਤੁ ਪੀਤੈ ਮਤਿ ਦੂਰਿ ਹੋਇ
ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਰਗ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਦਸੇਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਵਰਗ ਦੇ ਪਦ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। 25 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਦਸਤਕ ’ਚ ਛਪਿਆ ਗੁਰਬਚਨ ਦਾ ਲੇਖ ‘ਲੇਖਕ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ: ਪੀਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਜੀਤੇ ਹੈਂ’ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਉੱਚ-ਕੋਟੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਚ ਗੜੁੱਚ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚ ਪਾਏ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ....

ਖੜ੍ਹੀ ਉਂਗਲੀ ਤੇ ਪੋਚਵੀਂ ਪੱਗ ਵਾਲਾ ਸ਼ਖ਼ਸ

Posted On December - 1 - 2018 Comments Off on ਖੜ੍ਹੀ ਉਂਗਲੀ ਤੇ ਪੋਚਵੀਂ ਪੱਗ ਵਾਲਾ ਸ਼ਖ਼ਸ
ਖੜ੍ਹੀ ਉਂਗਲੀ, ਪੋਚਵੀਂ ਪੱਗ, ਸਲੀਕੇਦਾਰ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਸ਼ਊਰ, ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਗ਼ੁਫ਼ਤਾਰ ਵਿਚ ਮੜਕ। ਕਲਮ ਵਿਚ ਲੋਕਾਈ ਦਾ ਦਰਦ ਤੇ ਪੀੜ, ਝੁੱੱਗੀਆਂ-ਢਾਰਿਆਂ, ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲਿਆਂ, ਪੀੜਤਾਂ, ਬੇਵੱਸ-ਲਾਚਾਰਾਂ, ਨਿਆਸਰਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਜੁਰੱਅਤ। ਵਹਿਣ ਦੇ ਉਲਟ ਚੱਲਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ। ....
Available on Android app iOS app
Powered by : Mediology Software Pvt Ltd.