ਈਡੀ ਵੱਲੋਂ ਚਿਦੰਬਰਮ ਨੂੰ ਸੰਮਨ !    ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ’ਚ ਕਟੌਤੀ ਮਗਰੋਂ ਪਾਕਿ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਸੁਧਰੇ: ਟਰੰਪ !    ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਲੀਸ ਖੇਡਾਂ: ਮਨੋਹਰ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੋਨਾ !    ਯਮੁਨਾ ਤੇ ਮਾਰਕੰਡਾ ਨਦੀ ’ਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਣ ’ਤੇ ਚਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ 84 ਪਿੰਡਾਂ ’ਚ ਅਲਰਟ !    ਪੌਂਗ ਡੈਮ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ 1375 ਫੁੱਟ ਹੋਇਆ !    ਮਿਸ਼ੇਲ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਅਰਜ਼ੀ: ਈਡੀ ਤੇ ਸੀਬੀਆਈ ਨੂੰ 28 ਤੱਕ ਸਮਾਂ ਮਿਲਿਆ !    ਕਿਰਤ ਦਾ ਸਵੈਮਾਣ !    ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਵਾੜੇ ’ਚ ਕਬੂਤਰ ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਖੇਡ !    ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ’ਚ ਤਲਖ਼ੀਆਂ !    ਜੀਕੇ ਦਾ ਕੇਸ ਮੁੱਖ ਮੈਟਰੋਪੋਲਿਟਨ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਤਬਦੀਲ !    

ਅਦਬੀ ਸੰਗਤ › ›

Featured Posts
ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ: ਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਵੇਂ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ?

ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ: ਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਵੇਂ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ?

ਮਨਮੋਹਨ ਮਨੋਭਾਸ਼ਾਵਿਗਿਆਨੀ, ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਤੇ ਸੰਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਟੀਵਨ ਪਿੰਕਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਦਿ ਲੈਂਗੂਏਜ ਇੰਸਟਿੰਕਟ’ (2015) ’ਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਹੁਣ ਤਕ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਸਮਝ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤੇ ਨਿਵੇਕਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਰਾਹੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ...

Read More

ਹਰਿਆਣਾ ’ਚ ਹੋਂਦ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ

ਹਰਿਆਣਾ ’ਚ ਹੋਂਦ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ

ਡਾ. ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਗਾਸੋ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਦਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਸਮਾਜ ਇਸ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਹਸ਼ਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਸਭ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਖਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦੀ ਚਾਬੀ ਨਾਲ ਅਣਗਿਣਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ...

Read More

ਹੋਮਰ, ਇਲੀਅਡ ਅਤੇ ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ

ਹੋਮਰ, ਇਲੀਅਡ ਅਤੇ ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ

ਰਾਜੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ* ਕਲਾਸਕੀ ਯੂਨਾਨੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਇਲੀਅਡ ਨੂੰ ਆਮ ਰਾਇ ਵਿਚ ਅੱਜ ਹੋਮਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਲਮਨ ਪੈਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਮੌਖਿਕ ਕਾਵਿ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ, ਫੇਰ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੋਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਤਾਂਬਾ ਯੁੱਗ ਦੀ ...

Read More

ਕਲਮ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ

ਕਲਮ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ

ਪ੍ਰੋ. (ਡਾ.) ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਰੱਤੂ ਟੋਨੀ ਮੌਰੀਸਨ ਦੀ ਮੌਤ ’ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸੀ: ‘‘ਟੋਨੀ ਮੌਰੀਸਨ ਦਾ ਚਲਾਣਾ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਆਹਫਾਮ ਤਾਕਤ ਦਾ ਘਾਟਾ ਹੈ।’’ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬੇਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿਆਹਫਾਮ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕ ਟੋਨੀ ਮੌਰੀਸਨ 88 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਮੌਰੀਸਨ ਵਿਸ਼ਵ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ...

Read More

ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ‘ਦਹਿਸ਼ਤ 1947’

ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ‘ਦਹਿਸ਼ਤ 1947’

ਸ.ਪ. ਸਿੰਘ (ਡਾ.) ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਇਕ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਸਾਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ...

Read More

ਰੱਬ ਦਾ ਗੁਆਂਢੀ

ਰੱਬ ਦਾ ਗੁਆਂਢੀ

ਜਗਵਿੰਦਰ ਜੋਧਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਸਦ-ਉੱਲਾ ਖ਼ਾਨ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੀ ਤੰਗਦਸਤੀ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਜਿੰਨੇ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਹੇ। ਆਗਰੇ ਦੇ ਨਵਾਬੀ ਖਾਨਦਾਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਦਿੱਲੀ ਆਉਣ, ਆਪਣੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੰਮੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਲੜਨ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਤਵਾਇਫ਼ਾ ਨਾਲ ਮੁਆਸ਼ਕਿਆਂ ...

Read More

ਬੇਬੇ ਚਿੰਤੀ ਨੇ ਕੰਮ ਸਿੱਖਿਆ

ਬੇਬੇ ਚਿੰਤੀ ਨੇ ਕੰਮ ਸਿੱਖਿਆ

ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕ-8 ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ ਖੁਸ਼ੀਏ ਤੇ ਚਿੰਤੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਸੀ ਵੀ ਬੜੀ ਕਮਾਲ ਦੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਤਾਂ ਲੋਕ ਮੁੜ-ਘਿੜ ਦੇਖਣ ਆਉਂਦੇ ਸੀ। ਜਿਹਨੇ ਵੀ ਇਹ ਸਾਕ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਹਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦਾ। ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਉਹ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖੀਦਾ, ...

Read More


ਸਤੀ ਨਾਮ ਕਿਸਦਾ ਹੈ…

Posted On December - 22 - 2018 Comments Off on ਸਤੀ ਨਾਮ ਕਿਸਦਾ ਹੈ…
ਸਤੀ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ’ਚ ਸਮਾਇਆਂ ਦਸ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ। ਨਾ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਯਾਦ ’ਚ ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਣ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਮੇਲਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹਦੀ ਲਿਖਤ ਦੀ ਖ਼ੂਬੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹੀ ਉਹਦੀ ਪਛਾਣ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਲੱਭਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ। ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕਿਧਰੇ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤਕ/ਆਲੋਚਨਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ’ਚ ਉਹਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ....

ਮੇਰਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਤਾਂ ਹੁਣ ਬੰਦ ਵਰਗਾ ਹੀ ਐ

Posted On December - 17 - 2018 Comments Off on ਮੇਰਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਤਾਂ ਹੁਣ ਬੰਦ ਵਰਗਾ ਹੀ ਐ
ਹੁਣ ਹੁੱਕੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਘਟ ਗਿਆ ਹੈ, 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ| ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਅੱਠ ਦੁਕਾਨਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਮੈਂ ’47 ਤੋਂ ਬਾਅਦ 4 ਸਾਲ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਉਸਤੋਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਕੰਮ ਸਿੱਖ ਗਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚ ਦੁਕਾਨ ਸੀ, ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹਾਂ। ਬਾਕੀਆਂ ਨੇ ਕੰਮ ਬਦਲ ਲਏ, ਪਰ ਮੈਂ ਨ੍ਹੀਂ ਬਦਲਿਆ। ....

ਕਿਸਾਨ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ: ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ

Posted On December - 17 - 2018 Comments Off on ਕਿਸਾਨ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ: ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ
ਪਿਛਲੇ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਕਿਸਾਨ/ਮਜ਼ਦੂਰ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਧਦਾ ਰੁਝਾਨ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਰਗ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਸਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਨਾ ਕੇਵਲ ਕਿਸਾਨ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਗੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਤਮਾਮ ਕਿਸਮ ਦੇ ਧੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਆਰਥਿਕ ਨਿਘਾਰ ਵੱਲ ਵਧ ....

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਸਬਕ

Posted On December - 17 - 2018 Comments Off on ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਸਬਕ
ਜੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਕ-ਡੇਢ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇਸਨੂੰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਦਾ ਨਾਂ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੇਵਲ ਰਾਜਸੀ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵੀ ਹੈ। ਸੋ ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖੀ ਸਬਕਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ....

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅਤਿਵਾਦ: ਨਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲੋੜ

Posted On December - 17 - 2018 Comments Off on ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅਤਿਵਾਦ: ਨਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲੋੜ
ਜੰਮੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਤਿਵਾਦੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਲੈਕਚਰ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ’ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ। ....

ਪਾਲਾ ਇਸਾਈ

Posted On December - 15 - 2018 Comments Off on ਪਾਲਾ ਇਸਾਈ
ਜਿਸ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਰਚਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਰਚਨਾ ਦੇ ਮੁੱਕਣ ਤਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਮੇਰਾ ਪਾਤਰ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੁਰੇ-ਫਿਰੇ ਜਿਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਹਨੂੰ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ। ਪਾਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਹੋਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰੰਗ-ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾਂ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਤਰ ਵੀ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨੀ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਉਹਦਾ ਟੁੱਟਣਾ-ਭੱਜਣਾ ਗ਼ੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਨਹੀਂ। ....

ਹਿੰਸਾ, ਤਸ਼ੱਦਦ ਤੇ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ

Posted On December - 15 - 2018 Comments Off on ਹਿੰਸਾ, ਤਸ਼ੱਦਦ ਤੇ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ
ਦਾਨੇਸ਼ ਰਾਣਾ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲੀਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕਾਡਰ ਦੇ 1996 ਬੈਚ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ‘ਰੈੱਡ ਮੇਜ਼’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਲਾਗਿਓਂ ਦੇਖਦਿਆਂ-ਪਰਖਦਿਆਂ ਯਥਰਾਥਕ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਪਲੇਠਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 2015 ’ਚ ਹਾਰਪਰ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਨੇ ਛਾਪਿਆ। ....

ਸੁਹਜਵੰਤ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ

Posted On December - 8 - 2018 Comments Off on ਸੁਹਜਵੰਤ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ
ਮੋਹਨਜੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਨਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੇ ਮੋਹਨਜੀਤ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਓਨਾ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਿੰਨੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਮੋਹਨਜੀਤ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਾਫੀ ਲੰਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਸਹਿਕਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਰਵਰੀਕ, ਕੀ ਨਾਰੀ ਕੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਉਹਲੇ ਵਿਚ ਉਜਿਆਰਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੁਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਮਸਖ਼ਰੇ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਲਿਖਤ ਵਾਲਾ ਵਰਕਾ ਅਤੇ ਡਾਟਾਂ ਵਾਲੇ ਬੂਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ....

ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਰਚਨਾਤਮਿਕਤਾ

Posted On December - 8 - 2018 Comments Off on ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਰਚਨਾਤਮਿਕਤਾ
25 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਦਸਤਕ ਅੰਕ ’ਚ ਵਿਦਵਾਨ ਲੇਖਕ ਗੁਰਬਚਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ‘ਲੇਖਕ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ: ਪੀਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਜੀਤੇ ਹੈਂ’ ਵਿਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਕੌਮੀ ਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਤਸਦੀਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੰਭਵ ....

ਲੋਕ ਕਵੀ ਬਿਸਮਿਲ ਫਰੀਦਕੋਟੀ

Posted On December - 8 - 2018 Comments Off on ਲੋਕ ਕਵੀ ਬਿਸਮਿਲ ਫਰੀਦਕੋਟੀ
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਵੀ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕਵੀ ਕਹਿਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। 1926 ’ਚ ਜਨਮਿਆ ਬਿਸਮਿਲ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟੀ ਇਸ ਕਸਵੱਟੀ ’ਤੇ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਖਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬੜਾ ਖ਼ੁਦਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸੀ ਜੋ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾ ਲਈ ਜੂਝਦਾ ਰਿਹਾ। ....

ਜਿਤੁ ਪੀਤੈ ਮਤਿ ਦੂਰਿ ਹੋਇ

Posted On December - 1 - 2018 Comments Off on ਜਿਤੁ ਪੀਤੈ ਮਤਿ ਦੂਰਿ ਹੋਇ
ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਰਗ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਦਸੇਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਵਰਗ ਦੇ ਪਦ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। 25 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਦਸਤਕ ’ਚ ਛਪਿਆ ਗੁਰਬਚਨ ਦਾ ਲੇਖ ‘ਲੇਖਕ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ: ਪੀਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਜੀਤੇ ਹੈਂ’ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਉੱਚ-ਕੋਟੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਚ ਗੜੁੱਚ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚ ਪਾਏ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ....

ਖੜ੍ਹੀ ਉਂਗਲੀ ਤੇ ਪੋਚਵੀਂ ਪੱਗ ਵਾਲਾ ਸ਼ਖ਼ਸ

Posted On December - 1 - 2018 Comments Off on ਖੜ੍ਹੀ ਉਂਗਲੀ ਤੇ ਪੋਚਵੀਂ ਪੱਗ ਵਾਲਾ ਸ਼ਖ਼ਸ
ਖੜ੍ਹੀ ਉਂਗਲੀ, ਪੋਚਵੀਂ ਪੱਗ, ਸਲੀਕੇਦਾਰ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਸ਼ਊਰ, ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਗ਼ੁਫ਼ਤਾਰ ਵਿਚ ਮੜਕ। ਕਲਮ ਵਿਚ ਲੋਕਾਈ ਦਾ ਦਰਦ ਤੇ ਪੀੜ, ਝੁੱੱਗੀਆਂ-ਢਾਰਿਆਂ, ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲਿਆਂ, ਪੀੜਤਾਂ, ਬੇਵੱਸ-ਲਾਚਾਰਾਂ, ਨਿਆਸਰਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਜੁਰੱਅਤ। ਵਹਿਣ ਦੇ ਉਲਟ ਚੱਲਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ। ....

ਕਿਤ ਕਿਤ ਵਰ੍ਹਿਆ ਮੇਘਲਾ, ਕਿਤ ਕਿਤ ਲੱਗੀ ਔੜ !

Posted On December - 1 - 2018 Comments Off on ਕਿਤ ਕਿਤ ਵਰ੍ਹਿਆ ਮੇਘਲਾ, ਕਿਤ ਕਿਤ ਲੱਗੀ ਔੜ !
ਲੋਕ-ਵੇਦ ਵਿਚ ਇਹ ਕਥਨ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਇਨਾਮਾਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਉਚਾਰਿਆ-ਚਿਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ: ਦੇ ਦੀਆ ਤੋ ਦੂਧ ਬਰਾਬਰ, ਮਾਂਗ ਲੀਆ ਤੋ ਪਾਨੀ! ਭਾਵ, ਜੇ ਇਨਾਮ ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਲਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਆਪੇ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਦੁੱਧ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਉਹੋ ਇਨਾਮ ਜੁਗਾੜ ਕਰ ਕੇ, ਜਤਨ ਕਰ ਕੇ, ਮੰਗ ਕੇ ਲਿਆ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਬਰਾਬਰ ਹੈ! ....

ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਵਿਚਾਲੇ ਪੁਲ

Posted On November - 24 - 2018 Comments Off on ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਵਿਚਾਲੇ ਪੁਲ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਰੱਥ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਬਦ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲਿਪੀ ਹੈ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰਕੱਢ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਉਪ-ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਉਪ-ਬੋਲੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਵਾਲੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ‘ਬਾਗੜੀ’ ਵੀ ਹੈ। ਬਾਗੜੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਬਾਗੜੀ ਅੱਜ 

ਮਹਾਨ ਦੇਸ਼ਭਗਤ ਮੌਲਾਨਾ ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ

Posted On November - 24 - 2018 Comments Off on ਮਹਾਨ ਦੇਸ਼ਭਗਤ ਮੌਲਾਨਾ ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ
ਚਰੰਜੀ ਲਾਲ ਕੰਗਣੀਵਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਹਿਰੀਕਾਂ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿਚ ਮਰ-ਮਿਟਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੂਲੋਂ ਹੀ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮੌਲਾਨਾ ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਣਗੌਲੇ ਦੇਸ਼ਭਗਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ‘ਸਿਵਲ ਨਾ-ਫੁਰਮਾਨੀ’ ਤੇ ‘ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਣ’ ਲਹਿਰਾਂ 

ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਪਿਕਨਿਕਾਂ

Posted On November - 24 - 2018 Comments Off on ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਪਿਕਨਿਕਾਂ
ਸਕੂਲੀ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਪਿਕਨਿਕ ’ਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ’ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਬਣੇ-ਬਣਾਏ ਲੇਖ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਾੜ੍ਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਟੇ ਮਾਰ ਕੇ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਦਾ ਬੁੱਤਾ ਸਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਦਰਮਿਆਨ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਲੇਖ ਆਪਣੇ ਜ਼ਾਤੀ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਚੇਤੇ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਸ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਕਿ ਅਧਿਆਪਕ ਸਾਨੂੰ ਕਦੋਂ 
Available on Android app iOS app
Powered by : Mediology Software Pvt Ltd.