ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ !    ਜਿਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ !    ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ !    ਪੁਲੀਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਗਲਬਾ !    ਸਮੀਖਿਆ ਲੋੜਦੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ !    ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਪੁੱਜੀ ਕਾਂਗਰਸ !    ਅਮਰੀਕਾ: ਭਾਰਤੀ ਆਈਟੀ ਮਾਹਿਰ ਸਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਜੀਅ ਮ੍ਰਿਤਕ ਮਿਲੇ !    ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਵਾਲੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਡੁੱਬੀ, ਅੱਠ ਹਲਾਕ !    ਈਵੀਐੱਮਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀ ਹੋਵੇ: ਮੋਇਲੀ !    ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਾਲਾਇਕੀ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਿਆ ਫਤਿਹਵੀਰ: ਅਟਵਾਲ !    

ਅਦਬੀ ਸੰਗਤ › ›

Featured Posts
ਗੋਰੀ ਦੀਆਂ ਝਾਂਜਰਾਂ ਵਾਲਾ ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ

ਗੋਰੀ ਦੀਆਂ ਝਾਂਜਰਾਂ ਵਾਲਾ ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ

ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ ਜਲਸਿਆਂ-ਗੁਰਪੁਰਬਾਂ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਰੈਲੀਆਂ ’ਚ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਫੇਰ ਤਾਂ ਚੱਲ ਸੋ ਚੱਲ ਰਹੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਮਕਾਨ ਬੀ-ਬਲਾਕ 56 ਤੋਂ ਸੌ ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੂਰ, ਸੜਕ ’ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਪੁਰਾਣੀ ਪਕੌੜਿਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਹੈ, ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਮੰਜੀ ਡਾਹ ਕੇ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਤੇ ਗੀਤ, ...

Read More

ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹਸਤਾਖਰ

ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹਸਤਾਖਰ

ਮਨਮੋਹਨ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਮੇਰੇ ਮਨਭਾਉਂਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ’ਚ ਜਦੋਂ ਐਨ ਫਰੈਂਕ ਦੀ ਡਾਇਰੀ, ਮਾਈਕਲ ਐਲਕਿਨਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਫਰੋਜ਼ਡ ਇਨ ਫਿਊਰੀ’ ਅਤੇ ਲਿਊਨ ਯੂਰਿਸ ਦਾ ਨਾਵਲ ‘ਐਕਸੋਡਸ’ ਪੜ੍ਹੇ ਤਾਂ ਇਸ ’ਚ ਮੇਰੀ ਦਿਲਸਚਪੀ ਹੋਰ ਵਧੀ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਵਿਕਰਾਲਤਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ...

Read More

ਮਿੱਟੀ ਹੁਣ ਕਿਉਂ ’ਵਾਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੀ?

ਮਿੱਟੀ ਹੁਣ ਕਿਉਂ ’ਵਾਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੀ?

ਜਸਵੀਰ ਰਾਣਾ ‘ਦਸਤਕ’ ਅੰਕ ਵਿਚ 26 ਮਈ ਨੂੰ ਛਪਿਆ ਕੇ.ਸੀ. ਮੋਹਨ ਦਾ ਲੇਖ ‘ਮਿੱਟੀ ਹੁਣ ਕਿਉਂ ’ਵਾਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੀ?’ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਇਸ ਮਜ਼ਮੂਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਤਰਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸਫ਼ਰ ਹੈ। ਅੱਖਰਾਂ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਸਾਥੋਂ ਜਵਾਬ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਜਵਾਬ ...

Read More

ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ’ਤੇ ਝਾਤ

ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ’ਤੇ ਝਾਤ

ਡਾ. ਨਰੇਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮ ਦਾ ਵਡਮੁੱਲਾ ਸਰਮਾਇਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੌਮ ਦੀ ਸੋਚ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਵੀਆਂ-ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਰਾਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਸਬੰਧੀ ...

Read More

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ’ਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਮੋਢੀ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ’ਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਮੋਢੀ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ

ਡਾ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ* ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪੁਨਰ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸਭਿਅਕ ਜਾਗ੍ਰਤੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸੰਤ ਕਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਤਲਾਸ਼ਣ ...

Read More

ਹਾਂਸ-ਕਥਨ: ਬੇਵਕੂਫ਼ੀ ਵਿਚ ਵੀ ਸਿਆਣਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

ਹਾਂਸ-ਕਥਨ: ਬੇਵਕੂਫ਼ੀ ਵਿਚ ਵੀ ਸਿਆਣਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

ਸਵਰਾਜਬੀਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਂਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਹਰ ਵਾਰ ਵੱਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੂਸਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਚੋਪੜੀਆਂ-ਚੋਪੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਵੋਗੇ ...

Read More

ਮੁਨਸ਼ੀ ਅਲਾਹਾਬਾਦੀਆ

ਮੁਨਸ਼ੀ ਅਲਾਹਾਬਾਦੀਆ

ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕ-6 ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ ਮੁਨਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਕਾਹਲਾ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਕੰਮ ਹੀ ਕਾਹਲੀ ਕਾਹਲੀ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਤੁਰਦਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕਾਹਲੀ ਤੇ ਬੋਲਦਾ ਤਾਂ ਕਾਹਲੀ ਵਿਚ ਇਉਂ ਸੀ ਕਿ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਉਹਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਹੀ ਨਾ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਦੁਬਾਰਾ ਬੋਲਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ। ਉਹਦਾ ਕੱਦ-ਕਾਠ ਵੀ ਵਾਹਵਾ ਲੰਮਾ ਸੀ, ਪਰ ...

Read More


ਇਕ ਨਾਟਕ ਦੀ ਬਾਤ

Posted On February - 24 - 2019 Comments Off on ਇਕ ਨਾਟਕ ਦੀ ਬਾਤ
ਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਇਸਾਈਆਂ ਦੀ ਧੀ ਬੈਟੀ ਸ਼ੈਮੀਆ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਜੰਮੀ-ਪਲੀ ਤੇ ਹਾਰਵਰਡ ਤੇ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ’ਚ ਪੜ੍ਹੀ। ਉਸ ਨੇ ‘ਰੋਅਰ’, ‘ਫਿਟ ਫਾਰ ਏ ਕੁਈਨ’, ‘ਦਿ ਬਲੱਡ ਆਈਡ’, ‘ਅਗੇਨ ਐਂਡ ਅਗੇਨਸਟ’, ‘ਦਿ ਮਸ਼ੀਨ’, ‘ਟੈਰੀਟਰੀਜ਼’ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਛੱਡ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਆ ਗਏ ਤੇ ਓਥੋਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਬਣ ....

ਦੇਵ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ

Posted On February - 17 - 2019 Comments Off on ਦੇਵ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ
ਦੇਵ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੋ ਕੁ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਕੀਤੇ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੀ ਦਸ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਭਰ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਦੋਸਤ ਸੀ, ਕੋਈ ਸੱਤਰਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨਿਰੀ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਲਗਦੀ ਸੀ। ਦੇਵ ਭਾਰਦਵਾਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੱਟੇ ਮਿੱਠੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਭੂਸ਼ਨ ਧਿਆਨਪੁਰੀ ਰਾਹੀਂ ....

ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਤੇ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਦੀ ਸਾਂਝ

Posted On February - 17 - 2019 Comments Off on ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਤੇ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਦੀ ਸਾਂਝ
ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ‘ਹਕ਼ੀਕ਼ਤੁਲ ਫ਼ੁਕਰਾ’ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਫ਼ਾਰਸੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਵਿਚ ਸ਼ੇਖ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਪੀਰ ਨੇ 1071 ਹਿਜਰੀ ਸੰਨ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਭਾਵ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮਹਿਜ਼ 63 ਵਰ੍ਹੇ ਬਾਅਦ। ਇਸ ਤੋਂ ਨੌਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਹਸਨਾਤੁਲ ਆਰਿਫ਼ੀਨ’ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਇਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਅਤ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਿਆ। ....

ਪੰਜਾਬੀ ਪਛਾਣ: ਕੌਮੀ ਤੇ ਆਲਮੀ ਵੰਗਾਰਾਂ

Posted On February - 17 - 2019 Comments Off on ਪੰਜਾਬੀ ਪਛਾਣ: ਕੌਮੀ ਤੇ ਆਲਮੀ ਵੰਗਾਰਾਂ
ਅੱਜ ਆਲਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਹੁ-ਤਰਫ਼ੇ ਸੰਕਟ ਤੇ ਵੰਗਾਰਾਂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਕਟ ਗੰਭੀਰ ਵੀ ਹੈ, ਘਾਤਕ ਵੀ ਅਤੇ ਏਨਾ ਤਿਲ੍ਹਕਵਾਂ ਕਿ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪਾਸਾਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ। ਜਿਸ ਘੜੀ ਇਹ ਆਲਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਜ਼ੁਕ ਦੌਰ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਪ੍ਰੋ. ਇਰਫਾਨ ਹਬੀਬ ਨੇ ‘ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇਕ ਬੇਹੱਦ ਬੁਰਾ ਪਲ’ ਕਹਿ ਕੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਕਰਮੰਦੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ....

ਹੀਰ ਦੇ ਨਿਆਣੇ

Posted On February - 10 - 2019 Comments Off on ਹੀਰ ਦੇ ਨਿਆਣੇ
ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਖ਼ਤਰ ਅਹਸਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਾਣ (1999) ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਅਣਹੋਇਆ-ਹੋਇਆ ਬਿੰਬ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਲਦਾ ਨਹੀਂ। ਐਸੇ ਬਿੰਬ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ। ....

ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਲਈ ਇੱਕੀ ਸਬਕ

Posted On February - 10 - 2019 Comments Off on ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਲਈ ਇੱਕੀ ਸਬਕ
ਯਹੂਦੀ ਮੂਲ ਦੇ ਯੁਵਾਲ ਨੋਹ ਹਰਾਰੇ ਨੇ ਔਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਯੋਰੋਸ਼ਲਮ ਦੀ ਹਿਬਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਸੇਪੀਅਨਜ਼’ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਚਰਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ....

ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਬਾਂਗਰੂ ਬੋਲੀ ਵਿਚਲੀ ਸਾਂਝ

Posted On February - 10 - 2019 Comments Off on ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਬਾਂਗਰੂ ਬੋਲੀ ਵਿਚਲੀ ਸਾਂਝ
ਹਰਿਆਣੇ ਵਿਚ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਪੱਟੀ ਵਿਚ ਮੇਵਾਤੀ, ਸ਼ੇਖਾਵਟੀ ਤੇ ਬਾਗੜੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਬਾਂਗਰੂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ....

ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਸੋਬਤੀ: ਪਾਠਕ ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਉਡੀਕਦੇ ਸਨ !

Posted On February - 3 - 2019 Comments Off on ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਸੋਬਤੀ: ਪਾਠਕ ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਉਡੀਕਦੇ ਸਨ !
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਸੋਬਤੀ 94 ਸਾਲ ਦੀ ਆਯੂ ਭੋਗ ਕੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰ ਗਈ। ਉਹ ਮਾਣ-ਮੱਤੀ ਪੰਜਾਬਣ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੀ ਹਿੰਦੀ ਕਲਮਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੂਹਰਲੀ ਕਤਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾ ਖਲੋਤੀ। ਉਸ ਨੇ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਮਿਆਰੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਛਪ ਕੇ ਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹੁਤਾ ਖੱਟ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਉਂਦ ਦਾ ਐਲਾਨ ਬਣ ਗਈਆਂ। ....

ਮੀਤੋ ਵਿਹਲੜ

Posted On February - 3 - 2019 Comments Off on ਮੀਤੋ ਵਿਹਲੜ
ਮੀਤੋ ਚਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ’ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਬਾਊ ਧੰਨੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਬਾਊ ਧੰਨਾ ਛੇ ਜਮਾਤਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਲਾਈਨ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ। ਤਿੰਨੇ ਭਰਾ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਟੱਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਕੰਮ-ਧੰਦੇ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ....

ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਨਿਮਨ-ਕਿਸਾਨੀ ਦਾ ਸੰਕਟ

Posted On February - 3 - 2019 Comments Off on ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਨਿਮਨ-ਕਿਸਾਨੀ ਦਾ ਸੰਕਟ
ਅਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਵਿਤਾ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵਿੱਥਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿੱਥਿਆ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਠਕ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉਹ ਵਿੱਥਿਆ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਸਾਡੀਆਂ ਪਥਰਾਈਆਂ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਸੁੱਟਦੀ ਹੈ। ....

ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪੂੰਜੀ ਸਾਹਿਤ

Posted On January - 20 - 2019 Comments Off on ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪੂੰਜੀ ਸਾਹਿਤ
ਯੁੱਗਾਂ-ਯੁਗਾਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਦੱਸਦਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ, ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੌਮ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਉੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤਾਂ ਤੋਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ....

ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਰੁੱਤ ‘ਪੈਂਤੀ ਹਾੜ੍ਹ’

Posted On January - 20 - 2019 Comments Off on ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਰੁੱਤ ‘ਪੈਂਤੀ ਹਾੜ੍ਹ’
ਹਰਮੇਸ਼ ਮਾਲੜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਪੈਂਤੀ ਹਾੜ੍ਹ’ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿਵੇਕਲਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸਮੋਈ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚਲੀ ਜਾਤਪਾਤੀ ਵਿਤਕਰੇ ਵਾਲੀ ਭਾਰੂ ਸੁਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੱਧਵਰਗੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਿਰਜਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧ ਜਾਤਪਾਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ....

2018: ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਲੀਹਾਂ

Posted On January - 20 - 2019 Comments Off on 2018: ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਲੀਹਾਂ
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਸਮਕਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਕਾਵਿਕ ਹੁੰਗਾਰੇ ਦਾ ਇਕ ਕਾਲਿਕ ਪੜਾਅ ਹੈ। ਸਮਕਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਹਰੀ ਦਬਾਵਾਂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਸਾਡੇ ਯੁੱਗ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਘੜਨ ਦੀਆਂ ਸਿਖਰ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦੌਰ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਵੀ ਇਸ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਕਿਸੇ ਦੌਰ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਨੇ ਹੀ ਨਿੱਜ ਦੇ ਸੱਚ ਵਜੋਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ....

ਕਿੱਸਾ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਅਸੀਸ ਦਾ!

Posted On January - 13 - 2019 Comments Off on ਕਿੱਸਾ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਅਸੀਸ ਦਾ!
ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਦਾ ਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ। ਹੋਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਜੀਵਤ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਉਮਰ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਹੈ ਹੀ, ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ ਗਾਇਕੀ, ਨਾਟਕ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਤਿੰਨ-ਦਿਨਾ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਮੇਲਾ’ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ....

ਬੀਤੇ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ

Posted On January - 13 - 2019 Comments Off on ਬੀਤੇ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ
ਕਥਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਚਿਤਰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਉਡਾਣ ਅਤੇ ਅਵਚੇਤਨ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਥਾ ਦੀ ਸਾਂਝਦਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸਣ, ਸਮਝਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਮ ਗਿਆਨ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਥਾਵਾਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਚਿਤਰਨ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ....

ਬੁੱਤਸ਼ਿਕਨ ਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਸੇਨ

Posted On January - 6 - 2019 Comments Off on ਬੁੱਤਸ਼ਿਕਨ ਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਸੇਨ
ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਸੇਨ, ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨਮੇ ਦੀ ਉਸ ਮੰਨੀ-ਪ੍ਰਮੰਨੀ ਤਿੱਕੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸਮਕਾਲੀ ਕੱਦਾਵਰ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇਅ ਤੇ ਰਿਤਵਿਕ ਘਟਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਹ ਬੀਤੀ 30 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ 95 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ’ਚ ਆਪਣੇ ਘਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਖੇ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰੀਬ ਡੇਢ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਆਖ਼ਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਆਮਾਰ ਭੂਬੋਨ’ (ਇਹ ਮੇਰੀ ਜ਼ਮੀਨ) ਬਣਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਦਰੋਹੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੇਖਕ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ....
Available on Android app iOS app
Powered by : Mediology Software Pvt Ltd.