ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੰਤਰ !    ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਓਮੀ ਜੀ !    ਕਰ ਭਲਾ, ਹੋ ਭਲਾ !    ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜਨੌਰ ਕਥਾਵਾਂ !    ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇਣ ਗਾਇਕ !    ਬਾਲ ਕਿਆਰੀ !    ਖਾ ਲਈ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨੇ... !    ਹੱਥ-ਪੈਰ ਸੁੰਨ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? !    ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਰੀਝਾਂ ਤੇ ਸੁਪਨੇ !    ‘ਪੂਰਨ’ ਕਦੋਂ ਪਰਤੇਗਾ? !    

ਸਰਗਮ › ›

Featured Posts
ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇਣ ਗਾਇਕ

ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇਣ ਗਾਇਕ

ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਅੱਜ ਦੇ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਹੋੜ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਅਛੂਤੀ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਆ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਸਰੋੋਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਪਰੋਸ ਰਹੇ ਹਨ। ...

Read More

ਕਰ ਭਲਾ, ਹੋ ਭਲਾ

ਕਰ ਭਲਾ, ਹੋ ਭਲਾ

ਸਾਂਵਲ ਧਾਮੀ ਵੰਡ ਦੇ ਦੁੱਖੜੇ ਮੈਂ ਨਾਜ਼ਰ ਸਿੰਘ ਘੱਗ ਵਲਦ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਗਵਾੜਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਪਰੋੜ ’ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਂ। ਸੰਤਾਲੀ ’ਚ ਮੈਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਸਾਂ। ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਿਰਤੀ ਸਨ। ਅਲੀਆ ਤੇ ਬੰਨਾ, ਦੋ ਗੁੱਜਰ ਭਰਾ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ’ਚੋਂ ਡਾਕਟਰ ਜਮਾਲਦੀਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ...

Read More

ਮਾਣਮੱਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਭੰਗੂ

ਮਾਣਮੱਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਭੰਗੂ

ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬੰਗੀ ਮਾਲਵਾ ਜੰਗਜੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੋਮਲ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜ਼ਰਖ਼ੇਜ਼ ਭੂਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼, ਗੀਤਕਾਰ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ, ਕਲਮਕਾਰ ਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮਨਵਾਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਮਾਣਮੱਤਾ ਨਾਮ ਹੈ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ...

Read More

ਛੋਟਾ ਪਰਦਾ

ਛੋਟਾ ਪਰਦਾ

ਧਰਮਪਾਲ ਰੁਮਾਂਚਿਤ ਹੋਈ ਅਨੀਤਾ ਹਸਨੰਦਾਨੀ ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ ਦੀ ‘ਨਾਗਿਨ- ਭਾਗਿਆ ਕਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਖੇਲ’ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਨੀਆ ਸ਼ਰਮਾ, ਜੈਸਮੀਨ ਭਸੀਨ ਅਤੇ ਵਿਜੇਂਦਰ ਕੁਮੇਰਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ...

Read More

ਛੋਟਾ ਪਰਦਾ

ਛੋਟਾ ਪਰਦਾ

ਧਰਮਪਾਲ ਵਰੁਣ ਬਡੋਲਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਇਨਕਾਰ ਅਦਾਕਾਰ ਵਰੁਣ ਬਡੋਲਾ ਸੋਨੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ‘ਮੇਰੇ ਡੈਡ ਕੀ ਦੁਲਹਨ’ ਵਿਚ ਅੰਬਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਸਤੂਤੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਚ ਚਿੜਚਿੜੇ ਪਿਤਾ ...

Read More

ਨਸ਼ਿਆਂ ਕਾਰਨ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ‘ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ’

ਨਸ਼ਿਆਂ ਕਾਰਨ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ‘ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ’

ਬੀਰਬਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨਸ਼ਾ ਛੁਡਾਊ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਤੇ ਉੱਘੇ ਲੇਖਕ ਮੋਹਣ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ’ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ’ ਨਸ਼ਿਆਂ ਕਾਰਨ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਬਿਆਨ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਗਰਾ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਭਗਵੰਤ ਕੰਗ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਸੰਵਾਦ ...

Read More

ਹਿੱਕ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ’ਤੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦਿਲਸ਼ਾਦ

ਹਿੱਕ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ’ਤੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦਿਲਸ਼ਾਦ

ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਸੋਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਦਮਦਾਰ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਅਖ਼ਤਰ ਦੀ ਘਾਟ ਜ਼ਰੂਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਦਾ ਜਨਮ 1965 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਾਰ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਕੀੜੇ ਖਾਂ ਸ਼ੌਕੀਨ ਤੇ ਮਾਤਾ ਨਸੀਬ ਬੀਬੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਚਾਰ ...

Read More


  • ਮਾਣਮੱਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਭੰਗੂ
     Posted On February - 22 - 2020
    ਮਾਲਵਾ ਜੰਗਜੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੋਮਲ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜ਼ਰਖ਼ੇਜ਼ ਭੂਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼, ਗੀਤਕਾਰ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ,....
  • ਕਰ ਭਲਾ, ਹੋ ਭਲਾ
     Posted On February - 22 - 2020
    ਮੈਂ ਨਾਜ਼ਰ ਸਿੰਘ ਘੱਗ ਵਲਦ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਗਵਾੜਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਪਰੋੜ ’ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਂ। ਸੰਤਾਲੀ ’ਚ....
  • ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇਣ ਗਾਇਕ
     Posted On February - 22 - 2020
    ਅੱਜ ਦੇ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਹੋੜ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ....
  • ਛੋਟਾ ਪਰਦਾ
     Posted On February - 22 - 2020
    ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ ਦੀ ‘ਨਾਗਿਨ- ਭਾਗਿਆ ਕਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਖੇਲ’ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।....

ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ‘ਨੱਕ’ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ

Posted On June - 11 - 2011 Comments Off on ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ‘ਨੱਕ’ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਅਰੁਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਟਿਵਾਣਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮ ਦਾ ਕੀਮਤੀ ਨਗੀਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ  ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ, ਢੰਗ-ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਵਰਤਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਬੰਧ ਉਸ ਅਣਖ ਨਾਲ ਹੈ ਜਿਸ ਅਣਖ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਹੀਰ ਵਿੱਚ ਇੰਝ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ:- ”ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨਾ ਮੁੜਾਂ ਰੰਝੇਟੜੇ ਤੋਂ ਭਾਵੇਂ ਬਾਪ ਦੇ ਬਾਪ ਦਾ ਬਾਪ ਆਵੇ।” ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਣਖ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਿਆਰ, ਨਿਡਰਤਾ, 

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ

Posted On June - 11 - 2011 Comments Off on ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ
ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖੱਖ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੂਬੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਮ-ਰਿਵਾਜ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਘੁੰਢ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਪਰਾਏ ਮਰਦ ਨਾਲ ਨਾ ਬੋਲਣ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮਾਂ ‘ਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਜੇ ਵੀ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਤ  ਬਰਾਦਰੀ ਦੀਆਂ ਖਾਪ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਨਰਕ 

ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੀ ਤੂੰਬੀ ਦਾ ਸਿਰਜਕ: ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਜਾਂਗਪੁਰੀ

Posted On June - 5 - 2011 Comments Off on ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੀ ਤੂੰਬੀ ਦਾ ਸਿਰਜਕ: ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਜਾਂਗਪੁਰੀ
ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਿੱਸੋਵਾਲ ਗੋਲ ਦਸਤਾਰ ਸਜਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਲਾ ਨੀਲਾ ਬਾਣਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਜਾਂਗਪੁਰੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਗਰ  ਕੀਰਤਨ  ਉੱਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਦੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਨਾਲ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਬਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਬੱਚੇ ਹਰ ਸਾਲ ਹੀ  ਨਵੇਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਹ ਰਾਜ਼  ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜਾਂਗਪੁਰੀ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਬੋਲਣਾ ਸਿਖਾਇਆ। ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ 

ਰੰਗਮੰਚ ਦਾ ਸੂਹਾ ਸੂਰਜ

Posted On June - 4 - 2011 Comments Off on ਰੰਗਮੰਚ ਦਾ ਸੂਹਾ ਸੂਰਜ
ਹਰਦੀਪ ਗਿੱਲ ਸ. ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦਾ ਉਹ ਸੂਹਾ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਪੇ-ਚੱਪੇ ’ਤੇ ਨਾਟ-ਕਲਾ ਦੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਧੁੱਪ ਖਿੜਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ ਹੈ। ਪੰਜ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦਾ ਨਾਟ-ਸਫ਼ਰ ਅੱਜ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਉਮਰ ਦੇ ਇਸ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਆ ਕੇ ਵੀ ਇਸ ਸੂਰਜ ਦਾ ਜਲੌਅ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪਿੰਡ, ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਕਿਹੜਾ ਕਸਬਾ ਜਾਂ ਗਰਾਂ ਹੈ? ਜਿੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਲੰਮੇਰੀਆਂ 

ਕਵੀਸ਼ਰ ਛੱਜੂ ਸਿੰਘ ਮੌੜ

Posted On June - 4 - 2011 Comments Off on ਕਵੀਸ਼ਰ ਛੱਜੂ ਸਿੰਘ ਮੌੜ
ਹਰਦਿਆਲ ਥੂਹੀ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਿੰਡ ਮੌੜ ਜਿਥੋਂ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਜਿਉਣੇ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਉਪਰ ਆਪਣੀ ਡੂੰਘੀ ਛਾਪ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੜੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ‘ਮੌੜ ਜਿਉਣੇ ਵਾਲੇ’ ਦੇ ਕਰਕੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਾਣ ਕੁਝ ਕਵੀਸ਼ਰ ਵੀ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੱਜੂ ਸਿੰਘ ਮੌੜ ਨੇ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਨਾਂ ਕਮਾਇਆ ਹੈ। ਛੱਜੂ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਮਈ 1953 ਨੂੰ 

ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਮਰਾਟ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ

Posted On June - 4 - 2011 Comments Off on ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਮਰਾਟ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਐਸ.ਡੀ. ਸ਼ਰਮਾ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਸਰਦਾਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ ਜਗਮੋਹਨ ਨੂੰ ਨਾਮਧਾਰੀ ਗੁਰੂਮਾਤਾ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਬਾਲਕ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਤਾਪ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਗਮੋਹਨ ਦਾ ਨਾਮਕਰਣ ‘ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ’ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਤੇਜਸਵੀ ਬਾਲਕ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਨਾਂ ਕਮਾਵੇਗਾ। 8 ਫਰਵਰੀ 1941 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਗੰਗਾਨਗਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਵਿਚ ਜਨਮੇ ਤੇ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਗੰਗਾਨਗਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਗਜੀਤ ਨੂੰ ਕੁਝ 

ਸੱਭਿਆਚਾਰ ’ਚ ਘੜੇ ਦਾ ਮਹੱਤਵ

Posted On June - 4 - 2011 Comments Off on ਸੱਭਿਆਚਾਰ ’ਚ ਘੜੇ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਗਿਆਨੀ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਭਾਂਖਰਪੁਰ ਘੜੇ ਦਾ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਸਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਸਮਾਂ ਬਦਲਦਾ ਗਿਆ, ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਬਦਲਦੀ ਗਈ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਬਦਲਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਰਤ-ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਵਸੀਲੇ, ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਬਦਲਦੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ  ਪਿੱਛੇ  ਮੁੜ ਕੇ  ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਉਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਦੂਰ ਕਿਤੇ ਖੱਜਲ-ਖੁਆਰੀ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜੇ ਹੋਈਏ ਤੇ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ 

ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਰਚੇਤਾ

Posted On May - 28 - 2011 Comments Off on ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਰਚੇਤਾ
ਹਰਬਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਸਿੰਘ ਹਸਮੁੱਖ ਪੁਆਧ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਿਆਂ ਜਵਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਉਸ ਦੀ ਰਗ਼ ਰਗ਼ ਵਿੱਚ ਵਸੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ 1977 ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਗੀਤ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬੇ ਵਾਲੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੇ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਪੱਲੂ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਸਿੰਘ ਹਸਮੁੱਖ ਇਕ ਅਲਬੇਲਾ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 7.8.1959 ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਇੰਦੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪਿਤਾ ਬਚਨਾ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਦੇਵੀਨਗਰ ਤਹਿਸੀਲ ਡੇਰਾਬਸੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 

ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਲੂ

Posted On May - 28 - 2011 Comments Off on ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਲੂ
ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂ ਸੰਸਾਰ-ਵਿਆਪੀ ਵਰਤਾਰੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ, ਸੋਚਣਾ, ਕਲਪਨਾ ਕਰਨਾ, ਡਰਨਾ, ਗੁੱਸੇ ਹੋਣਾ, ਘਬਰਾਉਣਾ, ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਦਲੇਰੀ ਕਰਨਾ,  ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਆਦਿ ਹਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਗੁਣ-ਔਗੁਣ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾ-ਔਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਭੂ-ਖੰਡ ਉਤੇ ਵਸ ਰਹੇ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਜਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਕੋਈ 

ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ

Posted On May - 28 - 2011 Comments Off on ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ
ਲੋਕ ਗਾਥਾ ਰਾਣੀ ਪਿੰਗਲਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਕਿਹੜੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਬਖੇਰਦੀ ਹੋਈ ਭਰਥਰੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਵਿਚ ਬਾਂਹਾਂ ਉਲਾਰੀ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਸੀ- ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਅੱਜ ਭਰਥਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੀਆਂ ਝਲਕਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ‘‘ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਮਹਾਰਾਜ ਬਦਲੇ ਬਦਲੇ ਕਿਉਂ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਨੇ’’, ਪਿੰਗਲਾ ਨੇ ਭਰਥਰੀ ਨੂੰ ਕਾਮੁਕ ਅਦਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗਲਵੱਕੜੀ ’ਚ ਲੈਂਦਿਆਂ ਆਖਿਆ। ਅੱਜ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਰਥਰੀ ਨੇ 

ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ

Posted On May - 21 - 2011 Comments Off on ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ
ਲੋਕ ਗਾਥਾ ਮੱਧ ਕਾਲੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਨ ਜੀਵਨ ਉੱਪਰ ਜੋਗ ਮੱਤ ਦਾ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੂਰਨ, ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਨਾਇਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੈਰਾਗਮਈ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਗਮੰਤ੍ਰੀ, ਕਵੀਸ਼ਰ ਅਤੇ ਢਾਡੀ ਅਖਾੜਿਆਂ ਵਿਚ ਲੈਆਂ ਨਾਲ ਗਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ ਦੀ ਲੋਕ ਗਾਥਾ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ… ਬਿਕਰਮੀ ਸੰਮਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ। ਬਿਕਰਮੀ ਸੰਮਤ ਨੂੰ 

ਮੁਹੱਬਤ

Posted On May - 21 - 2011 Comments Off on ਮੁਹੱਬਤ
ਮੁਹੱਬਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਪਲ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਕਦਮ ਥਿੜਕਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਸਿਦਕ ਨਾਲ ਬੇਖ਼ੁਦੀ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ। ਲਬਾਂ ’ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਇਸ ਦੇ ਰਹਿੰਦੀ, ਤੇ ਅੰਦਰ ਬੇਕਸੀ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਬਾਝੋਂ ਤਾਂ ਕਾਫ਼ਿਰ ਹੈ ਜ਼ਮਾਨਾ ਇਹੋ ਹੀ ਬੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਕੋਲ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਦੀ ਹੈ ਅਮੀਰੀ, ਸੁਭਾਅ ਵਿਚ ਮੁਫਲਿਸੀ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਮਹਿਬੂਬ ਨੂੰ ਰੁੱਸਣ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੀ, ਹਰ ਇਕ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ। ਹਿਜ਼ਲ ਦੀ ਵੀ ਹੈ ਲੱਜਤ ਮਾਣ 

ਦਾਦੇ ਦੀ ਤੂੰਬੀ ਪੋਤੇ ਹੱਥ

Posted On May - 21 - 2011 Comments Off on ਦਾਦੇ ਦੀ ਤੂੰਬੀ ਪੋਤੇ ਹੱਥ
ਸਤਵਿੰਦਰ ਬਸਰਾ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤੁਰਲੇ ਵਾਲੀ ਦੁੱਧ ਰੰਗੀ ਪੱਗ, ਤੇੜ ਚਾਦਰਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਕੁੜਤਾ ਪਾ ਕੇ ਹੱਥ ’ਚ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਹੋਈ ਤੂੰਬੀ ਫੜ ਜਦੋਂ ਸੁਰੇਸ਼ ਯਮਲਾ ਸਟੇਜ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰੇ ਉਸਤਾਦ ਗਾਇਕ ਯਮਲਾ ਜੱਟ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਯਮਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇਸ ਵਾਰਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਰੂਪ, ਪਹਿਰਾਵਾ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਉੱਥੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਾਏ ਹਨ। ਸੁਰੇਸ਼ ਯਮਲਾ ਵੀ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਆਰੰਭ 

ਵਧ ਫੁਲ ਰਹੀ ਹੈ ਗ਼ਲੀਜ਼ ਗਾਇਕੀ

Posted On May - 14 - 2011 Comments Off on ਵਧ ਫੁਲ ਰਹੀ ਹੈ ਗ਼ਲੀਜ਼ ਗਾਇਕੀ
ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਟਹਿਣਾ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰ ਕੇ ਵੇਖੋ, ਕਿੰਨੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਮਾੜਾ ਗਾਇਆ ਤੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਖਿਲਾਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਜਾਪਦੈ ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਪੰਜਾਬ ਹੀ ‘ਦੜ ਵੱਟ ਜ਼ਮਾਨਾ ਕੱਟ’ ‘ਤੇ ਅਮਲ ਕਰ ਮੂੰਹ ਭੁਆਂ ਖਲੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਰੰਗਲੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ‘ਤੇ ਕਾਲਖ਼ ਮਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਏ, ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਮੁਕਤਾ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਖੇਡ ਖੇਡੀ ਜਾ ਰਹੀ ਏ, ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਾਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਧੀਆਂ 

ਨਾਟ ਕਲਾ ਦਾ ਮਾਣ

Posted On May - 14 - 2011 Comments Off on ਨਾਟ ਕਲਾ ਦਾ ਮਾਣ
ਰਾਮ ਸਵਰਨ ਲੱਖੇਵਾਲੀ ਕਲਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਕਲਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਲਾ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸਬਕ ਮਿਲੇ ਉਹ ਕਲਾ ਹੀ ਸਾਰਥਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਕਲਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਇਕ-ਮਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਣ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਲਿਖਣ ਵਿਚ, ਬੋਲਣ ਵਿਚ, ਨਾਟ ਵਿਚ, ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਕਲਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜ ਤੇ ਸਵਾਰਥ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕਲਾ ਦੀ ਉਮਰ ਥੋੜ੍ਹ ਚਿਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਟ ਕਲਾ ਦਾ 

ਛੱਜ ਘਾੜਿਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਕੌਣ ਘੜੇ

Posted On May - 14 - 2011 Comments Off on ਛੱਜ ਘਾੜਿਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਕੌਣ ਘੜੇ
ਛੱਜ ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਨਗੀਨਾ ਹੈ। ਛੱਜ ਜਾਂ ਛੱਜਲੀ ਜਿੱਥੇ ਛੱਟਣ,ਦਾਣੇ ਉਡਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਵਿਆਹ ‘ਤੇ ਨਾਨਕਾ ਮੇਲ ਵਿੱਚ ਛੱਜ ਦੀ ਅਹਿਮ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ ਤੇ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜਦੋਂ ਪਿੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਵੱਲ ਛੱਜ ਵਿੱਚ ਪਰਾਗੇ ਪਾ ਕੇ ਫੂਸਕੜਾ ਜਿਹਾ ਉਡਾ ਕੇ ਦਾਣੇ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਛੋਟੇ ਛੱਜ, ਛੱਜਲੀਆਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੀਹਣ ਕਰਨ, ਮੂੰਗੀ, ਜੌਂ ਆਦਿ ਛੱਟਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਛੱਜ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 
Manav Mangal Smart School
Available on Android app iOS app
Powered by : Mediology Software Pvt Ltd.