ਫੁਟਬਾਲ: ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ ’ਚ ਹੋਵੇਗਾ ਮਹਿਲਾ ਅੰਡਰ-17 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਫਾਈਨਲ !    ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਇਰਾਦੇ !    ਸਾਕਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ !    ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ !    ਗੰਗਸਰ ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ !    ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਫੇਰਬਦਲ !    ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੈਪਟਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅੱਜ !    ਕਰੋਨਾਵਾਇਰਸ: ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1,800 ਟੱਪੀ !    ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ੇਮ, ਸ਼ੇਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ’ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲੱਗੇ !    ਕੋਰੇਗਾਓਂ-ਭੀਮਾ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੌਂਪਾਂਗੇ: ਠਾਕਰੇ !    

ਰਿਸ਼ਮਾਂ › ›

Featured Posts
ਰੰਗਮੰਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਮਹੱਤਵ

ਰੰਗਮੰਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਮਹੱਤਵ

ਰਾਸ ਰੰਗ ਡਾ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਚਾਅ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਜੀਅ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਬਾਕੀਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਂਝਾ ਕਰੇ। ਭਾਸ਼ਾ ਅਜੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ...

Read More

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮਾਣੋ, ਬਤੀਤ ਨਾ ਕਰੋ

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮਾਣੋ, ਬਤੀਤ ਨਾ ਕਰੋ

ਕੈਲਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਕ ਖੇਡ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਇਸਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਿਆ ਤੋਹਫ਼ਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਇਹ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗ਼ਮ, ਖੇੜੇ ਅਨੁਭਵ, ਕਲਪਨਾ, ਲੋਭ, ਲਾਲਚ ਖ਼ੁਦਗਰਜ਼ੀ, ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਆਦਿ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ...

Read More

ਪੱਕਾ ਘਰ ਟੋਲੀਂ ਬਾਬਲਾ...

ਪੱਕਾ ਘਰ ਟੋਲੀਂ ਬਾਬਲਾ...

ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਸਵੈਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਖੱਟੇ-ਮਿੱਠੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਗੀਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਵੁਕ ਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਸੰਵਾਦ ਪਿਓ ਤੇ ਧੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਸਮਝਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ...

Read More

ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਗੁਸਤਵੇ ਕੁਰਬੇ

ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਗੁਸਤਵੇ ਕੁਰਬੇ

ਰਣਦੀਪ ਮੱਦੋਕੇ ਜੀਨ ਦੀਜ਼ੀਆ ਗੁਸਤਵੇ ਕੁਰਬੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਕਲਾ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਣਿਆ। ਦਰਅਸਲ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ...

Read More

ਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਨਾਟਕ ‘ਬਲੀ’

ਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਨਾਟਕ ‘ਬਲੀ’

ਡਾ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਡ ਦੇ ਨਾਟਕ ਅਣਬੁੱਝੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਲਗਾਉਣਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬਾਰੀਕ ਨੁਕਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਸੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਕੌੜੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਬੇਪਰਦ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਉਹ ਲਿਹਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੇ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇਕ ਨਾਟਕ ਹੈ ‘ਬਲੀ’ ਜਿਸਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ...

Read More

ਰਾਹ ਦਸੇਰੀਆਂ ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ

ਰਾਹ ਦਸੇਰੀਆਂ ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ

ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ, ਅਖਾਣ, ਅਖੌਤਾਂ, ਕਹਾਵਤਾਂ ਮਿੱਥ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸਿਰਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਜੀਵਨ ਵਿਹਾਰ ਵਿਚੋਂ ਸੁਭਾਇਕ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਜੀਵਨ ਧਾਰਾ ਵਿਚ ਸਮੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲੁਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਨੀ ਆਬਾਦੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜੰਗਲਾਂ ...

Read More

ਜਦੋਂ ਗੁੱਡਾ, ਗੁੱਡੀ ਮਾਈਏਂ ਪੈਂਦੇ...

ਜਦੋਂ ਗੁੱਡਾ, ਗੁੱਡੀ ਮਾਈਏਂ ਪੈਂਦੇ...

ਹਰਦੇਵ ਚੌਹਾਨ ਸਾਡੇ ਵੇਲੇ ਬੜੇ ਭਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਮਿੱਟੀ ਲਿੱਪੇ ਕੱਚੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਸਾਰਾ ਸਮਾਜ ਸਿਮਟਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਗਲੀ, ਗੁਆਂਢ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋੜਾਂ-ਥੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਦਾਦੀਆਂ, ਨਾਨੀਆਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਗੁੱਡੀਆਂ, ਪਟੋਲੇ, ਬਿੰਨੂ ਤੇ ਗੇਂਦੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ। ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ ...

Read More


  • ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਗੁਸਤਵੇ ਕੁਰਬੇ
     Posted On February - 15 - 2020
    ਜੀਨ ਦੀਜ਼ੀਆ ਗੁਸਤਵੇ ਕੁਰਬੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ। ਉਹ....
  • ਪੱਕਾ ਘਰ ਟੋਲੀਂ ਬਾਬਲਾ…
     Posted On February - 15 - 2020
    ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਖੱਟੇ-ਮਿੱਠੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਗੀਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।....
  • ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮਾਣੋ, ਬਤੀਤ ਨਾ ਕਰੋ
     Posted On February - 15 - 2020
    ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਕ ਖੇਡ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਇਸਨੂੰ....
  • ਰੰਗਮੰਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
     Posted On February - 15 - 2020
    ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ....

ਰੂਹਾਨੀ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ ਜੁਗਨੀ

Posted On June - 15 - 2019 Comments Off on ਰੂਹਾਨੀ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ ਜੁਗਨੀ
ਜੁਗਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚਾਹ ਕੇ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਲਗੋਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੁਰ ਦੀ ਚਾਸ਼ਣੀ ’ਚ ਭਿੱਜੀ ਜੁਗਨੀ ਹਰ ਸੰਗੀਤ ਰਸੀਏ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਇਸ ਸੂਹੇ ਰੰਗ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ....

ਇਕ ‘ਬੋਲੀ’ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ

Posted On June - 15 - 2019 Comments Off on ਇਕ ‘ਬੋਲੀ’ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ
ਹਰ ਸਿਰਜਨਾ ਇਕ ਰਹੱਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਹੱਸ ਇਸ ਦੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਵਿਚ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਿਰਜਤ ਵਸਤਾਂ ਵੇਖਣ ਦੇ ਆਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਸਿਰਜਨਾ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿਚ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਹੀ ਵਸਤ ਪਹਿਲੀ ਨਾਲੋਂ ਭਿੰਨ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਿਰਜਨਾ ਦੇ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਉਂ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ....

ਵਿਸਰਿਆ ਲੋਕ ਨਾਟ ਖਿਉੜੇ

Posted On June - 15 - 2019 Comments Off on ਵਿਸਰਿਆ ਲੋਕ ਨਾਟ ਖਿਉੜੇ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਲੋਕ ਨਾਟ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਵੰਨਗੀਆਂ ਨੇ ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਸਥਾਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਖਿਉੜੇ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਟ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਖਿਉੜੇ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਵਾਲਾਂ ਜਵਾਬਾਂ ਦੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਲੋਕ ਧੁਨਾਂ ਉੱਪਰ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੰਨਗੀ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਗਾਇਨ ਤੇ ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ....

ਯੁੱਗ ਏਦਾਂ ਹੀ ਬਦਲਦੇ ਨੇ…

Posted On June - 15 - 2019 Comments Off on ਯੁੱਗ ਏਦਾਂ ਹੀ ਬਦਲਦੇ ਨੇ…
ਨਾਦਿਰਾ ਜ਼ਹੀਰ ਬੱਬਰ ਦੀ ਲੇਖਣੀ, ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ, ਅਨੀਤਾ ਦੇਵਗਨ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ, ਇਹ ਮੁਜੱਸਮਾ ਖ਼ੂਬ ਰਿਹਾ, ਨਾਟਕ ‘ਕਣਸੋ’ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਬਣ ਗਈ। ‘ਕਣਸੋ’ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਗ਼ਰੀਬ ਹੈ, ਲੋੜਵੰਦ ਹੈ, ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਘਰਾਂ ਦੇ ਭੇਤ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਪੱਕੀਆਂ ਰੰਗਦਾਰ ਕੰਧਾਂ ’ਚ ਪਈਆਂ ਤਰੇੜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਪੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਵਾਹ ਲੱਗਦੀ ਭੇਤ ਹਿੱਕ ਅੰਦਰ ਛੁਪਾ ਕੇ ....

ਕਸੀਦਾ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਖਾਲੀ

Posted On June - 8 - 2019 Comments Off on ਕਸੀਦਾ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਖਾਲੀ
ਪੁਰਾਣੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਚੌਕ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੰਦਰ ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਬਦਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਾਲੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਣੀਆਂ ਪੱਟੜੀਆਂ ’ਤੇ ਬਣੇ ਛੋਟੇ ਮਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇੰਨੇ ਗੰਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੰਗ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾਯਾਬ ਕਸੀਦਾਕਾਰੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ। ....

ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੰਗ

Posted On June - 8 - 2019 Comments Off on ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੰਗ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਰ ਪੱਖ ਇਸ ਵਿਚ ਸਮਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਪੱਖ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਇਸਤੋਂ ਅਛੂਤਾ ਹੋਵੇ। ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਆਉਣਾ ਵੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਇਹ ਅਮੀਰ ਵਿਰਸਾ ਇਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਬੋਲਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ, ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ....

ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਲੋਕ ਗੀਤ: ਇਕ ਪਛਾਣ

Posted On June - 8 - 2019 Comments Off on ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਲੋਕ ਗੀਤ: ਇਕ ਪਛਾਣ
ਲੋਕ ਗੀਤ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਇਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੱਛਣ ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਕਾਈ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵ ਦਾਇਰਾਗਤ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਗੀਤ ਦੇ ਇਲਾਕਾਈ ਹੋਣ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ (ਉਪ ਭਾਸ਼ਾ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੇ ਬਾਕੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਦੀ ਇਲਾਕਾਈ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਤੇ ਸਮੂਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਲੋਪ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਵੋ ਲੋਕ ਗੀਤ ਦੀ ....

ਕੁਮਾਰ ਗਾਥਾ

Posted On June - 8 - 2019 Comments Off on ਕੁਮਾਰ ਗਾਥਾ
ਇਹ ਲੇਖ ਉਸ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਤੋਲ-ਤੁਕਾਂਤ, ਵਜ਼ਨ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਂਭ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੈ ਡਾ. ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ! ਪਰ ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਮਾਰ ਆਖ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ। ....

ਕਾਲਾ ਸੁਰਮਾ ਵਸੇ ਪਹਾੜੀਂ…

Posted On June - 1 - 2019 Comments Off on ਕਾਲਾ ਸੁਰਮਾ ਵਸੇ ਪਹਾੜੀਂ…
ਲਗਪਗ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਕ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵਣਜਾਰੇ ਫਿਰਦੇ ਆਮ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਘੁੰਮ ਫਿਰ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵੇਚਦੇ ਸਨ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸੜਕ ਦੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਬੈਠੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਧੂਰ, ਕੰਘੇ, ਕੱਜਲ, ਚੂੜੀਆਂ, ਦੰਦਾਸਾ, ਨਹੁੰ ਪਾਲਿਸ਼, ਪਾਊਡਰ, ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਅਤੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸੁਰਮਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ....

ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਸੰਗਕਤਾ

Posted On June - 1 - 2019 Comments Off on ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਸੰਗਕਤਾ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਥੀਣ ਦੇ ਅਮਲ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਲੋਕਧਾਰਕ ਸਿਰਜਨਾਵਾਂ, ਇਸ ਦੇ ਹੋਂਦਮੂਲਕ ਕੋਡ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਧਾਰਕ ਸਿਰਜਨਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪੁਰਾਤਤਵੀ ਆਧਾਰ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਿਰਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਕਾਰਕ ਆਧਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਬਣਤਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ....

ਪੁਆਧੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਤੇ ਯੰਤਰੀਕਰਨ

Posted On June - 1 - 2019 Comments Off on ਪੁਆਧੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਤੇ ਯੰਤਰੀਕਰਨ
ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਨਾਲ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਤੇ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਨਾਲ ਯੰਤਰੀਕਰਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਨਵੀਨ ਚੇਤਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਸ਼ਵ ਤਕ ਪਸਰਦਾ ਪਸਰਦਾ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭਾਰਤ, ਪੰਜਾਬ-ਪੁਆਧ ਤਕ ਵੀ ਅੱਪੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪਰਿਵਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਚੇਤਨਾ ਯੰਤਰੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ....

ਪਲਸ ਮੰਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਵਾਮੀ ਰੰਗਮੰਚ

Posted On June - 1 - 2019 Comments Off on ਪਲਸ ਮੰਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਵਾਮੀ ਰੰਗਮੰਚ
ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਕਾਲਮ ਵਿਚ ‘ਇਪਟਾ’ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਜੋ ਸਵਾਲ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਉਠਾਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਜਵਾਬ ਅੱਜ ਦੇ ਕਾਲਮ ਵਿਚ ਤਲਾਸ਼ਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗੇ। ‘ਲੋਕ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹਨ।’ ਇਹ ਬੜੀ ਦਿਲਕਸ਼ ਟਿੱਪਣੀ ਹੈ। ਹਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀ ਮੰਚ ਤੋਂ ਇਹ ਲੱਡੂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ- ਸਰੋਤਿਆਂ ਵੱਲ ਸੁੱਟਦੀ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕ ਉਸ ਲੱਡੂ ਦੀ ਬੂੰਦੀ ਚੁਗਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਵੀ ਲੁਹਾ ....

ਰੱਬ ਦੇ ਰੰਗ, ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ

Posted On May - 25 - 2019 Comments Off on ਰੱਬ ਦੇ ਰੰਗ, ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ
ਰੱਬ ਦੇ ਰੰਗਾਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਿਆਮਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ। ਨੀਲੀ ਛੱਤ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਿਰਜੀ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਲਾਜਵਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸਦਾ ਦੇਣ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਅਨੇਕਾਂ ਨਿਆਮਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਸ਼ੈਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਮਨੁੱਖ ਖ਼ੁਦ ਬਾਗੋਬਾਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ....

ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕ

Posted On May - 25 - 2019 Comments Off on ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਭਾਵ ਨਵਾਂ ਵਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਕਾਮੇ ਲੋਕ ਵੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਕੇ ਵਸਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਰਸਦੇ-ਵਸਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਮੁੱਖ ਕੰਮੀ, ਡੰਗਰਾਂ ਦਾ ਗੋਹਾ-ਕੂੜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਆਹਾਂ-ਕਾਰਜਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖਾਂ-ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ....

ਇਪਟਾ ਤੇ ਅਮਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਰਕੇ

Posted On May - 25 - 2019 Comments Off on ਇਪਟਾ ਤੇ ਅਮਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਰਕੇ
ਛਿਹੱਤਰ ਵਰ੍ਹੇ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਉਮਰਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਾਲੀ ਉਮਰ ਹੈ ਤੇ ਜੇਕਰ ਇਹ ਛਿਹੱਤਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਇਕ-ਇਕ ਪਲ ਸਾਰਥਿਕ ਤੇ ਨਿਵੇਕਲੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਡਾਇਮੰਡ ਜੁਬਲੀ ਵਰਗੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ 25 ਮਈ, 1943 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਬੰਬਈ ਦੇ ਮਾਰਵਾੜੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਮੁਲਕ ਭਰ ਦੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਸਿਰ ਜੋੜ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਰਾਂ ....

ਪੋਥੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਤ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ

Posted On May - 25 - 2019 Comments Off on ਪੋਥੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਤ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ
ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਦੱਸ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਨੇ ’ਚ ਸ਼ੁਹਾਬੁੱਦੀਨ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਦੀ ਤਸੱਵੁਫ਼ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਸਤਕ ‘ਅਵਾਰਿਫ਼-ਉਲ-ਮੁਆਰਿਫ਼’ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਮੁਤੱਲਕ ਦੋ ਵਾਕਿਆ ‘ਫ਼ਵਾਇਦੁਲ ਫ਼ੁਆਦ’ ਜੋ ਨਿਜ਼ਾਮੁਦੀਨ ਔਲੀਆ ਦੇ ਬਚਨ-ਬਿਲਾਸ (ਮੁਲਫ਼ੂਜਾਤ) ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਵਿਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ‘ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੈ’, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਾਕਿਆ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ....
Manav Mangal Smart School
Available on Android app iOS app
Powered by : Mediology Software Pvt Ltd.