ਸ਼ੈਲਰ ਮਾਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੀਰੀ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ !    ਮਾਮਲਾ ਕਰਨਲ ਜ਼ਾਹਿਰ ਦੀ ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਗੀ ਦਾ... !    ਲੋਕਾਂ ’ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਤੰਤਰ !    ਇਹ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਰਮੀ ਕਿਉਂ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ? !    ਸੁੰਨਾ ਹੋਇਆ ਬਾਬਲ ਦਾ ਵਿਹੜਾ, ਬੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰੇ ਵੱਜੇ !    ਤਿੰਨ ਮਾਓਵਾਦੀ ਹਲਾਕ !    ਪਾਕਿ ’ਚ ਹਾਦਸਾ, 26 ਹਲਾਕ !    ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਹੋਈਆਂ ਜਾਮ !    ਹਰਿਆਣਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਕਾਇਮ !    ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ !    

ਰਿਸ਼ਮਾਂ › ›

Featured Posts
ਲੋਪ ਹੋਏ ਟੱਪਾ ਨੁਮਾ ਲੋਕ ਗੀਤ

ਲੋਪ ਹੋਏ ਟੱਪਾ ਨੁਮਾ ਲੋਕ ਗੀਤ

ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਮੋਗਾ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੀ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਡੇ ਮਾਲਵੇ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਮੰਗਣਾ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਮਠਿਆਈ ...

Read More

ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਰਗੇ ਲੋਕ

ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਰਗੇ ਲੋਕ

ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਸਰਹਿੰਦ ਬੀਤੇ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਬਹੁਤ ਉੱਘੜਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ‘ਲੋਕਾਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਈ’ ਵਾਲਾ ਹਾਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ...

Read More

ਮੁਆਫ਼ੀ ਅਹਿਸਾਸ ਜਾਂ ਸੰਕਲਪ

ਮੁਆਫ਼ੀ ਅਹਿਸਾਸ ਜਾਂ ਸੰਕਲਪ

ਡਾ. ਮਨੀਸ਼ਾ ਬੱਤਰਾ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਇਕ-ਅੱਧ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਾਰ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ| ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਵਿਚ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਅਹਿਸਾਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ...

Read More

ਖ਼ੂਨੀ ਵਿਸਾਖੀ-ਤਣਾਅ ਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ

ਖ਼ੂਨੀ ਵਿਸਾਖੀ-ਤਣਾਅ ਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ

ਰਾਸ ਰੰਗ ਡਾ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਲਾਅ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਹੇਠ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਾਟਕ ‘ਖ਼ੂਨੀ ਵਿਸਾਖੀ’ ਦਾ ਮੰਚਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਅਪਰੈਲ, 1919 ਵਿਚ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਣਾਅ ਫਿਜ਼ਾ ’ਤੇ ਛਾਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, 20-25 ਕਲਾਕਾਰ ਉਸ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸੂਤਰ ...

Read More

ਅਦਭੁੱਤ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਥਾਲ

ਅਦਭੁੱਤ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਥਾਲ

ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਥਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਬਚਪਨ ਨੂੰ ਟੱਪ ਕੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਬਰੂਹਾਂ ’ਤੇ ਖੜੋਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਥਾਲ ਨਾਂ ਦੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਲੋਕ ਖੇਡ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਥਾਲ ਪਾਉਣਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ...

Read More

ਆਓ ਭਾ’ਜੀ, ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ

ਆਓ ਭਾ’ਜੀ, ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ

ਰਾਸ ਰੰਗ ਡਾ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਭਾ’ਜੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸੇ ਮਹੀਨੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਵੀ ਕਹਿ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਸਤੰਬਰ ਤੇ ਦੇਹਾਂਤ 27 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਲਈ ਮਾਣਮੱਤਾ ਹੈ। ਮੌਕਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਦਸਤੂਰ ਵੀ ਕਿ ...

Read More

ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਨਵੀਨਤਾ ਲਿਆਓ

ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਨਵੀਨਤਾ ਲਿਆਓ

ਕੈਲਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਦਵਾਨ ਐਮਰਸਨ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੁਖ-ਸੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ...

Read More


  • ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਰਗੇ ਲੋਕ
     Posted On September - 21 - 2019
    ਬੀਤੇ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਬਹੁਤ ਉੱਘੜਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ‘ਲੋਕਾਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ....
  • ਲੋਪ ਹੋਏ ਟੱਪਾ ਨੁਮਾ ਲੋਕ ਗੀਤ
     Posted On September - 21 - 2019
    ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੀ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਡੇ ਮਾਲਵੇ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ....
  • ਮੁਆਫ਼ੀ ਅਹਿਸਾਸ ਜਾਂ ਸੰਕਲਪ
     Posted On September - 21 - 2019
    ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਇਕ-ਅੱਧ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਾਰ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ....
  • ਖ਼ੂਨੀ ਵਿਸਾਖੀ-ਤਣਾਅ ਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ
     Posted On September - 21 - 2019
    ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਲਾਅ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਹੇਠ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ....

ਰੂਹਾਨੀ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ ਜੁਗਨੀ

Posted On June - 15 - 2019 Comments Off on ਰੂਹਾਨੀ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ ਜੁਗਨੀ
ਜੁਗਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚਾਹ ਕੇ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਲਗੋਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੁਰ ਦੀ ਚਾਸ਼ਣੀ ’ਚ ਭਿੱਜੀ ਜੁਗਨੀ ਹਰ ਸੰਗੀਤ ਰਸੀਏ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਇਸ ਸੂਹੇ ਰੰਗ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ....

ਇਕ ‘ਬੋਲੀ’ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ

Posted On June - 15 - 2019 Comments Off on ਇਕ ‘ਬੋਲੀ’ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ
ਹਰ ਸਿਰਜਨਾ ਇਕ ਰਹੱਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਹੱਸ ਇਸ ਦੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਵਿਚ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਿਰਜਤ ਵਸਤਾਂ ਵੇਖਣ ਦੇ ਆਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਸਿਰਜਨਾ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿਚ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਹੀ ਵਸਤ ਪਹਿਲੀ ਨਾਲੋਂ ਭਿੰਨ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਿਰਜਨਾ ਦੇ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਉਂ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ....

ਵਿਸਰਿਆ ਲੋਕ ਨਾਟ ਖਿਉੜੇ

Posted On June - 15 - 2019 Comments Off on ਵਿਸਰਿਆ ਲੋਕ ਨਾਟ ਖਿਉੜੇ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਲੋਕ ਨਾਟ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਵੰਨਗੀਆਂ ਨੇ ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਸਥਾਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਖਿਉੜੇ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਟ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਖਿਉੜੇ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਵਾਲਾਂ ਜਵਾਬਾਂ ਦੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਲੋਕ ਧੁਨਾਂ ਉੱਪਰ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੰਨਗੀ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਗਾਇਨ ਤੇ ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ....

ਯੁੱਗ ਏਦਾਂ ਹੀ ਬਦਲਦੇ ਨੇ…

Posted On June - 15 - 2019 Comments Off on ਯੁੱਗ ਏਦਾਂ ਹੀ ਬਦਲਦੇ ਨੇ…
ਨਾਦਿਰਾ ਜ਼ਹੀਰ ਬੱਬਰ ਦੀ ਲੇਖਣੀ, ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ, ਅਨੀਤਾ ਦੇਵਗਨ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ, ਇਹ ਮੁਜੱਸਮਾ ਖ਼ੂਬ ਰਿਹਾ, ਨਾਟਕ ‘ਕਣਸੋ’ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਬਣ ਗਈ। ‘ਕਣਸੋ’ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਗ਼ਰੀਬ ਹੈ, ਲੋੜਵੰਦ ਹੈ, ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਘਰਾਂ ਦੇ ਭੇਤ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਪੱਕੀਆਂ ਰੰਗਦਾਰ ਕੰਧਾਂ ’ਚ ਪਈਆਂ ਤਰੇੜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਪੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਵਾਹ ਲੱਗਦੀ ਭੇਤ ਹਿੱਕ ਅੰਦਰ ਛੁਪਾ ਕੇ ....

ਕਸੀਦਾ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਖਾਲੀ

Posted On June - 8 - 2019 Comments Off on ਕਸੀਦਾ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਖਾਲੀ
ਪੁਰਾਣੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਚੌਕ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੰਦਰ ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਬਦਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਾਲੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਣੀਆਂ ਪੱਟੜੀਆਂ ’ਤੇ ਬਣੇ ਛੋਟੇ ਮਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇੰਨੇ ਗੰਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੰਗ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾਯਾਬ ਕਸੀਦਾਕਾਰੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ। ....

ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੰਗ

Posted On June - 8 - 2019 Comments Off on ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੰਗ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਰ ਪੱਖ ਇਸ ਵਿਚ ਸਮਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਪੱਖ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਇਸਤੋਂ ਅਛੂਤਾ ਹੋਵੇ। ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਆਉਣਾ ਵੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਇਹ ਅਮੀਰ ਵਿਰਸਾ ਇਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਬੋਲਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ, ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ....

ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਲੋਕ ਗੀਤ: ਇਕ ਪਛਾਣ

Posted On June - 8 - 2019 Comments Off on ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਲੋਕ ਗੀਤ: ਇਕ ਪਛਾਣ
ਲੋਕ ਗੀਤ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਇਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੱਛਣ ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਕਾਈ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵ ਦਾਇਰਾਗਤ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਗੀਤ ਦੇ ਇਲਾਕਾਈ ਹੋਣ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ (ਉਪ ਭਾਸ਼ਾ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੇ ਬਾਕੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਦੀ ਇਲਾਕਾਈ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਤੇ ਸਮੂਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਲੋਪ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਵੋ ਲੋਕ ਗੀਤ ਦੀ ....

ਕੁਮਾਰ ਗਾਥਾ

Posted On June - 8 - 2019 Comments Off on ਕੁਮਾਰ ਗਾਥਾ
ਇਹ ਲੇਖ ਉਸ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਤੋਲ-ਤੁਕਾਂਤ, ਵਜ਼ਨ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਂਭ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੈ ਡਾ. ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ! ਪਰ ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਮਾਰ ਆਖ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ। ....

ਕਾਲਾ ਸੁਰਮਾ ਵਸੇ ਪਹਾੜੀਂ…

Posted On June - 1 - 2019 Comments Off on ਕਾਲਾ ਸੁਰਮਾ ਵਸੇ ਪਹਾੜੀਂ…
ਲਗਪਗ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਕ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵਣਜਾਰੇ ਫਿਰਦੇ ਆਮ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਘੁੰਮ ਫਿਰ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵੇਚਦੇ ਸਨ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸੜਕ ਦੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਬੈਠੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਧੂਰ, ਕੰਘੇ, ਕੱਜਲ, ਚੂੜੀਆਂ, ਦੰਦਾਸਾ, ਨਹੁੰ ਪਾਲਿਸ਼, ਪਾਊਡਰ, ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਅਤੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸੁਰਮਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ....

ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਸੰਗਕਤਾ

Posted On June - 1 - 2019 Comments Off on ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਸੰਗਕਤਾ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਥੀਣ ਦੇ ਅਮਲ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਲੋਕਧਾਰਕ ਸਿਰਜਨਾਵਾਂ, ਇਸ ਦੇ ਹੋਂਦਮੂਲਕ ਕੋਡ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਧਾਰਕ ਸਿਰਜਨਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪੁਰਾਤਤਵੀ ਆਧਾਰ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਿਰਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਕਾਰਕ ਆਧਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਬਣਤਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ....

ਪੁਆਧੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਤੇ ਯੰਤਰੀਕਰਨ

Posted On June - 1 - 2019 Comments Off on ਪੁਆਧੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਤੇ ਯੰਤਰੀਕਰਨ
ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਨਾਲ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਤੇ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਨਾਲ ਯੰਤਰੀਕਰਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਨਵੀਨ ਚੇਤਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਸ਼ਵ ਤਕ ਪਸਰਦਾ ਪਸਰਦਾ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭਾਰਤ, ਪੰਜਾਬ-ਪੁਆਧ ਤਕ ਵੀ ਅੱਪੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪਰਿਵਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਚੇਤਨਾ ਯੰਤਰੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ....

ਪਲਸ ਮੰਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਵਾਮੀ ਰੰਗਮੰਚ

Posted On June - 1 - 2019 Comments Off on ਪਲਸ ਮੰਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਵਾਮੀ ਰੰਗਮੰਚ
ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਕਾਲਮ ਵਿਚ ‘ਇਪਟਾ’ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਜੋ ਸਵਾਲ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਉਠਾਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਜਵਾਬ ਅੱਜ ਦੇ ਕਾਲਮ ਵਿਚ ਤਲਾਸ਼ਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗੇ। ‘ਲੋਕ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹਨ।’ ਇਹ ਬੜੀ ਦਿਲਕਸ਼ ਟਿੱਪਣੀ ਹੈ। ਹਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀ ਮੰਚ ਤੋਂ ਇਹ ਲੱਡੂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ- ਸਰੋਤਿਆਂ ਵੱਲ ਸੁੱਟਦੀ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕ ਉਸ ਲੱਡੂ ਦੀ ਬੂੰਦੀ ਚੁਗਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਵੀ ਲੁਹਾ ....

ਰੱਬ ਦੇ ਰੰਗ, ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ

Posted On May - 25 - 2019 Comments Off on ਰੱਬ ਦੇ ਰੰਗ, ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ
ਰੱਬ ਦੇ ਰੰਗਾਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਿਆਮਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ। ਨੀਲੀ ਛੱਤ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਿਰਜੀ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਲਾਜਵਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸਦਾ ਦੇਣ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਅਨੇਕਾਂ ਨਿਆਮਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਸ਼ੈਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਮਨੁੱਖ ਖ਼ੁਦ ਬਾਗੋਬਾਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ....

ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕ

Posted On May - 25 - 2019 Comments Off on ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਭਾਵ ਨਵਾਂ ਵਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਕਾਮੇ ਲੋਕ ਵੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਕੇ ਵਸਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਰਸਦੇ-ਵਸਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਮੁੱਖ ਕੰਮੀ, ਡੰਗਰਾਂ ਦਾ ਗੋਹਾ-ਕੂੜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਆਹਾਂ-ਕਾਰਜਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖਾਂ-ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ....

ਇਪਟਾ ਤੇ ਅਮਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਰਕੇ

Posted On May - 25 - 2019 Comments Off on ਇਪਟਾ ਤੇ ਅਮਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਰਕੇ
ਛਿਹੱਤਰ ਵਰ੍ਹੇ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਉਮਰਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਾਲੀ ਉਮਰ ਹੈ ਤੇ ਜੇਕਰ ਇਹ ਛਿਹੱਤਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਇਕ-ਇਕ ਪਲ ਸਾਰਥਿਕ ਤੇ ਨਿਵੇਕਲੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਡਾਇਮੰਡ ਜੁਬਲੀ ਵਰਗੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ 25 ਮਈ, 1943 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਬੰਬਈ ਦੇ ਮਾਰਵਾੜੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਮੁਲਕ ਭਰ ਦੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਸਿਰ ਜੋੜ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਰਾਂ ....

ਪੋਥੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਤ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ

Posted On May - 25 - 2019 Comments Off on ਪੋਥੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਤ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ
ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਦੱਸ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਨੇ ’ਚ ਸ਼ੁਹਾਬੁੱਦੀਨ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਦੀ ਤਸੱਵੁਫ਼ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਸਤਕ ‘ਅਵਾਰਿਫ਼-ਉਲ-ਮੁਆਰਿਫ਼’ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਮੁਤੱਲਕ ਦੋ ਵਾਕਿਆ ‘ਫ਼ਵਾਇਦੁਲ ਫ਼ੁਆਦ’ ਜੋ ਨਿਜ਼ਾਮੁਦੀਨ ਔਲੀਆ ਦੇ ਬਚਨ-ਬਿਲਾਸ (ਮੁਲਫ਼ੂਜਾਤ) ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਵਿਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ‘ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੈ’, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਾਕਿਆ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ....
Available on Android app iOS app
Powered by : Mediology Software Pvt Ltd.