ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ !    ਜਿਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ !    ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ !    ਪੁਲੀਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਗਲਬਾ !    ਸਮੀਖਿਆ ਲੋੜਦੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ !    ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਪੁੱਜੀ ਕਾਂਗਰਸ !    ਅਮਰੀਕਾ: ਭਾਰਤੀ ਆਈਟੀ ਮਾਹਿਰ ਸਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਜੀਅ ਮ੍ਰਿਤਕ ਮਿਲੇ !    ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਵਾਲੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਡੁੱਬੀ, ਅੱਠ ਹਲਾਕ !    ਈਵੀਐੱਮਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀ ਹੋਵੇ: ਮੋਇਲੀ !    ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਾਲਾਇਕੀ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਿਆ ਫਤਿਹਵੀਰ: ਅਟਵਾਲ !    

ਦਸਤਕ › ›

Featured Posts
ਕਾਵਿ ਕਿਆਰੀ

ਕਾਵਿ ਕਿਆਰੀ

ਗ਼ਜ਼ਲ ਕਮਲਨੇਤਰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ ਚਾਂਦਨੀ ਇਹ ਚੰਦ ਦੀ, ਤੂੰ ਪਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਗਗਨ ’ਤੇ ਰਾਤ ਚੜ੍ਹਿਆ ਚੰਦ ਜੇ ਤੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਪਿਆਉਣੀ ਜੂਠ ਸੀ ਬੱਦਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਵਣ ਨੇ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਸੀ ਸਾਵਣ ’ਚ ਨ ਬੱਦਲ ਬਰਸਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਧਰਤ ਨੂੰ ਤਾਂ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ, ਰੇਤ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਤੂੰ ਲਿਖ ਕੇ ਧਰਤ ’ਤੇ ਜੇ ਨਾਮ ...

Read More

ਆਈ ਮਿਸ ਯੂ ਮਾਂ

ਆਈ ਮਿਸ ਯੂ ਮਾਂ

ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ (ਦੂਜੀ ਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕਿਸ਼ਤ) ‘‘ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਗੱਲ ਐ? ਬਹੁਤੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਪੜਿਆਂ-ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹ ਕੁਝ ਸੁੱਝਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।’’ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। ‘‘ਕੀ ਮਾੜਾ ਐ ਜੇ ਕੋਈ ਜ਼ਨਾਨੀ ਗਹਿਣਿਆਂ-ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੀਅ ਪਰਚਾ ਲੈਂਦੀ ਐ। ਆਦਮੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਨਸ਼ੇ ਵੱਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਭੱਜਦੀਆਂ। ਆਦਮੀ ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਹੀ ਨਸ਼ਾ ਬਣਾ ...

Read More

ਸੰਜੀਦਗੀ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਾਇਰੀ

ਸੰਜੀਦਗੀ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਾਇਰੀ

ਸੁਲੱਖਣ ਸਰਹੱਦੀ ਸਤੀਸ਼ ਗੁਲਾਟੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਿਅਰਕਾਰੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਿੱਕ ਉੱਤੇ ਉੱਕਰਿਆ ਸੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੂਪਕ ਪੱਖ ਤੇ ਉਸਤਾਦੀ ਰੰਗਤ ਵਿਚ ਰੰਗਿਆ ਗੁਲਾਟੀ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਥਿੜਕਦਾ। ਡਾ. ਗੁਰਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚਲਾ ਚੁੱਪ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ...

Read More

ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ

ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ

ਅਸੀਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਅਕਸਰ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚੋਂ ਲੱਭਦੇ ਹਾਂ ਜਦੋਂਕਿ ਇਸ ਲਈ ਭਵਿੱਖ-ਮੁਖੀ ਚਿੰਤਨ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਰਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਹੀ ਇਸ ਪਾਸੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਲੀਆਂ ਘਾਟਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇਕ ਮਸ਼ਵਰਾ ਵਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਰ ...

Read More

ਪਹਿਲੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਨਾਤਾ

ਪਹਿਲੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਨਾਤਾ

ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ’ (ਕੀਮਤ: 250 ਰੁਪਏ; ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ) ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕੀਰਤਨ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ। ਰਬਾਬੀ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨੇ ਸੰਗ ...

Read More

ਮਨੁੱਖੀ ਨਸਲ ਦਾ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਭਵਿੱਖ

ਮਨੁੱਖੀ ਨਸਲ ਦਾ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਭਵਿੱਖ

ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਜੀਵ ਵਿਕਾਸ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਇਕ ਜੀਵ ਨਸਲ ਦੇ ਦੂਜੀ ਬਣਨ ’ਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ। ਇਕ ਵਣਮਾਨਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਬਣਨ ਨੇ ਛੇ ਲੱਖ ਵਰ੍ਹੇ ਲੈ ਲਏ ਸਨ। ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਗਤੀ ਨਾਲ ਜੀਵ ਦੁਆਲੇ ਵਿਆਪਕ ਹਾਲਾਤ ...

Read More

ਅਜੋਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਵੇਦਨਾ-ਸੰਵੇਦਨਾ

ਅਜੋਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਵੇਦਨਾ-ਸੰਵੇਦਨਾ

ਡਾ. ਅਮਰ ਕੋਮਲ ਪੁਸਤਕ ‘ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ’ (ਕੀਮਤ:200 ਰੁਪਏ; ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਮੁਹਾਲੀ) ਮੁਹੰਮਦ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਦੀਆਂ 40 ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਅੰਦਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਉਲਝਣਾਂ ਸਦਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਓ ਵਿਚ ਗ੍ਰਸਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਜੇ ਘਟੀਆਪਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ...

Read More


  • ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ
     Posted On June - 16 - 2019
    ਵਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਰ ਸਮਾਜ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਦੌਰ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ....
  • ਮਨੁੱਖੀ ਨਸਲ ਦਾ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਭਵਿੱਖ
     Posted On June - 16 - 2019
    ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਇਕ ਜੀਵ ਨਸਲ ਦੇ ਦੂਜੀ ਬਣਨ ’ਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,....
  • ਇਨਕਲਾਬੀ ਗੁਰੀਲੇ ਦਾ ਘਰ
     Posted On June - 16 - 2019
    ਚੀ ਗਵੇਰਾ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਹਿੰਸਕ ਨੌਜਵਾਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ....
  • ਨਦੀਨ
     Posted On June - 16 - 2019
    ਮੈਂ ਓਦੋਂ ਪਿੰਡ ਮੂਲੋਵਾਲ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਕੂਲ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ....

ਰਾਮਪੁਰ ਦਾ ‘ਮੱਲ’

Posted On April - 21 - 2019 Comments Off on ਰਾਮਪੁਰ ਦਾ ‘ਮੱਲ’
ਡਾ. ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਡਾ. ਰਾਮਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਤ ਅਤੇ ਮਾਲਵਾ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ, ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੁਸਤਕ ‘ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਰਾਮਪੁਰੀ: ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁਲੰਕਣ’ ਇਸ ਲੋਕ-ਪੱਖੀ ਤੇ ਕਰਮਯੋਗੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਸਬੰਧੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਰਾਮਪੁਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਹਸਤਾਖਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਲੋਕ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਅਤੇ ਓਪੇਰਾ ਕਾਵਿ-ਨਾਟ ਹੈ। ....

ਜਦੋਂ ਝੱਖੜ ਝੁੱਲੇ ਹਨੇਰ ਦੇ

Posted On April - 21 - 2019 Comments Off on ਜਦੋਂ ਝੱਖੜ ਝੁੱਲੇ ਹਨੇਰ ਦੇ
ਪੰਦਰਾਂ ਅਗਸਤ ਉਨੀ ਸੌ ਸੰਤਾਲੀ ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ। ਲਾਰਡ ਤੇ ਲੇਡੀ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਦੀ ਸਦਾਰਤ ਵਿਚ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਕੈਂਬਰਿਜ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਉਚਾਰਣ ਵਿਚ ਐਲਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ: ‘... ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਏ, ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸਵੇਰ ਹੋ ਰਹੀ ਏ ...।’ ....

ਸੱਜਰੀ ਸਵੇਰ ਦਾ ਪੈਗ਼ਾਮ

Posted On April - 21 - 2019 Comments Off on ਸੱਜਰੀ ਸਵੇਰ ਦਾ ਪੈਗ਼ਾਮ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਸਲ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਇਕ ਬਾਤ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸੇ ਦੀ’ (ਕੀਮਤ: 200 ਰੁਪਏ; ਤਰਲੋਚਨ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ) ਵਿਚ ਇਕੱਤੀ ਲਘੂ ਨਿਬੰਧ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਲਘੂ ਨਿਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਖੁਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਦਰਪਣ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲਖੰਡ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ-ਅਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤੌਖ਼ਲਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ....

ਕਾਵਿ ਕਿਆਰੀ

Posted On April - 21 - 2019 Comments Off on ਕਾਵਿ ਕਿਆਰੀ
ਹੈਂਕੜਬਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਭੰਨਣ। ਜਾਬਰ ਦੀ ਕੋਈ ਈਨ ਨਾ ਮੰਨਣ। ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਤੇ ਹਾਕਮ ਡੰਨਣ। ....

ਫੋਟੋ

Posted On April - 21 - 2019 Comments Off on ਫੋਟੋ
ਮੈਡੀਕਲ ਕੈਂਪ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਖਾਣਾ ਲੱਗਣ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਆ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਖਾਣੇ ਦੇ ਮੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਲੇ ਸਾਡੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੋਖੀ ਭੀੜ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਜ਼ੀਰਾ-ਰਾਈਸ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਪਨੀਰ ਦੇ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਟੁਕੜੇ ਨਾਲ ਅੱਟੇ ਮੂੰਹ ਖਾਣੇ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਫ਼ਸਰ ਦੀ ਜੰਮ ਕੇ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਚਾਲੀਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਨੂੰ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਟੱਪੀ ਤੇ ਇਸ ਉਮਰ ਦੀ ਔਸਤ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ ਨਾਲੋਂ ਪਤਲੀ ....

ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ

Posted On April - 21 - 2019 Comments Off on ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸਾਡੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਾਰਾਤ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਿੱਧੇ ਮੈਰਿਜ ਪੈਲੇਸ ਵਿਚ ਪੁੱਜ ਗਏ। ਅਚਾਨਕ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬੋਲੀ, ‘‘ਅਹੁ ਦੇਖੋ ਸਾਹਮਣੇ ਟੇਬਲ ਅੱਗੇ ਦੀਪੀ ਤੇ ਉਹਦਾ ਘਰ ਵਾਲਾ ਬੈਠੇ ਨੇ।’’ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ। ਸ਼ਾਇਦ ਦੀਪੀ ਅਤੇ ਮੱਘਰ ਜੀਜਾ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਹੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਾਗੇ ਮੇਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਭਾਣਜੀਆਂ ਵੱਡੇ ਸਾਰੇ ਗੁਬਾਰੇ ....

13 ਮਾਰਚ 1940 ਦਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ – ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ

Posted On April - 14 - 2019 Comments Off on 13 ਮਾਰਚ 1940 ਦਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ – ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ
ਮੈਨੂੰ ਸੁਪਰਡੰਟ ਸੈਡਜ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ’ਚ ਡਿਟੈਕਟਿਵ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸਵੈਨ ਨੇ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹੀ ਬਿਆਨ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ’ਤੇ ਮੈਂ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਸੁਚੇਤ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ....

ਤਮਾਸ਼ਾ

Posted On April - 14 - 2019 Comments Off on ਤਮਾਸ਼ਾ
ਦੋ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਕਾਲੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਚਿੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਖਿਲਾਰੀ ਚੁੱਪ ਚੁਪੀਤੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਹੋਣ। ਲਾਲ ਸੂਹੀਆ ਹਨੇਰੀਆਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਖ਼ੂਨੀ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹੋਣ। ....

ਸਾਕਾ ਜੱਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਵਾਂ

Posted On April - 14 - 2019 Comments Off on ਸਾਕਾ ਜੱਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਡਾਇਰ ਦਰਿੰਦੇ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਗੱਨੀ ਗੋਲੀ ਨੇ ਗਿਆਨੀ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਚਮਿੰਡਾ ਸੈਂਕੜੇ ਈ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਚਿਖਾ ਉੱਤੇ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿੱਤੇ, ਡਾਇਰ ਦਰਿੰਦੇ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਗੱਨੀ ਗੋਲੀ ਨੇ। ਹੁਲੀਏ ਬਿਗਾੜ ਦਿੱਤੇ, ਖੋਲ੍ਹ ਕਬਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਡਾਇਰ ਦਰਿੰਦੇ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਗੱਨੀ ਗੋਲੀ ਨੇ। ਗੱਭਰੂ ਦਬੱਲ ਦਿੱਤੇ, ਖੂਹਾਂ ਚ ਧਕੱਲ ਦਿੱਤੇ, ਡਾਇਰ ਦਰਿੰਦੇ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਗੱਨੀ ਗੋਲੀ ਨੇ। ਸ਼ੀਰ ਖੋਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਘਰੀਂ ਬੈਠੇ ਰਾੜ੍ਹ ਦਿੱਤੇ, ਡਾਇਰ ਦਰਿੰਦੇ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਗੱਨੀ ਗੋਲੀ ਨੇ। * * * ਜੱਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲੇ 

ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਸਿਮਰਤੀ ਵਿਚ ਜੱਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ਼

Posted On April - 14 - 2019 Comments Off on ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਸਿਮਰਤੀ ਵਿਚ ਜੱਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ਼
ਪੂਰੇ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, 13 ਅਪਰੈਲ 1919 ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਰੇਜੀਨਲਡ ਡਾਇਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ੌਜੀ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਜੱਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਇਕੱਤਰ ਭੀੜ ’ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਥਾਂ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ। ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸੌ ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ....

ਕੂਚਾ ਕੌੜਿਆਂਵਾਲ਼ਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ੧੯੧੯

Posted On April - 14 - 2019 Comments Off on ਕੂਚਾ ਕੌੜਿਆਂਵਾਲ਼ਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ੧੯੧੯
ਵਰਤੇ ਸਾਕੇ ਦਾ ਕੋਈ ਸਦੀ ਮਹੀਨਾ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਦਿਲ ਨੂੰ ਲਾਵਣ ਵਾਲ਼ੇ ਦਾ ਕੋਈ ਹਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਗਲ਼ੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਰੀਂਗ ਰਿਹਾ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਗੁਰਮੁਖ ਬਾਪ ਤਿਰਾ ਹੈ, ਬਾਪ ਦਾ ਬਾਪ, ਜਾਂ ਤੂੰ ਆਪ? ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੈ ਲਗਦਾ ਜੋ ਜੱਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਦੂਈ ਸਦੀ ਵਿਚ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਦੇਖੇਗਾ ਹਿਰਖੇਗਾ ਫਿਰ ਸੋਚੇਗਾ – ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਦੰਡਵਤ ਵੰਦਨਾ ਇੰਜ ਵੀ ਹੁੰਦੀ! ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੌਤਕ – ਵੇਲਾ ਬਦਲੇ ਤਸਵੀਰ ਬਦਲਦੀ ਕੱਲ੍ਹ ਜੋ ਬੰਦਾ ਗਲ਼ੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਰੀਂਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਹੁਣ ਖਲੋਤਾ 

13 ਅਪਰੈਲ 1919 ਤੋਂ ਬਾਅਦ : ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁਕੱਦਮੇ

Posted On April - 14 - 2019 Comments Off on 13 ਅਪਰੈਲ 1919 ਤੋਂ ਬਾਅਦ : ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁਕੱਦਮੇ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਗੜ ਰਹੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ 13 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਲਾਉਣ ਬਾਰੇ ਬੇਨਤੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਸਾਧਾਰਨ ਫ਼ੌਜਦਾਰੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦਾ ਕੰਮਕਾਰ ਮਨਸੂਖ ਕਰ ਕੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਬੰਗਾਲ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 1804 ਦੀ ਧਾਰਾ 2 ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ....

13 ਅਪਰੈਲ 1919 ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ: ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹਾਲ

Posted On April - 14 - 2019 Comments Off on 13 ਅਪਰੈਲ 1919 ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ: ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹਾਲ
ਮੈਂ ਛੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਰੜਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰ ਖਾਂਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨੂੜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੀਹ ਕੋਰੜੇ ਵੱਜਣੇ ਸਨ, ਚੌਥੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆ ਕੇ ਬਾਕੀ ਕੋਰੜੇ ਮਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਹੋਰ ਪੰਜ ਕੋਰੜੇ ਖਾ ਕੇ ਮੁੜ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਸੁੰਘਾ ਕੇ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਪੂਰੇ 30 ਕੋਰੜੇ ਮਾਰੇ ਗਏ। ....

ਮੈਂ ਜਾਤੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਮਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ…

Posted On April - 14 - 2019 Comments Off on ਮੈਂ ਜਾਤੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਮਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ…
ਇਹ ਗੱਲ ਆਮ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ’ਚ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਅਕਲ ਆ ਜਾਂਦੀ; ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ’ਚ ਪੜ੍ਹਿਆਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਕੀ ਭਾਅ ਵਿਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੋਕ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਜੋੜਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਯਾਨੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੇਵਲ ਆਪਣਾ ਸੁਆਰਥ ਸਾਧ ਕੇ ਵੀ ‘ਸਰਬਤ ....

ਕਿੱਸਾ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ

Posted On April - 7 - 2019 Comments Off on ਕਿੱਸਾ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ
ਹਰ ਰਾਤ ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਤ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਦਿਨ ਇਕ ਪੁਰਾਣੇ ਦਿਨ ਜਿਹਾ। ਉਹੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਉਹੀ ਲੋਕ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਬੇਮੌਸਮੇ ਬੱਦਲ ਆ ਗੜਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਿਸੱਤੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜਵਾਰ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕੁਝ ਉਸ ਰਾਤ ਹੋਇਆ। ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਦੀ ਰਹੀ। ....

ਹਾਸ਼ੀਆਗਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

Posted On April - 7 - 2019 Comments Off on ਹਾਸ਼ੀਆਗਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਪੁਸਤਕ ‘ਜੰਡਾ ਵੇ ਜੰਡੋਰਿਆ’ (ਕੀਮਤ: 200 ਰੁਪਏ, ਲੋਕ ਰੰਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਬਰਨਾਲਾ) ਭੂਰਾ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਹਾਸ਼ੀਏ ’ਤੇ ਵਸਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੇਖਕ ਨੇ ਪੰਜ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ ਜਾਂ ਲੇਖ ਹਨ, ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਥਲੇ ਨਾਵਲ ‘ਜੰਡਾ ਵੇ ਜੰਡੋਰਿਆ’ ਵਿਚਲੀ ਕਹਾਣੀ ਦੋ ਦੋਸਤਾਂ, ਦੋ ਪਾਤਰਾਂ ਲਹਿਬਰ ਅਤੇ ਜਾਗਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ....
Available on Android app iOS app