ਤਕਨੀਕੀ ਨੁਕਸ ਕਾਰਨ ਜਹਾਜ਼ ਉਤਾਰਿਆ !    ਗੁਜਰਾਤ ’ਚ ਚਾਰ ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ !    ਵਿਸ਼ਵ ਜੇਤੂ ਗਾਮਾ ਭਲਵਾਨ !    ਤਬਾਹੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਐਮੇਜ਼ੌਨ !    ਬਹੁਪੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ !    ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਤੀਰਥਨ ਘਾਟੀ !    ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ !    ਕਾਲਾ ਪੰਡਤ !    ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ !    ਦਲਿਤ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ !    

ਦਸਤਕ › ›

Featured Posts
ਬਹੁਪੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ

ਬਹੁਪੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ

ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਿਮਾਣਾ ਅਜ਼ੀਮ ਸ਼ਖ਼ਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੋਦਲਾਂ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਕੁਸ਼ਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ, ਲੋਕਧਾਰਾ ਖੋਜੀ, ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਦਾ ਨਾਂ ਮੋਹਰੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਕਾਰਜ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਈ ਲਈ ਹਮਦਰਦੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ...

Read More

ਕਾਵਿ ਕਿਆਰੀ

ਕਾਵਿ ਕਿਆਰੀ

ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਨਾ ਜਾਣੇ। ਫਿਰੇ ਜੋ ਜੋੜਦਾ ਗਾਣੇ। ਹਕੂਮਤ ਨੇਕ ਜੇ ਹੋਵੇ, ਜਵਾਨੀ ਖ਼ਾਕ ਨਾ ਛਾਣੇ। ਘਰੇ ਨਾ ਤੰਦ ਨਾ ਤਾਣੀ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਬਦਲੀਏ ਬਾਣੇ। ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁਣ ਨਿਕਲ਼ੋ, ਘੜੇ ’ਚੋਂ ਮੁੱਕ ਗਏ ਦਾਣੇ। ਮਿਟਾ ਕੇ ‘ਅਰਬ’ ਦੀ ਕਿਸਮਤ, ਫਲ਼ੇ ਹਨ ਚਾਰ ਛੇ ਲਾਣੇ। ਰਹੇ ਜੋ ਸਿਰ ਦਾ ਸਾਈਂ ਹੀ, ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਜਾਣੇ। ਵੰਡਾਉਣਾ ਦੁੱਖ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ...

Read More

ਕਾਲਾ ਪੰਡਤ

ਕਾਲਾ ਪੰਡਤ

ਜਿੰਦਰ ਕਥਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਜਿੰਦਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਕਿਫ਼ ਕਰਾ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਪੰਜਾਬਾਂ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਾਂਝ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ...

Read More

ਤਬਾਹੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਐਮੇਜ਼ੌਨ

ਤਬਾਹੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਐਮੇਜ਼ੌਨ

ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਫੇਫੜੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੋੜੀਂਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਵੀਹ ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਤਰਥੱਲੀ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਵਿਜੈ ਬੰਬੇਲੀ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਤਬਾਹੀ ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਲਾਤੀਨੀ ...

Read More

ਵਿਸ਼ਵ ਜੇਤੂ ਗਾਮਾ ਭਲਵਾਨ

ਵਿਸ਼ਵ ਜੇਤੂ ਗਾਮਾ ਭਲਵਾਨ

ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਚੁੰਬਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿਚ ਨਵੀਆਂ ਉਸਾਰੂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਗੋਲ ਮੇਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਘਟਨਾ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ, ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਾਈਕਲ ਓਡਵਾਇਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਬਦਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਆਦਿ ਜਿਹੀਆਂ ...

Read More

ਸਿਹਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਵਾਧਾ

ਸਿਹਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਵਾਧਾ

ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਇਕ ਪੁਸਤਕ-ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਤਲਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਣ ਹਿਤ ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੱਥ, ਤੱਤ ਅਤੇ ਤਰੀਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਮੋਟਾਪੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ’ (ਕੀਮਤ: 200 ਰੁਪਏ; ਥਿੰਕ ਫਰੀ ਬੁੱਕਸ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਨੌਜਵਾਨ ਡਾ. ਨਵਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਲੇਠੀ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਡਾ. ਨਵਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸਮਰਪਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ...

Read More

ਸੱਚ ਲੱਭਦੀ ਕਵਿਤਾ

ਸੱਚ ਲੱਭਦੀ ਕਵਿਤਾ

ਡਾ. ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਸੁਰਜੀਤ ਦੀ ਲਿਖੀ ‘ਹੇ ਸਖੀ’ (ਕੀਮਤ: 150 ਰੁਪਏ; ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ) ਅੱਜ ਤੋਂ ਅੱਠ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਵ 2011 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪੀ ਸੀ। ਇਹ ਹੱਥਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਤੇ ਬਦਲਾਓ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੀ ਕੀ ਬਦਲਾਓ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ...

Read More


  • ਵਿਸ਼ਵ ਜੇਤੂ ਗਾਮਾ ਭਲਵਾਨ
     Posted On September - 22 - 2019
    ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿਚ ਨਵੀਆਂ ਉਸਾਰੂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੰਡਨ....
  • ਤਬਾਹੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਐਮੇਜ਼ੌਨ
     Posted On September - 22 - 2019
    ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਜੰਗਲ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਵਿਰਸਾ। ਇਹ ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਦਰਿਆ ਦੀ ਘਾਟੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ....
  • ਬਹੁਪੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ
     Posted On September - 22 - 2019
    ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੋਦਲਾਂ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਕੁਸ਼ਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ, ਲੋਕਧਾਰਾ ਖੋਜੀ, ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ....
  • ਕਾਲਾ ਪੰਡਤ
     Posted On September - 22 - 2019
    ‘‘ਆਹ ਦੇਖ ਪਾੜ੍ਹਿਆ, ਮਰਣ ਲੱਗਿਆਂ ਇਹਦੀ ਫੋਸੀ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਪਤਾ ਨ੍ਹੀਂ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਮਰਿਆ ਹੋਣਾ। ਰਾਤੀਂ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਸੀ।....

ਗੂੰਗੀ ਤੋਪ

Posted On November - 28 - 2010 Comments Off on ਗੂੰਗੀ ਤੋਪ
ਕਹਾਣੀ ਮਾਹਿਰ ਅਹਿਮਦ ਹੁਸੈਨ ਅਨੁਵਾਦ:ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਸ਼ਟ ਸ਼ਰੀਫ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਗੂੰਗਾ ਤੇ ਬੋਲਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਹੀ ਉਹ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਲਗਾਓ ਸੀ ਪਰ ਉਹਦੇ ਅੱਬਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਚੁੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਸ਼ਰੀਫ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ, ਇਹ ਚੋਭ ਹੋਰ ਵੀ ਤਿੱਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਹਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ’ਤੇ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਨ-ਕੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ। ਕੁੱਟ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰੀਫ ਜੀਅ ਭਰ ਕੇ ਰੋਂਦਾ। ਗੂੰਗਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਚਾਰਾ ਫਰਿਆਦ ਕਰਨ ਤੋਂ 

ਨਿਊ ਯੌਰਕ ਜਾਂਦਿਆਂ

Posted On November - 28 - 2010 Comments Off on ਨਿਊ ਯੌਰਕ ਜਾਂਦਿਆਂ
ਗੁਰਬਚਨ ਟਰਾਂਟੋ ਮਹਾਂਨਗਰ ਦਾ ਯੂਨੀਅਨ ਸਟੇਸ਼ਨ। ਸੁਰਜਨ ਜ਼ੀਰਵੀ ਦਾ ਦਾਮਾਦ ਨਵਤੇਜ ਹੁਣੇ ਗਿਆ ਮੈਨੂੰ ਲਾਹ ਕੇ। ਉਹ ਕਾਹਲ ’ਚ ਸੀ। ਨਿਊ ਯੌਰਕ (ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਨਿਊਯਾਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ) ਜਾਣ ਦਾ ਮੇਰਾ ਰੂਟ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ। ਕੈਨੇਡਾ ’ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੈਲਿਫੋਰਨੀਆ ਰਾਹੀਂ ਦਾਖਲ ਹੋਨਾਂ। ਸਿਆਟਲ ਲੰਘ ਕੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਪੁੱਜਦਾਂ। ਕੈਲਿਫੋਰਨੀਆ-ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲੱਗਦਾ। ਇਹਨੂੰ ਗਾਹੁੰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਕੰਨ ਖੜੇ ਕਰ ਲੈਨਾਂ। ਇਸ ਮਿੱਟੀ ‘ਚ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਆਏ 

ਬਸ ਮੈਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਣ ਦਾ ਹੱਕ ਦੇਵੋ

Posted On November - 28 - 2010 Comments Off on ਬਸ ਮੈਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਣ ਦਾ ਹੱਕ ਦੇਵੋ
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ: ਰਾਬਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਾਠ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਾਲੀ-ਖਾਲੀ ਹਨ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਬੇਮਾਅਨੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਨਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾਅਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ’ਚ ਸਰ-ਸਬਜ਼ ਮੈਦਾਨ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ  ਸਨ, ਨਵੀਆਂ ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੱਸਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਹੱਸਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਉਂ ਹੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਬੜੀ ਅਜੀਬ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਵਿਚ ਹੀ 

ਟੱਪ ਟੱਪ

Posted On November - 28 - 2010 Comments Off on ਟੱਪ ਟੱਪ
ਬਾਲ ਕਹਾਣੀ ਚਿੰਪੂ ਚਾਰ ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਬਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸੌਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਬੁੜਬੁੜਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ‘‘ਭਾਪਾ ਦੀ, ਦੇਥੋ ਨਾ ਲੋਤ ਤੱਪ ਤੱਪ ਨੂੰ ਵੱਤੇ ਮਾਲਦੇ ਪਏ ਐ। ਤੁਥੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਤੋ। ਦੇਥੋ ਨਾ ਭਾਪਾ ਦੀ, ਤੱਪ-ਤੱਪ ਤਿੰਦ ਲੋਂਦਾ ਪਿਐ? ਉਹਨੂੰ ਆਪਨੇ ਧਲ ਲੈ ਆਓ ਨਾ…। ਓਹ ਦੇਥੋ ਭਾਪਾ ਦੀ। ਭਾਪਾ ਦੀ! ਤੁਥੀਂ ਥੁੰਦੇ ਨਹੀਂ ਪਏ…।” ਚਿੰਪੂ ਦੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ। ਅੱਭੜਵਾਹੇ ਉÎੱਠ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਮਲਦਾ ਹੋਇਆ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦਾਦਾ ਜੀ 

ਹੋਟਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬੰਗਲੌਰ

Posted On November - 21 - 2010 Comments Off on ਹੋਟਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬੰਗਲੌਰ
ਬੰਗਲੌਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਵਿਗਿਆਨ, ਕਲਾ, ਵਣਜ, ਖੇਤੀ ਆਦਿ ਦੇ 100 ਤੋਂ ਉਪਰ ਕਾਲਜ ਹਨ, ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ, ਮਿਡਲ, ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਦਿ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਕੂਲ ਹਨ। ਕਿੱਤਾ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਢੇਰ ਸਾਰੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਕਰਕੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਹਿ-ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵੀ 

ਕਤੂਰਾ ਤੇ ਬੂਟ

Posted On November - 21 - 2010 Comments Off on ਕਤੂਰਾ ਤੇ ਬੂਟ
ਬਾਲ ਕਹਾਣੀ ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਕਤੂਰੇ ਨੇ ਬੂਟ ਨੂੰ ਕੱਸ ਕੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੜਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੌੜਨ ਲੱਗਾ। ਜਿੰਨਾ ਕੁ ਕਤੂਰਾ ਸੀ ਬਸ ਉਨਾ ਕੁ ਹੀ ਬੂਟ ਸੀ। ਸੜਕ ਵਿਚ ਪਏ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਟੋਏ ਵੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਟ-ਪੋਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ, ਕਦੇ ਕਤੂਰਾ ਉਤੇ ਤੇ ਕਦੇ ਬੂਟ। ਇਹ ਕਤੂਰਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਤੋਂ ਇਹ ਵਿਹਲਾ ਤੇ ਰੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਖੇਡਣ ਦੇ ਰੌਂਅ ਵਿਚ ਸੀ। ਬੂਟ ਦਾ ਲੱਭਣਾ ਉਸ ਲਈ ਇਕ ਮਨਭਾਉਂਦੀ ਲੱਭਤ ਸੀ। ਪਹਿਲੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬੂਟ ਵਿਚਲੀ ਜੁਰਾਬ ਕੱਢ ਕੇ ਖੇਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 

ਚੂਹੇ

Posted On November - 21 - 2010 Comments Off on ਚੂਹੇ
ਇਕ ਵਾਰੀ ਕੁਝ ਚੂਹੇ ਪਿਆਰੇ ਬਿੱਲੀ ਤੋਂ ਸੀ ਦੁਖੀ ਵਿਚਾਰੇ ਰਲ ਕੇ ਘੜਨ ਸਕੀਮਾਂ ਸਾਰੇ ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਿੱਦਾਂ ਮਾਰੇ ਬਿੱਲੀ ਕਿੱਧਰੋਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਨਾਲ ਦਾ ਚੂਹਾ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਨਾ ਵਾਹ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਨਿੱਤ ਇਕ-ਦੋ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਆਖਰ ਸਭ ਨੇ ਰਾਏ ਬਣਾਈ ਉਹਦੇ ਜਾਵੇ ਟੱਲੀ ਪਾਈ ਸਾਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਦੇਊ ਸੁਣਾਈ ਏਦਾਂ ਜਾਊ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਇਕ ਚੂਹੇ ਕਰੀ ਗੱਲ ਸਵੱਲੀ ਜਿਹੜੀ ਗੋਲੀ ਵਾਂਗੂ ਚੱਲੀ ਕੌਣ ਪਾਊ ਬਿੱਲੀ ਗਲ ਟੱਲੀ ਸਭ ਦੀ ਸੋਚ ਟਿਕਾਣਿਉਂ ਹੱਲੀ ਪਰ ਇਹ ਹੈ ਚੱਠਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਜਦ 

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ

Posted On November - 21 - 2010 Comments Off on ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ
* ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 5 ਤੋਂ 20 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। * ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦਰਦ 350 ਫੁੱਟ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕਿੰਡ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। * ਪੇਟ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਰਸਾਇਣ ਬਲੇਡ ਨੂੰ ਵੀ ਗਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। * ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਖੂਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜੰਮਦਾ। * ਨੱਕ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੰਧ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 5500 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਹੈ। * ਸੂਰਜੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ 80 ਮੀਟਰ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। * ਸਿਰਫ 1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਹੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੁੰਦੇ 

ਹਾਜ਼ਰ-ਜਵਾਬ

Posted On November - 21 - 2010 Comments Off on ਹਾਜ਼ਰ-ਜਵਾਬ
ਪ੍ਰੇਰਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਫੁੱਟ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦਿਆਂ ਤੈਮੂਰਲੰਗ ਨੇ ਭਾਰਤ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ’ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹ ਜ਼ਾਲਮ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦਾ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪ ਤਾਂ ਲੰਗੜਾ ਹੀ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਵੀ ਮਾਨਵਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਲੰਗੜੀ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਗਵੱਈਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਗਵੱਈਏ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।’’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਕਈ 

ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲੋਂ ਦਵਾਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਖਦਾਈ

Posted On November - 21 - 2010 Comments Off on ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲੋਂ ਦਵਾਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਖਦਾਈ
ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ। ਨਦੀ ਵਿਚ ਹੜ੍ਹ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਕ ਗਿੱਦੜ ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿਚ ਕੁੱਦ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਤੈਰਦਾ-ਤੈਰਦਾ ਉਹ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਾਓ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਪਰ ਉਹਨੇ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਛੱਡਿਆ। ਲਗਾਤਾਰ ਤੈਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ’ਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਪਰ ਫਿਰ ਕਿਨਾਰੇ ਦੀ ਦਲਦਲ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਫਸਿਆ ਕਿ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕਿਆ। ਗਿੱਦੜ 

ਮੇਰੀ ਮਨਪਸੰਦ ਕਹਾਣੀ

Posted On November - 21 - 2010 Comments Off on ਮੇਰੀ ਮਨਪਸੰਦ ਕਹਾਣੀ
ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ ਪਸੰਦ ਸਮੇਂ, ਸਥਾਨ, ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ, ਕੀਨੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਸ਼ਾਰਟਨ ਦੌਰਾਨ, ਦਰ-ਬ-ਦਰ ਦੀ ਖਾਕ ਛਾਣਦਿਆਂ ਨਿਰੰਤਰ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਮਨਪਸੰਦ  ਚੋਣ, ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਕਠਿਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਰਹਿੰਦਿਆਂ 50ਵਿਆਂ ’ਚ ਲਿਖੀ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ‘‘ਹਉਮੈ’’ ਅੱਜ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਹੈ। ‘‘ਹਉਮੈ’ ਵਰਗੇ ਸੂਖਮ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲੀਕ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਲਿਖੀ, ਇਹ ਇਕ ਨਿਵੇਕਲੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ 

ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਸੋਹਲ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾਵਾਂ

Posted On November - 21 - 2010 Comments Off on ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਸੋਹਲ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾਵਾਂ
ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਸੋਹਲ ਮੋਬਾ.: 94171-82482 ਕਾਸ਼ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਪਰ ਹੁੰਦੇ ਉੱਡਦੇ ਖੁਆਬਾਂ ਦੇ ਅਸਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰੀਂ ਘੋਗੇ ਸਿੱਪੀਆਂ ਫੜਦੇ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਦੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੇ ਤਰਦੇ ਤੇ ਅਠਖੇਲੀਆਂ ਕਰਦੇ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਦਰਮਿਆਨ ਫਾਸਲੇ ਜੋ, ਸਰ ਕਰਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਲੁਕਣਮੀਚੀ ਨਾਲੇ ਚੰਨ ਨੂੰ ਕਲਾਵੇ ’ਚ ਭਰਦੇ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਦਰਾਂ ’ਚ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਗੀਤ ਬੁਣਦੇ ਕਾਇਨਾਤ ਨੂੰ ਸਿਜਦਾ ਕਰਦੇ ਕਾਸ਼! ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਪਰ ਹੁੰਦੇ। ‘ਚੌਥੇ 

ਕਿਆਰੀ

Posted On November - 21 - 2010 Comments Off on ਕਿਆਰੀ
ਗ਼ਜ਼ਲ ਉਹ ਮੇਰੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਫੁਲ ਰੱਖ-ਰੱਖ ਗਿਣਾਵੇ ਹਰਾ ਹਰ ਜ਼ਖ਼ਮ ਇਉਂ ਕਰਦਾ ਉਹ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਉਹ ਮੂਰਤ ਬਣਾਵੇ, ਉਹ ਖੋਲ੍ਹੇ ਭੇਤ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸੁਹਾਵੇ। ਕਰੇ ਚੇਤੇ, ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਭੁਲਾਵੇ ਉਹ ਦੋ-ਦੋ ਵਕਤ ਆਪਣੇ ’ਤੇ ਲਿਆਵੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਜਲਾਵੇ ਉਹ ਘਰ ਚਾਨਣ ਦਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਸਾਵੇ। ਉਹ ਫੁਲ ਦੇਖੇ ਜਦੋਂ, ਸੁਧ-ਬੁਧ ਗੁਆਵੇ ਕੁਈ ਆਪੇ ਤੋਂ ਕੀ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਬਚਾਵੇ। ਮਿਲਣ ਦੋ ਵਕਤ ਤਾਂ ਦੀਵਾ ਜਲਾਵੇ ਉਹ ਦੋ ਵਕਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੀਵਾ ਦਿਖਾਵੇ। ਮਿਰਾ ਨਾਂਅ ਲਿਖ ਕੇ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਮਿਟਾਵੇ ਇਵੇਂ 

ਕਾਵਿ

Posted On November - 21 - 2010 Comments Off on ਕਾਵਿ
ਨਜ਼ਮ ਉਦਾਸ ਹੈ ਨਜ਼ਮ ਉਦਾਸ ਹੈ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਬੇਅੰਤ ਉਦਾਸ ਦਿਲ ’ਚ ਹਾਉਕੇ ਦਬਾਈ ਅੱਖਾਂ ’ਚ ਹੰਝੂ ਛੁਪਾਈ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਪੀੜ-ਪੀੜ ਚੀਸ ਚੀਸ ਹੋਈ ਪਲ ਪਲ ਬਿਖਰਦੀ ਛਿਣ ਛਿਣ ਸਿਮਟਦੀ ਡਬਡਬਾਉਂਦੀ ਚਲੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਖੁਦਗਰਜ਼ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਉੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਸਕੇ ਉਸ ਦੇ ਹੰਝੂ ਪੂੰਝ ਸਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ, ਚੀਸਾਂ ਹਰ ਸਕੇ ਸੰਭਾਲ ਸਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪਲ ਪਲ ਬਿਖਰਦੀ ਛਿਣ ਛਿਣ ਸਿਮਟਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਏਨੀ ਵੀ ਨਾ ਬਿਖਰ ਜਾਏ ਕਿ ਸਮੇਟੀ ਨਾ ਜਾਏ ਏਨੀ ਵੀ ਸਿਮਟ ਨਾ ਜਾਏ ਕਿ 

ਉਜਾੜੇ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ

Posted On November - 21 - 2010 Comments Off on ਉਜਾੜੇ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ
ਆਟੇ ਵਾਲਾ ਬਨਾਮ ਪਿੰਡ ਅਟਾਵਾ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੋਬਾ.:98155-51807 ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿਚ ਜੰਗਲਨੁਮਾ ਥਾਂ ਵਿਖੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਘਰਾਟ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੂਰਾਡਿਓਂ ਲੋਕ ਬੈਲ ਗੱਡੀਆਂ ਤੇ ਰੇਹੜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਥੇ ਕਣਕ ਤੇ ਮੱਕੀ ਪਿਸਾਉਣ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਈ ਘਰਾਂ ਦੀ ਕਣਕ ਤੇ ਮੱਕੀ ਲੈ ਕੇ ਸਾਂਝੇ ਰੇਹੜੇ/ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਘਰਾਟਾਂ ਵੱਲ ਆਟਾ ਪਿਸਾਉਣ ਲਈ ਚਾਲੇ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਇਸ ਜੰਗਲਨੁਮਾ ਰਸਤੇ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਖਤਰੇ ਭਰਿਆ ਕੰਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ 

ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ

Posted On November - 21 - 2010 Comments Off on ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ* ਮੋਬਾ.:098681-81133 ਸਿੱਖ ਆਰਟ ਐਂਡ ਫਿਲਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਈ  ਮੈਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਅਦੁੱਤੀ ਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਉਪਰਾਲੇ ਦੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਕੁਝ ਉੱਘੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਖੇ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ ਵਜੋਂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰੀ। ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦ ਕਿਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਵਾਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ’ਤੇ ਕੇਸਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਝੂਲਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਨਿਊਜਰਸੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਡੇਢ ਲੱਖ 
Available on Android app iOS app
Powered by : Mediology Software Pvt Ltd.